در نشست تخصصی نوزدهمین جشنواره بینالمللی تئاتر خیابانی مریوان مطرح شد؛
تئاتر خیابانی خانه دائمی میخواهد/ از کمبود آرشیو تا نبود حمایت مجلس!
پیش شست تخصصی نوزدهمین جشنواره بینالمللی تئاتر خیابانی مریوان با عنوان «نسبت تئاتر خیابانی با جامعه؛ چالشها و ظرفیتها» در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات برگزار شد. عبدالرحیمزاده از انتخاب ۱۴ اثر و ۶ پوستر خبر داد. غریبپور بر نبود خانه تئاتر خیابانی، کمبود امکانات و بیتوجهی مجلس تأکید کرد. نامورمطلق چهار گونه کنش خیابانی را تشریح کرد و گفت آیین و تئاتر باید گفتگو داشته باشند، نه اینکه یکی شوند.
به گزارش خبرنگار ایلنا، پیشنشست تخصصی نوزدهمین جشنواره بینالمللی تئاتر خیابانی مریوان، عصر امروز با عنوان «نسبت تئاتر خیابانی با جامعه؛ چالشها و ظرفیتها» در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات برگزار شد. در این نشست بهروز غریبپور، بهمن نامورمطلق و رحیم عبدالرحیمزاده، عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس، حضور داشتند.
انتخاب ۱۴ اثر و ۶ پوستر
رحیم عبدالرحیمزاده، دبیر بخش علمی و پژوهشی، گفت: حجم و تعداد بالایی داشتیم و مقالات کیفیت بالایی داشتند که برای ما و داوران جای خرسندی دارند. در نهایت چهارده اثر و شش پوستر انتخاب شدند. همواره با کمبود آرشیو مواجه بودهایم، لذا مقالات وزین چاپ میشدند.
او افزود: نشستهایی داریم که شروع برنامههای سالانه است. میخواستیم قدم اول محکم باشد، لذا از دکتر نامورمطلق و غریبپور دعوت کردیم. تئاتر خیابانی با تماشاگر تصادفی سر و کار دارد.
تئاتر خیابانی نیازمند خانه و بستر حمایتی
بهروز غریبپور گفت: باید خانه تئاتر خیابانی داشته باشیم، چراکه جای تمرین نداریم و اگر چیزی هست بر حسب روابط است. قوانین شهرداریهای جهان برای تئاتر خیابانی ارزش قائل است، منتهی بستر سیاسی محل میتینگ است. در انقلاب چین از این تئاتر برای تربیت جامعه و رعایت مسائل اجتماعی استفاده میشد، مثل سوار شدن اتوبوس یا سیگار نکشیدن در اماکن عمومی. تنها راهی که مسئولان چین به آن پناه آوردند، تئاتر خیابانی بود. اگر موتور حرکتی و حمایت نباشد، تئاتر خیابانی اصولی نخواهد بود.
وی افزود: تئاتر خیابانی لهستان از عروسکهای غولآسای هوایی استفاده میکند. مریوان تنها شهری است که میتوانیم امکانات لهستان را داشته باشیم. حتی به لهستان هم رفتم تا از ابتکارات آنها استفاده کنیم. نکته دیگر منابع مالی است که باید دست به دامن معاونت شد و آنها بودجه حداقلی دارند و درخواستهای حداکثری. ندیدم در مجلس کسی از تئاتر خیابانی صحبت کند. خیلی از مباحث را نمیتوان در تلویزیون مطرح کرد و تئاتر خیابانی محل چنین کاری است.
غریبپور گفت: برگزارکنندگان مریوان الگو بودهاند و شأن رویداد بالا رفته، اما جایگاه و اهمیتش مشخص نیست.
تئاتر خیابانی نیازمند تشکل مستقل
نامورمطلق گفت: شرایط معمولی نیست و همین که ادامه میدهیم کار بزرگی است و امیدوارم جشنواره جهانی شود. حال که جشنواره ملی به مریوان رسیده، حتی احتیاجی به حمایت دولت نیست. خیلی از آنها دانشجویانم بودهاند و اهل هنر هستند. باید تشکلی تشکیل دهند و حمایت کنند.
وی افزود: تئاتر خیابانی مفهوم دو ترکیب است که هرکدام دیگری را خاص کرده است. کنشهای خیابانی را چهار دسته کردهام و نگاه من از بیرون است. اولین کنش، جمعی و مراسم آیینی است. برخی کنشهای مردم مانند ماه رمضان و محرک و چهارشنبهسوری را میبینیم. اینها ویژگیشان در تکرار است؛ ازلی هستند و آفرینش جدیدی نداریم. دومین شکل، کنش تظاهراتهای سیاسی و اجتماعی است و مطالبهگری دارد. در جوامع دموکراتیک البته آزادی بیشتر است.
نامورمطلق ادامه داد: شکل سوم کنشهای خیابانی، کارناوالها و جشنها و وارونگیهاست. هرم قدرت برای مدتی برعکس میشود و تخلیه روانی صورت میگیرد. شکل چهارم، نمایشهای هنری است که پیامی را برساند و عمدتاً خودبسنده است. تئاتر خیابانی کلاً خودبسنده است. زبان هنر نمادین است و اگر اینطور نبود، روزمره قلمداد میشد. اگر هنر نبود همه بیمار میشدند. هرچه هنر نشریاید، انسانها آرامتر خواهند شد. این چهار گونه وجوه مشترک هم دارند؛ اینکه در فضای عمومی برگزار میشوند. مخاطبان این چهار دسته عمومی است. مخاطب اصل قضیه است و فرم باید به میل او باشد. درنگ زندگی روزمره هم یکی از ویژگیهاست که در خیابان صورت میگیرد. آیینها قدسی هستند، اما تئاتر خیابانی قدسی نیست. تئاتر خیابانی خلاق است. در آیینها احساس مشارکت وجود دارد. تئاتر زبان و بیان است و آیینها را از آن خود میکند و تغییرش میدهد.
نامورمطلق بیان کرد: تظاهرات سیاسی اجتماعی اضطرار دارد، اما تئاتر اعتراضی ژانر دیگر است. باید صحنه را برای تئاتر خیابانی تمیز دهیم و فضا خیلی مهم است. به نظرم روی فضا و نمایش کارهای بسیاری قابل انجام است.
او گفت: زبان و بیان استعاری تئاتر خیابانی با صحنهای تفاوت دارد و اینکه تئاتر سالنی کلاممحورتر است و خیابانی بیشتر ژست است. تئاتر خیابانی حامل پیام به مردم است و ذائقه آنها به این واسطه بالا میرود. درنگ در خیابان مردم را به تأمل وا میدارد.
تئاتر خیابانی میتواند مقدمه آیین باشد
در ادامه بهروز غریبپور گفت: تئاتر خیابانی میتواند آیین یا مقدمهای برای آیین باشد. میرنوروزی را داریم که در کردستان بیش از اندازه مهم بوده و در کل ایران وجود داشته. در کردستان سیزده روز طول میکشیده. این کمک میکند دستگاه حکومت دو روز رؤسا را عوض کند. میرنوروزی در کردستان دعواها را حل میکند و ترکیبی از خیابان و صحنه است. در این سیزده روز حاکم حق دخالت در امور ندارد. تئاتر خیابانی در قرون وسطا بر معماری هم تأثیر گذاشته است. تئاتر خیابانی روی همه چیز و تمام هنرها و حتی بازیگری تأثیر دارد.
او گفت: سال ۵۲ به آران و بیدگل رفتم تعزیه ببینم؛ ارتش برای محافظت از اجراکنندگان سرباز گذاشته بود. در تئاتر خیابانی میتوان تربیت کرد و احترام به وجود آورد. باید بسترسازی کنیم و حاکمان را توجیه نماییم و به آنها فرصت دهیم. در اسپانیا در یک روز به هم گوجه پرت میکنند تا آدرنالین جامعه بالا برود. بازنگری قوانین تئاتر خیابانی در دولت و ارشاد و معاونت باید از نو دیده شود.