مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشی ایران در گفتگو با ایلنا مطرح کرد؛
مونولوگ الزاماً به معنای نمایش تک‌نفره نیست/ تجربه‌ای از دشوارترین شکل مواجهه بازیگر و تماشاگر
مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشی ایران، با تأکید بر جایگاه مونولوگ در تئاتر و آموزش بازیگری گفت: «اگر مونولوگ خوب نوشته و اجرا شود، می‌تواند در چند دقیقه جهانی کامل از یک انسان را پیش چشم تماشاگر بسازد؛ و اگر ضعیف باشد، خیلی سریع تبدیل به سخنرانی می‌شود.»
به گزارش خبرنگار ایلنا، نخستین جشنواره ملی مونولوگ تهران فرصتی برای توجه دوباره به یکی از قدیمی‌ترین و در عین حال دشوارترین شیوه‌های بیان نمایشی است.
قالب مونولوگ علاوه بر ظرفیت‌های اجرایی، در آموزش بازیگر، فن بیان و حتی آموزش کارگردانی نیز جایگاه ویژه‌ای دارد.
در واقع، مونولوگ می‌تواند در چند دقیقه جهان درونی یک شخصیت را پیش روی تماشاگر قرار دهد، اما برای رسیدن به چنین نتیجه‌ای، برخورداری از هدف، موقعیت، تنش و تغییر در آن ضروری است.
در همین راستا، رضا بصیرت (مدیر عامل انجمن هنرهای نمایشی ایران)، در گفتگویی با ایلنا درباره تعریف مونولوگ، تفاوت آن با نمایش تک نفره، مزیت‌ها و جایگاه این قالب در تئاتر، همچنین کارکرد آموزشی آن در تربیت بازیگر و آموزش کارگردانی به ارائه توضیحاتی پرداخت.
مونولوگ در ساده‌ترین تعریف چه معنایی دارد؟ آیا الزاماً به معنای نمایش تک‌نفره است؟
مونولوگ در ساده‌ترین تعریف، گفتار ممتد یک شخصیت در یک اثر نمایشی است. شخصیتی که برای مدتی بدون قطع شدن توسط گفتگوی شخصیت دیگر، افکار، احساسات، خاطرات، خواسته‌ها یا مسئله‌ای را بیان می‌کند. در رابَه با بخش دوم سوالتان هم باید بگویم؛ مونولوگ الزاماً به معنای نمایش تک‌نفره نیست؛ ممکن است در یک نمایش چندنفره نیز بخش‌هایی از اثر به شکل مونولوگ اجرا شود.
مونولوگ از نظر تاریخی چه جایگاهی در تئاتر دارد و مهم‌ترین مزیت آن چیست؟
از نظر تاریخی، مونولوگ یکی از ابزارهای قدیمی و مهم بیان نمایشی است و در دوره‌های مختلف تئاتر، از نمایش کلاسیک تا تئاتر مدرن و معاصر، برای شناساندن جهان درونی شخصیت و پیشبرد روایت استفاده شده است. مهم‌ترین مزیت مونولوگ، تمرکز شدید بر شخصیت است. در مونولوگ، تماشاگر فرصت پیدا می‌کند با ذهن، به گذشته، ترس‌ها، آرزوها و تناقض‌های یک شخصیت نزدیک شود. همچنین مونولوگ می‌تواند اطلاعاتی را که امکان نمایش مستقیم آن‌ها وجود ندارد، به شکلی هنرمندانه منتقل کند.
به نظرتان چه چیزی باعث می‌شود یک مونولوگ از «حرف زدن» صرف، فراتر برود و به یک مونولوگ مؤثر تبدیل شود؟
قطعا مونولوگِ خوب صرفاً «حرف زدن» نیست. یک مونولوگ مؤثر باید دارای هدف، مخاطب، موقعیت، تنش و تغییر باشد. شخصیت باید چیزی بخواهد یا مسئله‌ای داشته باشد؛ در غیر این صورت، مونولوگ خیلی زود به سخنرانی یا خاطره‌گویی تبدیل می‌شود.
در زمینه آموزش چه؟ مونولوگ چه کارکرد آموزشی در تربیت بازیگر دارد؟
بی‌شک، مونولوگ یکی از مهم‌ترین ابزارهای آموزشی در تربیت بازیگر است. چون بازیگر در مونولوگ معمولاً نمی‌تواند ضعف‌های خود را پشت بازیگر مقابل پنهان کند. بنابراین مجبور است روی بیان، تنفس، تمرکز، ریتم، مکث، بدن، نگاه، تخیل و کنترل احساسات کار کند.
و اینکه تمرین مونولوگ چه تأثیری بر نحوه اجرای بازیگر دارد؟
بازیگر هنگام تمرین مونولوگ یاد می‌گیرد که هر جمله را با یک کنش و هدف مشخص اجرا کند، نه اینکه صرفاً متن را حفظ و بیان کند. همچنین تمرین مونولوگ به او کمک می‌کند رابطه میان متن، بدن و ذهن شخصیت را پیدا کند.
آیا مونولوگ در آموزش فن بیان و سخنوری نیز کاربرد دارد؟ و اینکه چه ظرفیتی در آموزش کارگردانی دارد؟
در رابطه با بخش اول سوالتان باید بگویم؛ بله زیرا هنرجو با کنترل حجم صدا، سرعت، لحن، تأکید، سکوت و تنفس آشنا می‌شود. در آموزش کارگردانی نیز مونولوگ اهمیت دارد؛ زیرا کارگردان می‌تواند با یک بازیگر، روی میزانسن، نور، ریتم، فاصله، حرکت و طراحی فضای نمایشی تمرکز کند.
به عنوان سوال آخر، با توجه به برگزاری نخستین جشنواره ملی مونولوگ تهران، جایگاه این قالب را در تئاتر چگونه می‌توان ارزیابی کرد؟
در نهایت، مونولوگ جایگاه مهمی در تئاتر دارد، چون یکی از ساده‌ترین اما در عین حال دشوارترین شکل‌های مواجهه مستقیم بازیگر، شخصیت و تماشاگر است. اگر مونولوگ خوب نوشته و اجرا شود، می‌تواند در چند دقیقه جهانی کامل از یک انسان را پیش چشم تماشاگر بسازد؛ و اگر ضعیف باشد، خیلی سریع تبدیل به سخنرانی می‌شود.
