وحدت اسلامی با بحثهای صرفاً نظری محقق نمیشود
رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی گفت: برای رسیدن به تمدن نوین اسلامی فراتر از بحثهای فقهی نیاز است بر «دردهای مشترک» جهان اسلام تمرکز داشت.
به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، تفاهمنامه همکاری بین سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی پیش از ظهر امروز، ۲۲ شهریور ماه به امضای رؤسای دو مرکز، حجتالاسلام والمسلمین محمدمهدی ایمانیپور و محمدهادی فلاحزاده رسید.
ایده وحدتآفرین امام شهید ریشه در ایام تعبید ایشان داشت
ایمانیپور در سخنانی، با تأکید بر ضرورت همگرایی جهان اسلام گفت: موضوع تقریب مذاهب اسلامی که اخیرا اجلاس سالانه آن برگزار شد، ایده وحدتآفرین آن از همان دوران تبعید امام شهید در ایرانشهر و جیرفت و از سوی شخص ایشان مطرح گردید تا سنگبنای همگرایی در جهان اسلام بنا شود. این نگاه، فراتر از یک رویداد نمادین، یک استراتژی مستمر و بنیادین برای انسجام بخشیدن به جوامع اسلامی است.
تمدن نوین اسلامی؛ هدف نهایی هر مسلمان است
رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با تبیین هدف غایی این جریان گفتمانساز افزود: رهبر شهید، همواره بر این نکته تأکید داشتند که هدف نهایی هر مسلمان امروز، دستیابی به تمدن نوین اسلامی است. این آرمان باید قطبنمای حرکت امت اسلام باشد و ضرورت دارد تا بهطور مستمر، جایگاه خود را در این مسیر ارزیابی کنیم و بدانیم که در چه مرحلهای از این هدفگذاری کلان قرار داریم.
وی ادامه داد: تحقق تمدن نوین اسلامی بدون «امتسازی» فراهم نمیشود. در واقع، تقریب مذاهب حلقه وصل و پیشنیاز اصلی برای شکلگیری این امت واحد است که میتواند تمدن نوین اسلامی را در افق پیش رو ترسیم و محقق کند.
اندیشههای تمدنی قائد شهید نیازمند تشریح است
ایمانیپور با اشاره به ضرورت تداوم این رویکرد، خاطرنشان کرد: تمام دستگاهها و بخشهای مرتبط باید اهداف خود را در ذیل این راهبرد کلان تعریف کنند تا همافزایی برای تشریح و رسیدن به تمدن نوین اسلامی شتاب بیشتری گیرد.
رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در تبیین آسیبشناسی جریان تقریب در سالهای گذشته، گفت: تجربه سالهای اخیر نشان داد که تکیه صرف بر مباحث فقهی و اصولی، خروجی مورد انتظار برای همگرایی حداکثری را به همراه نداشته است. از همینرو، با بهرهگیری از رهنمودهای رهبر شهید، تمرکز اصلی ما باید بر شناسایی و حل «درد مشترک» جهان اسلام معطوف شود.
وی با بیان اینکه چالشهای فراوانی پیشروی امت اسلام قرار دارد، افزود: وقتی جوامع اسلامی بر سر حل مسائل و چالشهای مشترک همفکری کنند، همافزایی عمیقتری شکل میگیرد که مسیر را برای تحقق واقعی «امت واحده» هموارتر از بحثهای صرفاً نظری فقهی میکند. این رویکرد، ما را از فضای انتزاعی به سمت اقدام و عمل سوق میدهد.
مطالعات میانرشتهای نیاز امروز جامعه ایران است
ایمانیپور در بخش دیگری از سخنان خود، تغییر رویکرد در دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی را مغتنم شمرد و اظهار کرد: باید این تفکر جدید و تحولخواهانه را ارج نهاد. ایجاد رشتههای میانرشتهای، گامی ضروری برای خروج از تکرار مکررات در حوزه اسلامشناسی و ایرانشناسی است. ما باید از رویکرد «تاریخمحور» و «نظری» به مباحث تقریب فاصله بگیریم و به سمت «رویکرد واقعگرایانه» و کاربردی حرکت کنیم.
رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی تأکید کرد: ورود هوشمندانه دانشگاه به حوزه تقریب، اثربخشی و جذب افراد را دوچندان میکند. اگر دانشجو بداند که آموختههایش در مرحله عمل به کار میآید و میتواند بهعنوان یک «کنشگر تقریبی» و رهبر جریانهای اجتماعی ایفای نقش کند، انگیزه و اشتیاق بیشتری برای یادگیری خواهد داشت.
وی با اعلام آمادگی کامل این سازمان برای حمایت از این تحول راهبردی افزود: ما و تمامی رایزنان فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در سراسر جهان، در خدمت این هدف بزرگ هستیم. تقویت این حوزه، گامی مستقیم در راستای تحقق آرمانهای بلند حضرت امام خمینی(ره) و امام شهید حضرت سید علی خامنهای است که همواره بر وحدت امت اسلامی تأکید داشتند.
ایمانیپور همچنین، با تأکید بر ضرورت مخاطبشناسی دقیق در برنامههای تقریبی تصریح کرد: ما با دو سطح از مخاطبان؛ یعنی «مخاطب عام» و «نخبگان» روبهرو هستیم و باید برای هر کدام برنامهای متفاوت طراحی کنیم. در همین راستا، از ادارهکل همکاریهای علمی دانشگاهی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و دانشگاه مذاهب اسلامی انتظار میرود تا با برنامهریزی برای برگزاری نشستهای تخصصی با رویکرد «ارائه راهکارهای عملیاتی»، این مسیر را هموارتر کنند.
وی در پایان سخنانش، با اشاره به امضای تفاهمنامه همکاری بین سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی خاطرنشان کرد: هرچه این پیوند میان دانشگاه و سازمانهای فرهنگی را تقویت کنیم، در دستیابی به هدفگذاریهای کلان برای امتسازی و تمدنسازی نوین اسلامی موفقتر خواهیم بود. زمان آن رسیده است که از گفتوگوهای صرفاً دانشگاهی فراتر رفته و خروجیهای این جلسات را در میدان عمل جوامع اسلامی پیادهسازی کنیم.
رسالت دانشگاه مذاهب تربیت نخبگان اعتدالگراست
در ادامه این مراسم، فلاحزاده، رئیس دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی گفت: این همکاری، گامی جدی برای عبور از رویکردهای صرفاً تاریخی و تکراری در حوزه مطالعات تقریب است. ما بر آنیم تا با نگاهی واقعگرایانه، تمدن نوین اسلامی را در افق پیش رو، نه با کلام، که با کنشگری وحدتبخش در میدان واقعیتهای امروزِ جهان اسلام دنبال کنیم و امیدواریم این همکاری دوجانبه، سرعت رسیدن به اهداف بلند نظام اسلامی را شتاب بخشد.
وی تأکید کرد: دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی نیز بهعنوان دانشگاهی تخصصی در حوزه تقریب مذاهب اسلامی (مطالعات مذهبی و بینامذهبی) در جهان، با رسالت تربیت نخبگان اعتدالگرا، توسعه علوم اسلامی مقارن، تقویت گفتوگوی علمی و فرهنگی میان مذاهب و ارائه راهحلهای علمی برای مسائل امت اسلامی فعالیت بسزایی دارد.
رئیس دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی با اشاره به همکاریهای مشترک این دانشگاه و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و جایگاه این دو نهاد در ساختار کلان نظام، گفت: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در حوزه دیپلماسی فرهنگی و دانشگاه مذاهب در حوزه آموزش و پژوهش، هر دو در رأس هرم تصمیمسازی کلان نظام قرار دارند. این تفاهمنامه، پیوندی است میان «دانش» و «عرصه دیپلماسی» تا با همافزایی، فصل جدیدی از کنشگری در جهان اسلام آغاز شود.
فلاحزاده با بیان اینکه زمان «ایمان و باور به روشهای قدیمی» در مواجهه با جهان اسلام سپری شده است، افزود: اگر میخواهیم در جهان اسلام نقشآفرینی مؤثر داشته باشیم، ناگزیریم که زبان روزِ جوامع اسلامی را بشناسیم. این یعنی «جامعهشناسیِ دقیقِ مخاطب». ما نمیتوانیم بدون شناخت نیازها، مطالبات و دغدغههای جوامع هدف، سخن از وحدت و امتسازی به میان آوریم.
وی با تأکید بر ضرورت بهرهگیری از ابزارهای نوین تکنولوژیک در دیپلماسی وحدت تصریح کرد: امروز رسانه و هوش مصنوعی، خط مقدم تقابل و تعاملات جهانی هستند. این تفاهمنامه صرفاً یک سند اداری نیست، بلکه یک «نقشه راه» است. ما آمادگی داریم تا با استفاده از ظرفیتهای علمی و پژوهشی دانشگاه و همکاری رایزنیهای فرهنگی ایران و شناساییِ هوشمند مخاطبان، از پراکندهکاری پرهیز کرده و قدرت دیپلماسی کشورمان را در حوزه تمدنسازی، مضاعف کنیم.
ایران در «مرجعیت علمی» جهان اسلام قرار دارد
حسین دیوسالار، معاون توسعه همکاریهای علمی و فرهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در ابتدای این نشست، نکاتی را در باره اهمیت امضای تفاهمنامه همکاری بین سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی بیان کرد و گفت: در راستای تحقق ماموریتهای کلان سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی مبنی بر فعالسازی دیپلماسی فرهنگی عمومی، تفاهمنامهای راهبردی با هدف بینالمللیسازی ظرفیتهای علمی و آکادمیک با دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی منعقد خواهد شد؛ گامی بلند که بر «مرجعیت علمی» ایران در جهان اسلام و شبکهسازی نخبگانی تاکید دارد.
وی اظهار کرد: همافزایی میان نهادهای فرهنگی و مراکز علمی کشور است، بر این باور استوار است که دیپلماسی فرهنگی امروز بدون تکیه بر کرسیهای دانشگاهی و نخبگان علمی، ناقص خواهد بود. سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با بهرهگیری از این تفاهمنامه، قصد دارد دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی را به عنوان یکی از کانونهای اصلی صدور اندیشه و دیپلماسی علمی به کشورهای اسلامی و فراتر از آن تبدیل کند.
صدور دانش تمدنساز در اولویتهای سازمان فرهنگ است
محمدعلی ربانی، مدیرکل همکاریهای علمی و دانشگاهی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی نیز در این نشست، گفت: تقویت تعاملات دانشگاهی به عنوان یکی از ستونهای اصلی دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، در کانون توجه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی قرار گرفته است. در این میان، دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی به عنوان یک نهاد پیشرو و پویا، نقشی محوری در توسعه مناسبات علمی و فرهنگی با کشورهای اسلامی ایفا میکند.
وی افزود: این همکاری دوجانبه که فراتر از چارچوبهای آکادمیک معمول است، بر محورهای کلیدی «تقریب مذاهب»، «صدور دانش تمدنساز» و «ایجاد شبکه نخبگانی در جهان اسلام» استوار شده است.
ربانی یادآور شد: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با بهرهگیری از شبکه گسترده رایزنیهای فرهنگی در سراسر جهان، زمینه حضور فعال نخبگان و دانشپژوهان دانشگاه بینالمللی مذاهب را در مجامع بینالمللی فراهم میسازد تا صدای واحدی از امت اسلامی در فضای آکادمیک جهانی طنینانداز شود.
