هفت اثر از اندیشمندان استرآباد رونمایی شد؛
امام جمعه گرگان: حوزههای علمیه باید پاسخ علمی به شبهات علیه تشیع بدهند/ آیت الله نورمفیدی: نگاه منفی به اندیشههای علمای گذشته پذیرفته نیست
نماینده ولیفقیه در استان گلستان و امام جمعه گرگان، با تأکید بر ضرورت احیای آثار و اندیشههای علمای گذشته گفت: یکی از مسئولیتهای مهم حوزههای علمیه، حفظ و احیای میراث علمی علمای امامیه در حوزههای مختلف فقه، اصول، کلام، اعتقادات و فلسفه است.
به گزارش خبرنگار ایلنا، آیتالله سیدکاظم نورمفیدی، امام جمعه گرگان در مراسم رونمایی از هفت اثر از اندیشمندان استرآباد، با اشاره به مسئولیت حوزههای علمیه در قبال میراث علمی گذشتگان اظهارکرد: وقتی میگوییم «العلما ورثة الانبیاء»، طبیعتاً مسئولیت علما و حوزههای علمیه باید بسیار گستردهتر از محورهای فعلی فعالیتهای حوزه باشد.
نماینده ولی فقیه در استان گلستان ادامه داد: یکی از مسئولیتهای حوزههای علمیه، حفظ و احیای آثار علمای گذشته امامیه است؛ آن هم نه فقط در زمینه فقه و اصول، بلکه در همه حوزهها از جمله مباحث کلامی، اعتقادی و فلسفی.
وی با تأکید بر اینکه این آثار باید مورد تحقیق و بررسی قرار گیرند، اظهار کرد: احیای این میراث موجب میشود افکار و اندیشههای علمای گذشته شناخته شود و جهان نیز بداند که تشیع دارای ریشههای تاریخی، علمی و فکری مستحکم است.
تحولات فقه شیعه متأثر از شرایط زمان و مکان است
امام جمعه گرگان در ادامه با اشاره به دیدگاه شهید آیتالله مرتضی مطهری درباره تحول اندیشه فقهی گفت: مرحوم شهید مطهری به این نکته اشاره کردهاند که وقتی نظرات شیخ طوسی را با دیدگاههای شیخ انصاری مقایسه میکنیم، تفاوت بسیار زیادی میان آنها مشاهده میشود.
وی افزود: باید بررسی کرد منشأ این تفاوت و تحول چه بوده است؛ آیا تنها مسئله استنباط مطرح بوده یا شرایط زمان و مکان نیز در این تحول نقش داشته است؟ حضرت امام خمینی (ره) نیز بر نقش زمان و مکان در اجتهاد تأکید کردهاند.
نورمفیدی تصریح کرد: تحول و گسترش مباحث فقهی در طول تاریخ، موضوعی مهم است و بررسی آثار علمای گذشته میتواند در شناخت چگونگی شکلگیری این تحولات مؤثر باشد.
حوزهها باید به مسائل نوپدید توجه کنند
نماینده ولیفقیه در استان گلستان یکی دیگر از وظایف حوزههای علمیه را توجه به مسائل جدید و نوپدید جامعه دانست و گفت: مسائل جدیدی در جوامع انسانی پدید آمده که در گذشته وجود نداشته و طبیعتاً در کتابهای فقهی قدیم نیز مطرح نشده است؛ این مسائل باید در حوزههای علمیه مورد توجه، بررسی و تحقیق قرار گیرد.
وی ادامه داد: باید بررسی کنیم که جهان امروز درباره این مسائل چه میگوید و ما چه پاسخی برای آنها داریم. معتقدم مبانی و دیدگاههای اسلامی در بسیاری از این زمینهها از استحکام و قوت برخوردار است و باید به شکل علمی و منطقی تبیین شود.
ضرورت بررسی علمی اندیشههای علمای استرآباد
نورمفیدی با اشاره به پیشینه علمی علمای استرآباد اظهار کرد: درباره شخصیتهای علمی این منطقه، از جمله ملا محمدامین استرآبادی، باید تحقیقات بیشتری صورت گیرد و افکار و اندیشههای آنان بهدرستی بررسی و تبیین شود.
وی افزود: نباید صرفاً با نگاه منفی به برخی اندیشههای علمای گذشته نگاه کنیم؛ آنها دارای فکر و اندیشه بودهاند و باید دید مجموعه افکار و آرای آنان چه بوده و چه تأثیری در تاریخ اندیشه اسلامی داشته است.
امام جمعه گرگان همچنین با اشاره به حضور ابنسینا در منطقه جرجان و استرآباد گفت: در تاریخ زندگی ابنسینا آمده است که او برای قرار گرفتن در پناه قابوس بن وشمگیر به منطقه جرجان و استرآباد آمد، اما هنگامی که به این منطقه رسید، قابوس از دنیا رفته بود و در نهایت ابنسینا به سمت همدان رفت و در آنجا مستقر شد.
تأکید بر استمرار فعالیتهای فرهنگی و پژوهشی در گلستان
نورمفیدی در ادامه از فعالیتهای مؤسسه دارالمعرفه و پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر تقدیر کرد و گفت: از مجموعه دارالمعرفه و پژوهشهایی که با مدیریت آیتالله سیدمجتبی نورمفیدی انجام میشود، تشکر میکنم؛ چراکه اقدامات خوبی در این زمینه صورت گرفته است.
وی همچنین به فعالیتهای مؤسسه فرهنگی میرداماد در گرگان اشاره کرد و افزود: فعالیتهای فرهنگی این مجموعه تنها به کتابخانه محدود نمیشود و اقدامات مختلفی در حوزه فرهنگ و پژوهش انجام داده است.
نماینده ولیفقیه در استان گلستان با اشاره به تدوین «دانشنامه گلستان» گفت: تاکنون سه جلد از این دانشنامه منتشر شده و چنین اقداماتی برای حفظ میراث علمی و فرهنگی این منطقه بسیار ارزشمند است.
پاسخ علمی به شبهات علیه تشیع وظیفه حوزههای علمیه است
نورمفیدی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت پاسخگویی علمی به دیدگاههای مطرحشده علیه تشیع در جهان اسلام گفت: اخیراً در دیداری با آیتالله العظمی سبحانی، ایشان بر این نکته تأکید کردند که گاهی مطالبی علیه تشیع در جهان اهل سنت مطرح میشود و حوزههای علمیه باید نسبت به این موضوع ورود جدی داشته باشند.
وی ادامه داد: این مطالب و اندیشهها در جهان اسلام منتشر میشود و اگر پاسخ علمی و منطقی به آنها داده نشود، ممکن است پس از مدتی به یک فرهنگ تبدیل شود و در میان برادران اهل سنت ما نیز تأثیر بگذارد.
امام جمعه گرگان خاطرنشان کرد: حوزههای علمیه باید در زمینههای فقهی، اعتقادی، کلامی و تفسیری، مطالبی را که علیه تشیع مطرح میشود، مورد بررسی قرار دهند و پاسخهای علمی و مستدل ارائه کنند تا حقیقت برای جامعه اسلامی روشن شود.
گفتوگوی منطقی، راه تبیین معارف تشیع است
وی با تأکید بر ضرورت رعایت اخلاق و منطق در پاسخگویی به مخالفان گفت: در این زمینه باید از روش عالمان بزرگی همچون آیتالله العظمی بروجردی و صاحب کتاب «المراجعات» استفاده کنیم.
نورمفیدی افزود: این بزرگان با منطق، استدلال و گفتوگو وارد این مباحث شدند و در نهایت توانستند مخاطبان خود را با استدلال و منطق همراه کنند.
وی تصریح کرد: با هتاکی، توهین و بدگویی نمیتوان کسی را قانع کرد؛ آنچه میتواند حرف انسان را به کرسی بنشاند، منطق و تفکر است. بنابراین باید با همین روش وارد مباحث علمی و اعتقادی شویم.
نماینده ولیفقیه در استان گلستان در پایان با قدردانی از برگزارکنندگان این مراسم، پژوهشگران و حاضران اظهار کرد: امیدوارم با همکاری همه علاقهمندان، مسیر معرفی پیشینه علمی و فرهنگی استرآباد و بزرگان این منطقه ادامه پیدا کند و این میراث ارزشمند بیش از گذشته به جامعه علمی معرفی شود.
احیای آثار علمای استرآباد در آغاز راه
در ابتدای این مراسم نیز، حجت الاسلام والمسلمین مصطفی مسعودی، قائم مقام مؤسسه دارالمعرفه در مراسم رونمایی از هفت اثر از اندیشمندان استرآباد، ضمن خیرمقدم به آیتالله سیدکاظم نورمفیدی، اساتید، طلاب و فضلای استان گلستان، به تشریح بخشی از فعالیتهای مؤسسه دارالمعرفه پرداخت و اظهار کرد: این مؤسسه در سال ۱۳۸۸ با همت آیتالله سیدکاظم نورمفیدی تأسیس شد و طی ۱۷ سال فعالیت، اقدامات مختلفی را در حوزههای علمی و پژوهشی دنبال کرده است.
وی با بیان اینکه بخش پژوهش یکی از بخشهای مهم فعالیت مؤسسه دارالمعرفه است، افزود: یکی از محورهای این بخش، احیای آثار علمای استرآباد و جرجان است؛ چراکه معرفی علما و اندیشمندانی که بر جامعه علمی و دینی حق دارند، وظیفهای مهم و بخشی از صیانت از میراث علمی تشیع است.
مسعودی ادامه داد: در سال ۱۳۹۱ برای آغاز این مسیر، مجموعهای با عنوان «اثرآفرینان جرجان و استرآباد» گردآوری و منتشر شد که در آن نام بیش از ۳۵۰ نفر از علما و بزرگان این منطقه، به همراه شرح حال مختصر و آثار و تألیفات آنان گردآوری شده است.
قائممقام مؤسسه دارالمعرفه این مجموعه را مقدمهای برای آغاز روند احیای آثار علمای استرآباد دانست و اظهار کرد: در ادامه این حرکت، امروز هفت اثر از آثار علمی اندیشمندان این خطه معرفی و رونمایی میشود.
وی با اشاره به عناوین این آثار گفت: «ضوابط الرضا» اثر میرداماد، «شرح تهذیب الاحکام» و «فوائد المکیه» از ملا محمدامین استرآبادی، «خلاصه الوصول» اثر محمدباقر موسوی استرآبادی، «رساله عباسیّه» اثر سلطان حسین واعظ استرآبادی، «شرح قواعد» و «شرح کتاب اعتقادات صدوق» اثر ابوالفتح بن میرمخدوم حسینی استرآبادی، هفت اثری هستند که در این مراسم رونمایی میشوند.
مسعودی همچنین از انتشار دو اثر دیگر در ادامه این پروژه خبر داد و گفت: «دفتر میراث استرآباد» و «شرح کتاب مکارم الاخلاق» در حال انجام مراحل تحقیق و آمادهسازی هستند و در آینده منتشر خواهند شد.
وی با تقدیر از پژوهشگران این آثار، از حججالاسلام والمسلمین علی فاضلی، آل ضحی، کرباسچی، روحالله فاضلی و منگلهچی به عنوان بخشی از پژوهشگران و همکاران این طرح نام برد و گفت: آثار رونماییشده حاصل تلاشهای علمی این پژوهشگران است.
قائممقام مؤسسه دارالمعرفه در بخش دیگری از سخنان خود به فعالیتهای این مؤسسه در زمینه تدوین و انتشار آثار آیتالله سیدکاظم نورمفیدی اشاره کرد و گفت: تاکنون ۱۰ عنوان اثر در ۱۹ جلد از مجموعه سخنرانیها و مباحث ایشان در موضوعات مختلف منتشر شده است.
وی افزود: این آثار موضوعاتی همچون مباحث اعتقادی، اخلاقی، تفسیری و خطبههای نماز جمعه را شامل میشود و خطبههای نماز جمعه آیتالله نورمفیدی در دهه ۶۰ نیز در قالب ۹ جلد منتشر شده است.
مسعودی با اشاره به ادامه این روند گفت: خطبههای نماز جمعه آیتالله نورمفیدی در دهه ۷۰ نیز در ۱۰ جلد در دست انتشار است و مراحل پایانی آمادهسازی آن در حال انجام است.
وی با اشاره به ابعاد مختلف فعالیتهای علمی و اجتماعی آیتالله نورمفیدی اظهار کرد: یکی از ویژگیهای برجسته ایشان، جمع میان فعالیتهای علمی و خدمترسانی اجتماعی است؛ به گونهای که فعالیتهای علمی ایشان در حوزههایی همچون تفسیر، معارف و شرح نهجالبلاغه، مانع از حضور و نقشآفرینی در عرصه خدمترسانی نشده است.
قائممقام مؤسسه دارالمعرفه همچنین گفت: از سوی دیگر، گستره خدمات اجتماعی ایشان نیز موجب فاصله گرفتن از فعالیتهای علمی نشده و این دو عرصه در کنار یکدیگر دنبال شده است.
وی تأسیس حوزه علمیه برادران و خواهران در گرگان، ساخت ۲۰ مدرسه در سطح استان و آغاز ساخت هفت مدرسه دیگر، احداث بیمارستان فوقتخصصی سرطان و ساخت ۳۴ واحد مسکونی در شهرک مهدیه برای طلاب را از جمله اقدامات انجامشده برشمرد.
مسعودی خاطرنشان کرد: واحدهای مسکونی شهرک مهدیه احداث و در اختیار طلاب قرار گرفته و این اقدام بر اساس شرایط و ضوابط مرکز مدیریت حوزههای علمیه انجام شده است.
