روایتی از ۱۲ نسل موسیقی خراسان و حرمت دوتار/ پیش از نواختن دوتار وضو می‌گیرم

به گزارش خبرنگار ایلنا، حسین بخشی ولی‌نژاد که در رویداد «نوای رحمت» روی صحنه رفته، درباره این حضور با ایلنا گفتگو کرد.

او از هنرمندان پیشکسوت و با اصالت موسیقی مقامی خراسان است.

حسین بخشی ولی‌نژاد با اشاره به پیشینه خانوادگی خود در این هنر گفت: موسیقی و هنر بخشی‌گری در خون ماست و بعد از ۱۲ نسل این موسیقی به من رسیده است و اکنون فرزندان و نوه‌های من نیز این مسیر را ادامه می‌دهند. 

این هنرمند که در کنار گروه سازنیه در رویداد «روایت رحمت» روی صحنه رفت، بحرطویلی را اجرا کرد که بسیار مورد توجه مخاطبان قرار گرفت. او در این اجرا با دوتار نوازی و خواندن مخاطب را با خود همراه کرده بود. 

او درباره شیوه روایتگری و اجرای خود با دوتار اظهار کرد: از همان ابتدا که شروع می‌کنم، از خداوند و نام خدا آغاز می‌کنم. هر کلمه‌ای که جاری می‌شود، از بیان و کلام گرفته تا چشم و گوش انسان و آنچه خداوند به آدمی داده است، در این روایت بحرطویل جای دارد. از آدمیزاد و طبیعت، کوه و صحرا، شب یلدا، گل و بلبل گرفته تا قیامت، حضرت رسول (ص)، و در نهایت با صلوات به پایان می‌رسد. 

بخشی ولی‌نژاد افزود: امشب این روایت را خواندم؛ اگرچه متن آن کم بود و حدود دو صفحه داشت، اما در برخی اجراها همین روایت به هفت صفحه نیز می‌رسد. من آن را با همان سرعتی که می‌بینید می‌خوانم و این شیوه‌ای است که با آن شناخته می‌شوم. 

او ادامه داد: هر کسی را خداوند به یک هنر مجهز می‌کند و در قبال آن هنر مسئولیتی نیز بر عهده او می‌گذارد. اگر من توانسته باشم به اندازه خودم چیزی از دین و فرهنگمان را به مردم منتقل کنم، برایم بسیار خوب است. مردم هم گوش می‌دهند و در بسیاری از مراسم و برنامه‌هایی که برای اجرا رفته‌ایم، واکنش‌های بسیار خوبی نشان داده‌اند و الحمدلله و شکر خدا، نتیجه خوب بوده است. 

این هنرمند درباره چگونگی هماهنگی ریتم در اجرای موسیقی با دوتار گفت: دوتار خراسان یک ساز عرفانی است. اگر کسی بخواهد این ساز را بزند، باید حرمت آن را نگه دارد. برنامه و اجرای آن نیز احترام خاصی دارد و باید شأن این ساز حفظ شود. شاید شما این حرف را باور نکنید، اما وقتی برای اجرا می‌روم، ابتدا وضو می‌گیرم و بعد دوتار می‌زنم. من بدون وضو دوتار نمی‌زنم، چون این ساز، سازوکاری عرفانی دارد و برای آن احترام زیادی قائلم. 

او ادامه داد: دوتار ۱۲ پرده دارد و هر کدام از این پرده‌ها ۱۲ جایگاه و شانیت خود را دارد، این موضوع فلسفه بسیار بزرگی است. اصل ماجرا این است که باید حرمت ساز را نگه داشت. 

این هنرمند موسیقی مقامی خراسان گفت: وقتی خود خداوند به کسی هنر می‌دهد، اگر قدر آن هنر را بداند، خودش بالا می‌رود و هنر او شکوفا می‌شود و دیگر لازم نیست برای هر چیزی تلاش کند. گاهی در جایی می‌نشینم و می‌گویند امشب چنین برنامه‌ای داریم و خودبه‌خود یک شعر، یک آهنگ یا یک موسیقی به ذهنم می‌آید. 

او با اشاره به اینکه مسیر هنری او از یک استعداد و غریزه درونی آغاز شده است، اظهار کرد: سال‌ها طول کشید تا این استعداد به اینجا برسد. از همان سال‌های کودکی که با دوتار آشنا شدیم، زحمت کشیدیم و آمدیم. شاید اگر بخواهم از خودم تعریف کنم، درست نباشد، اما واقعیت این است که اگر به خانه ما بیایید، بالای سرم تندیس‌ها و جوایز جشنواره‌های مختلف را می‌بینید؛ از جشنواره رضوی گرفته تا انواع جشنواره‌های دیگر. 

بخشی ولی‌نژاد با اشاره به تقدیرهای انجام‌شده گفت: تقدیرنامه بسیار زیادی دارم. یکی از خوبی‌های کارم این است که از سال ۱۳۸۰ در جشنواره‌ها شرکت کرده‌ام و هنوز مقام دوم نگرفته‌ام؛ همیشه مقام اول یا عنوان برتر را کسب کرده‌ام. 

او درباره حضور خود در جشنواره‌های بین‌المللی نیز گفت: سه سال پیش در ازبکستان همایشی برای بخشی‌ها برگزار شده بود. از کشورهای مختلف، از هر کشور بخشی‌ها آمده بودند. از ایران من تنها بودم. بعضی کشورها گروه‌های ۱۰ نفره، پنج نفره یا حتی ۲۰ نفره آورده بودند، اما من تنها با دوتار و آواز خودم برنامه اجرا کردم. 

این هنرمند افزود: قرار بود هر گروه حدود ۲۰ دقیقه برنامه اجرا کند، اما به من یک ساعت وقت دادند؛ چون داستان‌سرایی کردم، روایت کردم و برنامه را پیش بردم. 

او درباره ظرفیت‌های زبانی بخشی‌های خراسان نیز گفت: بخشی‌های خراسان یک نعمتی دارند که خداوند به آن‌ها داده است. من به زبان فارسی می‌خوانم، به ترکی خراسانی می‌خوانم، کرمانجی هم می‌خوانم، حتی عربی و ترکمنی را هم می‌خوانم. چه کسی این توانایی را به من داده است؟ خداوند داده است. 

بخشی ولی‌نژاد در پاسخ به این پرسش که برای تربیت نسل‌های بعدی و انتقال این هنر چه اقداماتی انجام داده است، گفت: بله، در این زمینه کار می‌کنم. آموزشگاه داریم و در دو یا سه محل نیز آموزشگاه راه‌اندازی کرده‌ایم و با بچه‌ها کار می‌کنیم. آن‌هایی را که استعداد دارند، شناسایی می‌کنیم و آموزش می‌دهیم. 

او تأکید کرد: دوتار زدن با صرفاً ساز زدن فرق می‌کند. کسی که می‌خواهد بخشی باشد باید روایتگر هم باشد. باید بتواند در مجالس بنشیند و برای مردم و بزرگان اهل فن اجرا کند. 

این هنرمند درباره عنوان «بخشی» نیز اظهار کرد: بعد از اینکه فردی در مجالس می‌نشیند و برای مردم و اهل فن اجرا می‌کند، بزرگان و اهل فن این لقب را به او می‌دهند. لقب «بخشی» شاید از نظر ارزش حتی از یک دکتر هم بالاتر باشد و به هر کسی داده نمی‌شود. 

او در پایان گفت: لقب بخشی، لقب بسیار بزرگی است. وقتی می‌گویند «بخشی»، یعنی خداوند بخشی از یک توانایی و هنر را در وجود فرد قرار داده است؛ به این معنا که این فرد می‌تواند آهنگ بسازد، شعر درست کند و بگوید، صحبت کند و حتی به سه یا چهار زبان بخواند.