ساتیار امامی در گفتوگو با ایلنا مطرح کرد؛
عکاس برای آیندگان روایت میکند/ عکس حرفهای قابل استناد و ماندگار است
ساتیار امامی، عکاس و مستندساز، با تاکید بر نقش حیاتی عکاسی در زمان بحران، گفت: در لحظات حساس حوادث، حضور عکاسان حرفهای برای ثبت دقیق واقعیتها ضروری است؛ چراکه این تصاویر مستنداتی برای تاریخ و آینده خواهد بود.
ساتیار امامی عکاس و مستندساز، در گفتوگو با خبرنگار ایلنا، درباره اهمیت عکاسی در تمام ادوار زندگی بخصوص مواقع بحران، گفت: به طور کلی، عکاسی در تمام سطوح زندگی ما اهمیت دارد. بهویژه در بحث بحران، توجه بیشتری به شاخههای عکاسی خبری و مستند میشود. عکاسی خبری در لحظهای که حادثهای رخ میدهد، به شدت حائز اهمیت است؛ این حادثه میتواند سیل، زلزله یا جنگ باشد. در چنین مواقعی، عکاسان خبری و مستند با توجه به فیلمبرداری و عکاسی، حضور فعال دارند تا این لحظات را ثبت کنند. این حضور، بخش مهمی از ماهیت این شاخه از عکاسی است. بنابراین در شرایط بحران، اگر عکاسان اجازه بیشتری برای فعالیتهای خود داشته باشند، میتوانند با خیال آسودهتری کار کنند. کافی است یکی از مراجع مرتبط، فضا را برای آنها ایمنتر کند.
این عکاس مستند با اشاره به آنکه عکاسان مستند و خبری باید بیطرفانه به ثبت تصاویر بپردازند، بیان کرد: لازم است در بحرانها برنامه مشخصی برای حمایت از عکاسان وجود داشته باشد، با توجه به آنکه عکاسان خودشان در دل بحران حضور دارند. در واقع عکاسان خبری باید بیطرف باشند و قضاوت نکنند. همچنین هنگام ثبت تصاویر، نباید تحت تاثیر قضاوتهای شخصی قرار گیرند؛ بلکه باید تنها به ثبت واقعیات بپردازند. از سوی دیگر، عکاسی خبری و مستند نیاز به بینش عمیق در مورد مسائل اجتماعی دارد. این عکاسان باید به محتوای کار خود توجه کنند و با دقت آن را منتقل نمایند.
تاثیر تصاویر بر احساس مردم
امامی با بیان آنکه عکاسان باید نسبت به اینکه عکسها چه تاثیری بر مخاطب میگذارند، اهتمام بورزند، گفت: عکاسان در بحرانها، باید نسبت به اینکه عکسها چه تاثیری بر مخاطب میگذارند، آگاه باشند. تصاویر ثبتشده میتوانند در رفتار و احساس مردم تاثیر بگذارند. ما باید مسئولانه عمل کنیم و تمرکز خود را بر ثبت واقعیتها بگذاریم. هرچه فضاهای امنتری برای عکاسی فراهم شود، عکاسان خبری با مشکلات کمتری با بحرانها رو به رو میشوند.
ثبت حقیقت بدون سوگیری
این عکاس خبری، وظیفه عکاس را بیان حقیقت بدون سوگیری دانست و گفت: عکاسان مستند اجتماعی و خبری باید با احساس مسئولیت، برای ثبت وقایع تلاش کنند و نیازی به قضاوت در مورد موضوعات ندارند. وظیفه ما بهعنوان عکاس، بیان حقیقت است و برای ثبت این حقیقت، ایمنی و حمایت از عکاسان ضروری است. بطور کلی باید از عکاسان و هنرمندانی که در دل بحرانها کار میکنند، حمایت کنیم تا بتوانند نمایانگر واقعی وقایع باشند. عکاسی در بحرانها باید به گونهای پیش برود که بتواند به آینده و تاریخ کمک کند، بهطوریکه صحنههای ثبتشده بهعنوان مستنداتی برای نسلهای آینده باقی بماند.
دو نگاه به ثبت تصویر در بحران
امامی با اشاره به آنکه امروز دو نوع نگاه به ثبت تصویر در بحران وجود دارد، توضیح بیشتر داد: امروز دو نوع نگاه به ثبت تصویر در بحران وجود دارد. عکاس حرفهای با هدف، شناخت و ماهیتی مشخص وارد موقعیت میشود و ثبت او اهمیت و اعتبار دارد. در مقابل، هنگام حادثه اغلب شهروندانی که در محل حضور دارند با موبایل خود تصاویر را ثبت میکنند؛ از روی کنجکاوی، برای اطلاعرسانی در شبکههای اجتماعی، یا برای انتشار در گروههای خانوادگی. این تصاویر سطحی هستند و پشت آنها تخصص عکاسی خبری، شناخت فضای اجتماعی یا درک اثرگذاری تصویر وجود ندارد. با انتشار این تصاویر، مسیر انتقال آنها باز میشود و از گروهی به گروه دیگر میرسد و بخشی از اطلاعرسانی اولیه را تشکیل میدهد، اما به دلیل فقدان نگاه کارشناسی، تأثیرگذاری درست و عمیق ندارند.
وی در ادامه تأکید کرد: در مقابل، تصویری که توسط یک عکاس رسانهای ثبت میشود، پشتوانه حرفهای دارد و قابل استناد است. اما بطور کلی در بحرانها، عکاسان برای حضور در صحنه و فعالیت موثر با چالشهایی مواجه هستند. بنابراین بحران دو بخش دارد: لحظه حادثه، و دوره پس از حادثه یا حتی پس از جنگ و آتشبس. در هر دو مرحله، ما نیازمند نگاههای مستقل و بیغرض عکاسان هستیم تا صحنهها را ثبت کنند و این تصاویر برای تاریخ باقی بماند.
شباهت عکاسی خبری به یک قطعه شعر
این مستندساز با بیان آنکه عکاس مستند و خبری، روانشناسی مخاطب را میشناسند، گفت: قدرت عکاس خبری در این است که هنگام گرفتن دوربین در دست، بیغرض به پیرامون نگاه کند و صرفا نقش شاهد را داشته باشد. قضاوت نکند، تصمیم نگیرد که چه جریانی را تضعیف یا تقویت کند، بلکه فقط شهادت دهد که چه اتفاقی افتاده است. پذیرش و تفسیر تصویر به عهده مخاطب است. عکاسی خبری شبیه یک قطعه شعر است؛ مجموعهای از عناصر ساده که کنار هم قرار میگیرند و معنا میسازند. عکاسان خبری و مستند اجتماعی صرفا اپراتور نیستند. آنها روانشناسی مخاطب را میشناسند، مسائل اجتماعی و حتی موضوعات دفاعی و نظامی را درک میکنند و میدانند چگونه تصویری ثبت کنند که اثر واقعی بگذارد.
از حوادث طبیعی تا جنگ ۳۳ روزه لبنان با دوربین عکاسی
امامی درباره تجربه خود از عکاسی مستند و خبری در دل بحرانها و حوادث گوناگون ، به اختصار توضیح داد: سالها حضور در دل بحرانهایی همچون سیل و زلزله داشتهام، همچنین در جنگ سی و سه روزه لبنان به عنوان یک عکاس ایرانی حاضر بودم و در این برهه از فعالیت خود در آن کشور، هیچوقت با محدودیت امنیتی جدی مواجه نشدم و توانستم آزادانه کار کنم و تصاویرم را منتشر کنم. بسیاری از عکسهایی که گرفتهام از سوی دیگران به من یادآوری شده، نه اینکه خودم آنها را معرفی کرده باشم. کیفیت و اهمیت تصویر نه به امضای من بلکه به بازخورد مخاطبان شکل گرفته است.
جسارت عکاسان مستند و خبری
این عکاس در پایان درباره فعالیت عکاسان در شرایط فعلی کشور، گفت: امروز نیز عکسهای همکاران را که میبینم، میدانم هنوز جسارت لازم در میان عکاسان خبری وجود دارد. برخی به رسانهها نزدیکتر هستند، برخی مجوز دارند و برخی شناسنامه کاری مشخص. مهم این است که تصاویر ثبتشده باقی میماند و اصول حرفهای در آنها رعایت میشود. امید این است که فضا مهیا شود تا عکاسان بیشتری در دل بحران حضور پیدا کنند.
