لزوم پرداختن به موسیقی در شرایط جنگی

به گزارش خبرنگار ایلنا، دنیای پرتنش امروز، اضطراب و استرس به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده است. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند که موسیقی نه تنها یک هنر است؛ بلکه می‌توان ابزاری برای مقابله با بحران‌های روانی و فیزیولوژیکی باشد. از کاهش خطر در بیمارستان‌ها گرفته تا حمایت اجتماعی پس از بلایا، موسیقی نقش درمانگر را ایفا می‌کند که علم آن را اثبات و تایید کرده است.

لزوم پرداختن به موسیقی در شرایط جنگی

جنگها در تاریخ همواره ویرانگر بوده‌اند و در چنین مقاطعی، استرس‌ و اضطراب بر مردم حاکم می‌شود. کشورمان نیز هرگز از این مسئله مستثنی نبوده است، چه در طول تاریخ و چه در روزگار معاصر جنگ همواره بخشی از زندگی مردم کشورمان بوده است. 

در روزها و هفته‌های گذشته و پس از جنگ دوازده روزه اسرائیل علیه ایران، سایه حملات ددمنشانه آمریکا و اسرائیل، بر زندگی روزمره مردم سنگینی می‌کند.

اضطراب جمعی، بی‌خوابی، فرسودگی روانی و احساس ناامنی به بخشی از تجربه زیسته جامعه تبدیل می‌شود. در چنین شرایطی، موسیقی دیگر صرفاً یک هنر برای لذت زیبایی‌شناختی نیست، بلکه به ابزاری مؤثر برای تنظیم هیجان، کاهش تنش عصبی و بازسازی تاب‌آوری روانی بدل می‌شود

 تازه‌ترین مرورهای نظام‌مند و متاآنالیزهای علمی نشان می‌دهند که مداخلات مبتنی بر موسیقی و موسیقی‌درمانی می‌توانند به‌طور معناداری سطح استرس، علائم اضطراب و حتی نشانه‌های تروما را کاهش دهند و به افراد در بازیابی احساس امنیت درونی کمک کنند. به‌ ویژه در جوامع درگیر بحران و جنگ، موسیقی با اثرگذاری بر سیستم عصبی خودمختار، کاهش برانگیختگی فیزیولوژیک و ایجاد حس همدلی و پیوند جمعی، به یکی از در دسترس‌ترین و کم‌هزینه‌ترین شیوه‌های حمایت روانی برای عموم مردم تبدیل می‌شود. 

آخرین گزارش‌های علمی درباره موسیقی‌درمانی چه می‌گویند؟ 

در ادامه مطلب، یک گزارش علمی، دقیق و کاربردی بر اساس تحقیقات جدید (تا پنج سال گذشته)، در خصوص تأثیر موسیقی بر روی افراد در شرایط بحرانی ارائه می‌شود.

این گزارش خلاصه‌ای از مطالعات انجام شده، متاآنالیزها، و بررسی‌های علمی معتبر تهیه و تنظیم شده است.

آخرین تحقیقات علمی، نشان داده‌اند که موسیقی و موسیقی‌درمانی در بهبود وضعیت روانی و فیزیولوژیکی افراد در شرایط بحرانی تأثیر مثبت دارد:

در شرایط مراقبت ویژه پزشکی، موسیقی می‌تواند سطح اضطراب و علائم استرس را کاهش دهد و به تعادل فیزیولوژیک کمک کند. موسیقی به‌ ویژه زمانی که در چند جلسه اجرا می‌شود، اضطراب بیماران را به‌ طور قابل توجهی کاهش خواهد داد و این موضوع بارها ثابت شده است.

تاثیر موسیقی بر ضایعه مغزی و سکته

در توانبخشی عصبی  (به‌ عنوان مثال پس از سکته مغزی)، موسیقی به بازسازی عملکردهای گفتاری، حرکتی و شناختی کمک می‌کند و کیفیت زندگی بیماران را بهبود می‌بخشد. در کل موسیقی به‌طور قابل توجهی تاب‌آوری احساسی و عملکرد روانی را در افراد افزایش می‌دهد.

این شواهد نشان می‌دهند که موسیقی فراتر از سرگرمی، یک ابزار توان‌بخشی و مداخله درمانی در شرایط بحرانی است.

 مکانیزم‌های علمی اثرگذاری موسیقی

عصبی‌زیستی/موسیقی فعالیت مناطق مرتبط با پردازش هیجانی مغز را تنظیم و سطح هورمون‌های استرس را کاهش می‌دهد.

تنظیم احساسات/موسیقی به کاهش حالت‌های منفی و افزایش احساسات مثبت کمک می‌کند.

تقویت شبکه‌های اجتماعی و شناختی/تعامل یا گوش دادن موسیقی، ارتباط اجتماعی و احساس تعلق را افزایش می‌دهد.

بازآموزی عصبی و توانبخشی/در بیماران پس از سکته یا آسیب عصبی، موسیقی به بازسازی عملکردها و توانایی‌های شناختی کمک می‌کند.

تأثیرات در انواع شرایط بحرانی

 الف) بخش‌های مراقبت ویژه (ICU):

کاهش اضطراب و سردرگمی بیماران

بهبود ضربان قلب و فشار خون

تسهیل تجربه انسانی‌تر بیماران

ب) توانبخشی پس از سکته و آسیب عصبی:

بازسازی گفتار و توان‌های شناختی

افزایش استقلال عملکردی بیماران

بهبود انگیزه و مشارکت در برنامه‌های توانبخشی

 ج) بحران‌های اجتماعی و روانی عمومی

افزایش تاب‌آوری عاطفی و رفاه روانی

کاهش احتمال بروز اختلالات روانی در مواجهه با استرس‌های مزمن

 کاربردهای عملی در مراقبت‌های بالینی

بیمارستان‌ها و بخش‌های ویژه/جلسات موسیقی‌درمانی منظم به‌عنوان مکمل مراقبت استاندارد، اضطراب را کاهش داده و تجربه بیمار را انسانی‌تر می‌کند.

 توانبخشی/ترکیب موسیقی با درمان‌های گفتاری و حرکتی، انگیزه و مشارکت بیماران را افزایش می‌دهد.

 مداخلات روانشناختی/جلسات موسیقی‌درمانی به بازسازی هیجانی، کاهش افسردگی و افزایش انگیزه در افراد استرس‌زده کمک می‌کند.

 محدودیت‌ها و نکات مهم

اثرات موسیقی به نوع موسیقی، طول جلسات و شرایط فردی بیماران بستگی دارد. برای اثر بهینه، موسیقی‌درمانی معمولاً نیازمند طراحی حرفه‌ای است. پاسخ افراد به موسیقی متفاوت است و ممکن است در برخی شرایط کوتاه‌مدت کمتر اثرگذار باشد. مطالعات بلندمدت بیشتری برای بررسی اثرات طولانی‌مدت مورد نیاز است.

نتیجه‌گیری

موسیقی از یک پدیده زیبایی‌شناختی به یک ابزار علمی درمانی تبدیل شده است. شواهد نشان می‌دهند که موسیقی می‌تواند:  اضطراب و استرس را کاهش دهد. پاسخ‌های فیزیولوژیک بدن را تنظیم کند. کیفیت زندگی بیماران را در شرایط بحرانی بهبود بخشد و  در توانبخشی عصبی نقش مؤثری داشته باشد

این ابزار می‌تواند در مراقبت‌های بالینی، بازتوانی و روان‌درمانی به‌طور مؤثر به‌کار گرفته شود، مشروط بر اینکه طراحی و اجرای آن حرفه‌ای و تخصصی باشد.