نقش اندیشه‌ورزی در مهارت‌اندوزی سربازان و توسعه فرهنگی، اجتماعی کشور

در نگاهی گذرا به روند خدمت در کشور می‌توان دریافت؛ ماهیت و مهارت سرباز در جامعه پیرامونی خود، بعد از مدتی یا دیده نمی‌شود و یا با یک تغییر ملموس در پیچ و خم نظام نامه‌های گذشته و فعلی از نهاد خود رنگ می‌بازد. در عمل، چنین دگرگونی‌های ساختاری که بر اساس خط سیر و خروجی اندیشه نوشته نشده باشند، دچار سستی در ساختار و حتی خلاء در مرکزیت شده و قبل از خدمت یا حین و یا در نهایت بعد از آن، محکوم به شکست می‌باشند.

میزان بهره‌وری و تاثیرپذیری مجامع نظامی از کارکنان وظیفه ریشه در تاسیس، هدایت، حمایت و فرمانبری از سیستم یکپارچه‌ی مرکزی و مجامع اندیشه‌ورز دارد. ایمان واقعی برخی کشورها به میزان بهره‌وری آنالیز مهارت و اندیشه‌ی سربازان باعث شده است ریسک‌های قوای انسانی در نیروهای مسلح در حوزه‌های؛ سیاسی، اقتصادی، اطلاعاتی، اجتماعی، فرهنگی، نظامی و فنی و نظیر آن همه و همه از درون این مراکز نشات گرفته و در مسیر اجرایی ستادهای مرکزی و مجموعه‌های تابعه قرار گیرند.

دعوت به اندیشه‌ورزی در جمهوری اسلامی ایران توسط رهبر معظم انقلاب بیانگر نیاز کشور به اندیشیدن و تفکر است. دیدگاه عمیق ایشان به اندیشه‌ ورزی، لزوم پیدایش آن از راس تا لایه‌ها و توسعه اندیشه ورزی در بین آحاد جوامع از اهمیت ویژه‌ی این مهم پرده برمی‌دارد.

از این رو تقویت فرهنگ تفکر و نقش اندیشه ورزی در مهارت اندوزی سربازان می‌تواند به توسعه فرهنگی و اجتماعی کشور کمک نموده و بعنوان یک الگوی نظامی نوین در کشور از وجود یک انقلاب یا یک دگرگونی اجتماعی در نیروهای مسلح، رنگین‌تر باشد. شعار عملیاتی این مقاله «هر سرباز وظیفه یک کرسی اندیشه ورزی است.»

در این مجموعه‌ی گردآوری شده که حاصل تحقیق و پژوهش چندین‌ساله در برخی محیط‌های انفرادی، اجتماعی و نیز نهادهای پژوهشی، مطالعاتی و نظامی می‌باشد، سعی شده تا ضمن معرفی الگو و ابعاد اندیشه ورزی در جامعه کارکنان وظیفه، شیوه نامه‌ی چگونگی جمع آوری مهارت‌ها و بهره کشی مناسب از مدل‌های ذهنی سربازان اندیشه ورز را معرفی نماید.

در اﻳﺮان دوره‌ی ﺧﺪﻣﺖ ﺑﺮای پسران مشمول ﺿﺮوری بوده و ﺑﺮای ورود ﺑﻪ ﻋﺮﺻﻪ‌های اجتماعی، داﺷﺘﻦ ﮔﻮاﻫﻲ اﻧﺠﺎم ﺧﺪﻣﺖ از ﻧﻴﺎزﻫﺎی اوﻟﻴﻪ اﺳﺖ. ﺑﺎ وﺟﻮدﻳﻜﻪ اﻳﻦ ﺧﺪﻣﺖ ﻣﻘﺪس و ﺑﺮای دﻓﺎع از ﻛﻴﺎن و ﻧﺎﻣﻮس ﻳﻚ ﻛﺸﻮر اﺳﺖ، ﻟﻴﻜﻦ ﺑﻪ دﻻﻳﻞ ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﺟﻮاﻧﺎن از ﺷﻴﻮه اﻧﺠﺎم آن راﺿﻲ و ﺧﻮﺷﻨﻮد ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ و ﺑﻪ ترفندﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﻌﻲ در ﻓﺮار از ﭘﺬﻳﺮش اﻳﻦ ﻣﺴئوﻟﻴﺖ دارند.

اﮔﺮﭼﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺘﻌﺪدی ازﺟﻤﻠﻪ ﻣﻴﺰان ﻛﺎرآﻣﺪی اﻳﻦ دوران، ﻧﺤﻮه رﻓﺘﺎر ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎن و ﺳﺨﺘﻲ‌ﻫﺎی دوری از ﺧﺎﻧﻮاده و زﻧﺪﮔﻲ در ﭘﺎدﮔﺎن و ﻧﻴﺰ اﺣﺴﺎس ﻋﻘﺐ ﻣﺎﻧﺪﮔﻲ دو ﺳﺎﻟﻪ زﻧﺪﮔﻲ و ﺳﺎﻳﺮ موارد در ﻋﺪم اﺳﺘﻘﺒﺎل ﺟﻮاﻧﺎن از ﺧﺪﻣﺖ ﺳﺮﺑﺎزی دﺧﻴﻞ اﺳﺖ، وﻟﻲ ﻳﻜﻲ از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻬﻢ در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ‌ عدم اندیشه ورزی در مهارت اندوزی و بکارگیری مهارت‌های سربازان در ﺟﺎﻣﻌﻪ اﺳﺖ. (شایگان، ۱۳۹۵)

از این رو دعوت به اندیشه ورزی در جمهوری اسلامی ایران توسط رهبر معظم انقلاب بیانگر نیاز کشور، به اندیشیدن و تفکر است. دیدگاه عمیق ایشان به اندیشه ورزی، لزوم پیدایش آن از راس تا لایه‌ها و توسعه اندیشه ورزی در بین آحاد جامعه، از اهمیت ویژه‌ی این مهم پرده برمی‌دارد. (سایت مقام معظم رهبری، آرشیو فرمایشات۱۳۹۵)

پیرو فرمایشات مقام معظم رهبری، در این مقاله به لزوم تشکیل کرسی‌های اندیشه ورزی سربازان، نگاهی بر خدمت وظیفه در ایران و جهان، نقش اندیشه ورزی در مهارت اندوزی سربازان، اهمیت و ضرورت کرسی‌های اندیشه ورزی در توسعه فرهنگی و اجتماعی کشور، بی‌حوصلگی کارکنان وظیفه در طول مدت خدمت و در نهایت معرفی الگوی اندیشه ورزی به منظور مهارت اندوزی سربازان و توسعه فرهنگی و اجتماعی کشور تحت عنوان «مجمع اندیشه ورزی سرباز» می‌پردازیم. در این خصوص سئوالی مطرح می‌شود که چه عامل یا عواملی باعث رکود فکری و تکوین مهارت اندوزی سرباز شده و مانع از برخورد خلاق و روزآمد با مفهوم و مباحث این حوزه در کلیه موضوعات خدمت وظیفه گردیده است؟ سپس فرضیه‌هایی در این خصوص مطرح می‌گردد که نقش اندیشه ورزی را در مهارت اندوزی سربازان و توسعه فرهنگی، اجتماعی کشور مورد بررسی قرار می‌دهد.

بنابراین ابتدائا به مفاهیم پرداخته و بعد از بیان آسیب‌ها و نظریات به معرفی الگو در نهایت نتایج خواهیم پرداخت.

نسبت جهانی شدن و نقش اندیشه ورزی در مهارت اندوزی سربازان

هر اندازه، نیروهای دفاعی کشوری در زمینه‌های مختلفِ تجهیزاتی و نیروی انسانی کارآمد و متخصّص، آماده‌تر بوده اند، فکر تجاوز به مرزهای آن کشور و اختلال در استقلال و امنیت آن از جانب قوای بیگانه نیز کمتر بوده است. (حسینیا ۱۳۹۴) البته موفقیت نیروهای نظامی و آمادگی و کارآمدی نیروهای مسلّح و بویژه کادر وظیفه نیز به عواملی بستگی دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به تقویت اندیشه و مهارت آنان در راستای ماموریت‌های محوله اشاره کرد. توجّه به موارد روان شناختی و ویژگی‌های دوران سربازی، از جمله نکاتی است که مراکز نظامی مورد ارزیابی و بررسی برنامه‌ریزان و فرمانده‌های ارشد قرار می‌دهند، تا یک جوان، با انگیزه و رغبت بیشتری، وارد خدمت سربازی شده و هرگز آن را یک اجبار و تحمیل و مانع ترقّی و پیشرفت خود، تلقّی نکند.

نگاهی بر خدمت سربازی در جهان

در نگاهی گذرا به خدمت سربازی در کشورهای جهان می‌یابیم، برخی کشورها ترکیبی از سرباز داوطلب و اجباری را انتخاب نموده و در برخی دیگر بطور کامل اجباری و یا انتخابی است. Office of the United Nations) /High Commissioner for Human Rights (www. nationmaster. com/graph/mil_ser_age_and_obl-military-service-age-and-obligation) The World Factbookcia Field Listing Military service age and (obligation. cia. gov/library/publications/the-world-factbook/fields/)

در این میان کشورهایی که از ترکیب نیروهای داوطلب و اجباری استفاده می‌کنند ۱۵ کشور و شامل ۸ درصد آمار جهانی می‌باشند. کشورهایی که سربازی انتخابی دارند ۱۴ کشور و شامل ۷ درصد آمار جهانی بوده و در نهایت کشورهایی که سربازی اجباری بیش از یک سال، غیر انتخابی و همراه با بکارگیری در امور عملیاتی نظامی دارند ۱۷ کشور و شامل ۹ درصد از کل آمار جهانی می‌باشند. (https://chartsbin.com/view/    (www. telegraph. co. uk/news/worldnews/europe/polandends-army-conscription

نگاهی بر خدمت سربازی در ایران

طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تمام مردان بالای ۱۸ سال ایرانی (به جز مواردی که استثنا شده‌اند) باید به خدمت سربازی بروند آیین‌نامه آموزشی سربازی. (۱۳۸۶). بزرگترین آسیب که در ساختار خدمت وظیفه عمومی در که فقدان آن شدیدا احساس می‌شود عدم وجود مراکز اندیشه ورزی (اتاق فکر) راهبردی بمنظور مدیریت صحیح این نیرو در تمامی سطوح و بویژه در لایه‌های اجتماعی کشور است.

تاسیس «مراکز اندیشه ورزی سرباز» در ذیل ستاد کل نیروهای مسلح می‌تواند راهبردی موثر در ایجاد انگیزه، توسعه جذابیت و نشاط سربازان در طول مدت ضرورت باشد.

بی‌حوصلگی کارکنان وظیفه در دوران ضرورت

به نظر می‌رسد هرچقدر که به دوران جدید خدمتی بیشتر نزدیک می‌شویم، میل به غور در دوران خدمت در بین جوامع وظیفه کمتر می‌شود. (شایگان۱۳۹۵) جهان تغییر کرده است و حقیقت این است که ذائقه سربازان نیز که مخاطبان اصلی دوره خدمت هستند، تغییراتی داشته است؛ آنان بدنبال بهره وری مطلوب و تاثیرگذاری مفید در جامعه‌ی خویش می‌باشند.

کارکنان وظیفه در سال‌های گذشته بیش از اینکه دغدغه‌ی خدمت را داشته باشند، گرفتار اتمام سریع و یا به اصطلاح از زیر کار در رفتن بوده اند. ازدیاد مرخصی ها، طولانی شدن غیبت‌ها وعدم بهره وری مناسب از این جامعه‌ی کثیر، ضامن این ادعاست. بنابراین بی‌حوصلگی در خدمت، یکی از معضلات نیروهای مسلح بوده است که ترمیم ساختار خدمتی سربازان می‌تواند این مهم را تصحیح نماید.

اهمیت و ضرورت کرسی‌های اندیشه ورزی در مهارت اندوزی سربازان

نظر به فرمایشات فرمانده معظم کل قوا «امام خامنه‌ای» در خصوص اندیشه ورزی و لزوم توسعه پایدار و دانایی محور سربازان، باید بیش از گذشته بر توسعه و استفاده از توانمندی‌های فکری و پژوهشی این قشر متمرکز شویم. قطعا شالوده جنبش نرم افزاری مطالعات و تحقیقات گسترده، بطور ویژه کاربردی است. (امیری ۱۳۸۴)

در دنیای امروز، فرآیند سیاستگذاری و تصمیم گیری در سطوح مختلف به سازماندهی ویژه‌ای نیاز دارد. (افتخاری۱۳۸۴) تحولات سریع جهانی و ابعاد روزافزون توسعه، از عواملی هستند که ضرورت تدوین سریع سیاست‌ها و الگوهای تصمیم گیری را به ویژه در کشورهای در حال توسعه در بین نیروهای انسانی مشخص می‌کنند، امری که بدون استفاده وسیع از ایده‌های نو و مستندسازی و جمع بندی تجارب و نظرات نخبگان، اندیشمندان و افراد خلاق میسر نیست. (امینی ۱۳۹۶)

از آنجا که سربازان وظیفه بدون غربال‌گری سیستماتیک و بررسی مهارت‌های خود وارد بدنه‌ی اجرایی شده و بدون پیوند دانش قبلی و ساختار خدمتی مدت ضرورت خود را می‌گذرانند، نوعی سازمان ویژه برای تفکر و پژوهش در زمینه سیاست سازی و تصمیم سازی کارکنان وظیفه مورد انتظار است. ساختاری که با بکارگیری از سربازان وظیفه به درک و تجزیه و تحلیل مسائل مورد نیاز مجامع خدمتی بر اساس توانمندی‌های ایشان، بر گشودن گره‌های مشکلات جوامع سرباز، دغدغه فکرسازی و فکر پژوهشی مساعدت نموده و در راستای آن به توسعه فرهنگی و اجتماعی کشور خواهد پرداخت. (دانش فرد ۱۳۸۹)

مراکز اندیشه ورزی سرباز (اتاق‌های فکر) می‌توانند با گردآوری افراد زبده، دارای مهارت و خلق افکار و ایده‌های نو این جای خالی را پر کنند.

به عبارتی دیگر کرسی‌های اندیشه ورزی سرباز در ذیل ساختار مراکز اندیشه ورزی می‌توانند با انجام مطالعات بر روی مهارت‌های یک فرد مشمول خدمت (کرسی اندیشه ورزی)، خوراک فکری لازم را در حوزه‌های مختلف قبل از ورود شخص به خدمت برای تبیین و ترویج سیاست‌های مورد نظر برای ایشان معین نموده و در حین و بعد از خدمت، جامعه را در حوزه‌های فرهنگی و اجتماعی از وجود کارکنان وظیفه (کرسی‌های اندیشه ورزی) بهره‌مند سازند. پیوند کرسی‌های اندیشه ورزی (هر سرباز) بعد از پایان خدمت ضروری با تشکیلات خدمتی ناگسستنی است و این روند و بهره کشی از مدل‌های ذهنی تا مدت زمان مطلوبی مورد استفاده‌ی دستگاه‌های اجرایی و تاثیرگذار خواهد بود.

هر گاه اندیشه ورزی صورت بگیرد و عقل در اسارت نماند، این نوع امکان آزاد اندیشی را محصول عصر مدرنیته می‌دانند و چنین آزادی را از حقوق مسلم مدنی و شهروندی تلقی می‌کنند. سرباز جزئی از جامعه محسوب می‌شود و آن را می‌توان نوعی از شهروند شمارد.

تئوری کانون اندیشه ورزی برای سربازانی است که دغدغه تفکر دارند و درصدند راهی برای ورود به اندیشه و خردمندی در قبل، حین و بعد از خدمت پیدا کنند.

نقش اندیشه ورزی در مهارت اندوزی سربازان

کارکنان وظیفه می‌توانند با اندیشه ورزی هدفمند و مدیریت شده، علاوه بر فراگیری آموزش‌های نظامی با فراگیری مهارت‌های حرفه‌ای در توسعه اقتصادی و نیازهای عام جامعه نیز مشارکت داشته باشند. با توجه به ظرفیتی که در یگان‌های مختلف وجود دارد، می‌توان مهارت‌هایی را که نظام اجرایی کشور به آن‌ها نیاز دارد را از این طریق کرسی‌های اندیشه ورزی قبل از ورود فرد به دوران خدمت آموزش داده تا پس از خاتمه سربازی با سهولت بیشتری جذب بازار کار شده و به توسعه ارکان بپردازند. (ملک محمدی ۱۳۹۱)

امکانات، تجهیزات و سند‌های آموزشی و نیز کارشناسان برای ارائه و تبادل آموزش‌های مهارتی در ساختار «مراکز اندیشه ورزی سرباز» قرار داده می‌شوند و در مقابل به جهت آن که بخشی از سنگینی آموزش‌های مهارتی به دروه قبل از سربازی یعنی دوران مدرسه بازمی‌گردد، پیوند بین ستاد کل نیروهای مسلح و وزارت آموزش و پرورش و همچنین وزارت علوم برای پیدایش کرسی‌های اندیشه ورزی منظور، بسیار ضروری و لاینفک می‌باشد.

برای توانمندسازی سربازان در حوزه توسعه فرهنگی و اجتماعی کشور، فعالیت‌هایی در قالب کرسی‌های اندیشه ورزی سربازان در ستاد کل نیروهای مسلح مورد تاکید است.

مراکز و کانون اندیشه ورزی که شامل موضوع، نرم افزار، سخت افزار، فکر افزار، اپراتور، کارشناس، زمان و مکان است که باید بر اساس شیوه نامه استاندارد برگزار شود. هر کشور، سازمان، سامانه و بطور کل هر اجتماعی نظیر مجامع نظامی هر چقدر هم که کوچک باشد برای اداره شدن نیازمند مدیریت است که البته این مدیریت باید توسط افراد مدبر اعمال شده و در ذیل آن از فرد فرد همان اجتماع بکارگیری کرد و آنان می‌دانند که باید از خرد جمعی برای تصمیم‌سازی بهره برداری کنند تا اشتباه و آسیب را به حداقل برسانند. (الوانی ۱۳۹۱)

از این بین باید اشاره کرد در نیروهای مسلح هم مراکز اندیشه ورز و مطالعاتی در حال فعالیت است. لکن ممکن است چندین مرکز مطالعاتی و موسسه تحقیقاتی بر سر یک موضوع یا موضوعات مشابه فعالیت کنند، در فرهنگ مطالعاتی این مساله نه‌تنها پدیده‌ای مذموم نیست و دوباره‌کاری و موازی‌کاری خوانده نمی‌شود بلکه تضمینی است برای ارتقای کیفیت تحقیق و کمکی است برای ایجاد توافق، ائتلاف و بهتر از آن حصول اجماع میان صاحب‌نظران آن مساله خاص. مراکز مطالعاتی سرباز با بکارگیری موضوعی از خود ایشان تحت عنوان اهدای کرسی‌های اندیشه ورزی سرباز، علاوه بر کارکردهایی همچون آینده‌پژوهی و مدیریت هدایتی، مانع جدی بی‌حوصلگی سربازان، ناخشنودی و مستاصلی آنان است.

عوامل‌عدم توجه به اندیشه ورزی در جامعه‌ی کارکنان وظیفه

مدتهاست که در محافل سیاسی از اتاق فکر سخن گفته می‌شود و افرادی با آن مخالفت کرده و آن را معادل منبع توطئه دیده و گروهی دیگر از این پدیده دفاع کرده و آن را برای نظام اجرایی مفید تلقی می‌کنند. (انصار امینی، ۱۳۹۶)

اما چه عامل یا عواملی باعث رکود فکری و تکوین اندیشه ورزی شده و مانع از برخورد خلاق و روزآمد با مفهوم و مباحث این حوزه در کلیه موضوعات گردیده است؟ باید تاکید کرد که منظور از این سئوال صرفا مباحث سیاسی، نظامی و امنیتی نیست. چرا که عملکرد نسبی در این زمینه توسط دستگاه‌های ذی ربط در کشورها در حال انجام است.

توسعه و پیشرفت هر جامعه‌ای منوط به داشتن برنامه و نقشه‌ای مدون برای مشخص کردن روش حرکت از وضع موجود تا رسیدن به وضع مطلوب است. هر تصمیمی نیز در بنیان خود از یک روش فکری بهره می‌جوید و بر اساس این چهارچوب تفکر، تصمیم‌های مقتضی اتخاذ می‌گردد. بشر به مدد برخورداری از قوه تعقل و ادراک حسی و شهودی خود خالق شیوه‌های مختلفی از تفکر گردیده که هر یک از آن‌ها رافع برخی از نیازهای تصمیم ساز جوامع بشری بوده اند. (انصار امینی، ۱۳۹۶)

از این رو ارائه نقشه‌ی راهبردی به یک فرد شامل خدمت، کمک شایانی به آینده نگری شخص و نیز برنامه ریزی سازمان برای بکارگیری مطلوب آن می‌باشد.

معرفی الگوی اندیشه ورزی بمنظور مهارت اندوزی و توسعه فرهنگی و اجتماعی کشور

«مجمع اندیشه ورزی سرباز»

ایجاد نقطه کانونی فراگیر در نیروهای مسلح با ویژگی‌های مشترک و با هدایت ائتلافی شخصیت‌هایی نظامی و استراتژیست می‌تواند زنجیره وار، راهبرد افکار و سیاست‌های امروز تا ده‌ها سال بعد کارکنان وظیفه را بر اساس مسیر پیشرفت جهان ترسیم و به بدنه‌ی دستگاه‌های حکومتی و دولتی جمهوری اسلامی ایران تزریق نماید.

طرح «مجمع اندیشه ورزی سرباز» با عنایت به تاکیدات فرمانده معظم کل قوا امام خامنه ای «در خصوص تشکیل هیئت‌های اندیشه ورز در تمامی سطوح و با چشم‌انداز ایجاد ساختاری منسجم بمنظور» مهارت اندوزی سربازان، نقش سربازان در توسعه فرهنگی و اجتماعی کشور، ایجاد بستر مناسب بمنظور تجمیع و گردهمایی سربازان ماهر و زبده، طرح موضوع، هدایت افکار سربازان، جمع آوری ایده‌ها و افکار، آنالیز و دسته‌بندی افکار و تزریق در سطوح دولت‌ها و حکومت ها" از طریق تخصیص یک کرسی به هر سرباز در ذیل مرکزیت یگان‌های خدمتی و پس از آن در لوای مجمع اندیشه ورزی سرباز ستاد کل نیروهای مسلح تهیه، تنظیم و تدوین شده است.

امید است با گرد آوری گروهی همفکر و با هدایت و فرماندهی شخصی مومن و مردمی بتوانیم گامی موثر در جهت شناساندن جایگاه سرباز برای کشور داشته باشیم.

چشم‌انداز:

•    ایجاد سیستم و چرخه‌ای منظم بمنظور بکارگیری مناسب از کارکنان وظیفه، آگاهسازی جامعه سرباز در جهت توانایی تفکر و تزریق آن در سطوح جامعه، ایجاد بستر مناسب بمنظور تجمیع و گردهمایی سربازان کارآمد، زبده و خلاق ماهر، طرح موضوع، هدایت افکار، جمع آوری و ثبت ایده‌ها و افکار، تحلیل و دسته‌بندی افکار و تزریق آن در سطوح دستگاه‌های ذی ربط

•    مالکیت افکار کارکنان وظیفه در قبال سیاست‌های قرارگاه مهارت اندوزی ستادکل نیروهای مسلح

نمودار سازمانی ساختار کلی به ترتیب ذیل معرفی می‌گردد:

اهداف کلی مقاله

•    دیده شدن سرباز بر اساس مهارت‌های قبلی آن و تاثیرگذاری کارکنان وظیفه در توسعه فرهنگی و اجتماعی کشور با اندیشه ورزی و اهدای یک کرسی اندیشه ورزی به هر سرباز

•‌عدم بکارگیری مهارت‌های سرباز در حین خدمت و غیر تخصصی بودن آموزش‌ها

•    افزایش تقلب‌های صورت گرفته جهت فرار از خدمت نابودی نیروی انسانی

•    عدم دیدگاه فرهنگی و اجتماعی مناسب جامعه نسبت به سربازان

•    بررسی آسیب‌های روانی

راهکارها

این تحقیق با هدف بررسی آسیب‌های سربازان وظیفه و ارائه راهکارها در جهت کاهش این آسیب‌ها در تمامی یگان‌های خدمتی می‌باشد. یکی از مهمترین مشکل سربازان مشکل اقتصادی بوده که سربازان حقوق مکفی را در وضعیت نابسامان اقتصادی دریافت نمی‌کنند، این درحالی بود که می‌توانستند با ارائه‌ی مهارت‌های خود و یا مهارت اندوزی، به میزان کارکرد و راندمان برای سیستم، حقوق مناسب دریافت نموده و از مدت زمان خدمت خود بهره‌ی کافی را ببرند. موضوع مورد اهمیت بعدی دیدگاه پایین احاد جامعه نسبت به سربازان و نگاه کردن به آن‌ها و بد رفتاری و تبعیض بین سربازان در محل خدمت و نیز تحقیر میباشد. بکارگیری آنان در کارهای خدماتی، متناسب نبودن پست خدمتی با رشته تخصصی است که می‌بایست با اندیشه ورزی و درگیر نمودن سربازان با سرنوشت خود، اینگونه رفتارهای نامناسب را از روند دوره‌ی ضرورت حذف نمود.

۱)    تاسیس مجمع اندیشه ورزی، غربال سربازان، مهارت اندوزی و در آخر تبدیل شدن کارکنان وظفیه به نیروی کارآمد

۲)    تبادل اطلاعات و راهکارهای خدمتی فی مابین یگان و سربازان با بهره وری از خروجی کرسی‌های اندیشه ورزی

۳)     تخصصی نمودن مهارت‌ها با در نظر گرفتن علایق سرباز و نیازهای سازمان

۴)    جذب سربازان ماهر بعد از اتمام خدمت

۵)    برگزاری کلاس‌های حرفه اموزی در حین خدمت

نتیجه گیری

در پایان این مجموعه باید با صراحت گفت سربازان از همان ابتدا بی‌تفاوت وارد خدمت نمی‌شوند، بلکه توسط آموزش نادرست، به محیط پیرامون خود بی‌تفاوت می‌گردند. مشکل ما نداشته‌هایمان نیست بلکه داشته‌هایی است که نمیتوانیم از آن به درستی استفاده کنیم. مشکل سربازان آن است که بدون توجه به خواسته‌هایشان در حال روزمرگی هستند و بعضی از آنان را با روش‌های نادرست از اجتماع خود مطالبه می‌کنند. آموزش غلط به گروه تاثیر گذار (سربازان) موجبات ناملایماتی را فراهم خواهد آورد و تاثیر منفی در توسعه فرهنگی و اجتماعی کشور خواهد داشت.

ما می‌توانیم با بهره گیری از داشته‌هایمان که هیچگاه بصورت عملیاتی به آن نگاه نکرده ایم، مفهوم خواستن را بصورت ساختاری در جامعه سرباز نهادین سازیم. تشکیل ساختار سلولی اندیشه ورزی در سطح نیروهای مسلح بدون شک به بهره وری در مجامع نظامی ختم خواهد شد. چرا که طرفین مطالبات خود را به یکدیگر منتقل نموده‌اند و هیچ بهانه‌ای برای ناکار آمدی وجود نخواهد داشت.

عدم ارتقا و آموزش تفکر و اندیشه ورزی در نیروهای مسلح اتفاقات نامطلوبی را رقم زده و بی‌دلیل سربازان را از برخی عرصه‌های اجتماعی جا گذاشته است. ما می‌توانیم با بهره گیری از صاحب نظران جامعه و آموزش آنان برای اندیشه ورزی به الگوی پیشرفت در زمینه‌های مختلف دست یابیم لیکن‌عدم توجه به اقشار تاثیر گذار همانند سربازان، ما را از این مهم سال هاست که باز پس زده است.

در پایان باید خاطر نشان کرد مقاله فوق الذکر در اولین کنفرانس ((مهارت اندوزی سربازان وظیفه ستاد کل نیروهای مسلح) ) بعنوان مقاله برگزیده منتشر گردید.

با سپاس از همکاری پژوهشی سجاد حاج علی، پژوهشگر مدیریت دولتی

منابع

فارسی:

۱)    آیین‌نامه آموزشی سربازی. (۱۳۸۶). تهران: معاونت آموزش و تربیت ارتش جمهوری اسلامی ایران.

۲)    روشهای تحقیق در علوم اجتماعی، رضا، فاضل، تهران: انتشارات سمت. جلد اول – ببی، ارل (۱۳۸۸)

۳)    شایگان، فریبا، روﺷﻬﺎی اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻨﺰﻟﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺳﺮﺑﺎزان از دﻳﺪﮔﺎه ﻣﺮدم ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان، مجله مطالعات توسعه اجتماعی ایران، سال هشتم/شماره دوم/بهار ۱۳۹۵

۴)    حسینیا، احمد، ماهنامه حدیث زندگی/ شماره ۴۰

۵)    اشتریان، کیومرث. (۱۳۸۸). متغیرهای استراتژیک در سیاست‌گذاری فرهنگی، چاپ اول، تهران: نشر میزان

۶)    مقاله گذری بر افول اندیشه ورزی ایرانی، امینی انصار بهار ۱۳۹۶

۷)    دانش‌فرد، کرامت‌الله. (۱۳۸۹). فرایند خط‌مشی‌گذاری عمومی، چاپ اول، تهران: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی.

۸)    مقاله جایگاه اتاق فکر در تدوین سیاست خارجی، امیری مهدی ۱۳۸۴

۹)    ملک‌محمدی، حمیدرضا. (۱۳۹۱). جزوه درسی سیاست‌گذاری عمومی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی

۱۰)    ساروخانی، باقر (۱۳۸۵)، روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی، جلد اول، اصول و مبانی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

۱۱)    رفیع پور، فرامرز (۱۳۸۷)، کندوکاوها و پنداشته ها (مقدمه‌ای بر روشهای شناخت جامعه و تحقیقات اجتماعی، تهران، شرکت سهامی انتشار.

۱۲) بوزان باری آشنایی با مکتب کپنهاک در حوزه معطالعات امنیتی )گفتگوی علمی بوزان با پژوهشکده مطالعات راهبردی) پاییز ۱۳۷۹

۱۳)    ساختار نظام بین المللی و امنیت ملی با تأکید بر جهان سوم، ترابی محمد تابستان ۱۳۷۹

۱۴)    اصغر افتخاری، پژوهش و تصمیم گیری؛ بایسته‌های تحقیقاتی در فرآیند تصمیم‌سازی ۱۳۸۴

۱۵)    الوانی، سید مهدی. (۱۳۹۱). فرایند خط‌مشی‌گذاری عمومی، چاپ نهم، تهران: دانشگاه علامه طباطبائی.

لاتین:

۱۶)    5.106_107Donald Abel son American think tanks and their role in u. s foreiyn Policy London mac millan Press ۱۹۹۶ PP

۱۷)    Creswell, John W۲۰۰۳ Research Design, Qualitative, Quantitative and Mixed Methods Approaches, Second Edition, London: Sage Publications.

۱۸)    Cozby, P. C. 2003Methods In Behavioral Research, New York: McGraw-Hill.

۱۹)    Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights

۲۰) (https://www.nationmaster.com/graph/mil_ser_age_and_obl-military-service-age-and-obligation)

۲۱) The World Factbookcia – Field Listing - Military service age and obligation:

۲۲)     https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/

۲۳)     Wikipedia, Military service:

۲۴) (https://en.wikipedia.org/wiki/Military_service)

۲۵) https://chartsbin.com/view/tpe

۲۶)     https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/poland

۲۷)    ends-army-conscription. html

۲۸)     https://en.wikipedia.org/wiki/Lithuania#Military

۲۹)     https://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/featurer

۳۰)     https://en.wikipedia.org/wiki/Military_of_Croatia

با سپاس از همکاری پژوهشی سجاد حاج علی، پژوهشگر مدیریت دولتی