۲۵ اثر ملی و جهانی اصفهان از جنگ خسارت دیدند/ موج انفجار عامل تخریب بسیاری از آثار تاریخی است

به گزارش خبرنگار ایلنا، علی محمد فصیحی، سخنگوی اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان، از آسیب‌های جدی وارد شده به ۲۵ اثر تاریخی ملی و جهانی این استان خبر داد و به ایلنا گفت: از مجموعه دولتخانه صفوی و کاخ چهلستون تا بازارها، کاروانسراها و خانه‌های تاریخی در شهرها و روستاهای اطراف در بمباران‌های هوایی و آسیب پرتابه‌ها خسارت جدی دیدند. آسیب‌هایی که البته ابعاد واقعی آن‌ها در ماه‌های آینده خود را نشان خواهد داد. 

در پی تجاوز ارتش اشغالگر و تروریست آمریکا و اسراییل به ایران، استان اصفهان به‌عنوان یکی از مهم‌ترین کانون‌های میراث فرهنگی ایران، با موجی از خسارات کم‌سابقه به بناهای تاریخی مواجه شده است؛ خساراتی که عمدتاً حاصل «موج انفجار» هستند؛ پدیده‌ای که به گفته کارشناسان، پیش از این تجربه مشابهی در مقیاس کنونی نداشته و این نخستین مواجهه آثار تاریخی ایران با امواج انفجاری است. 

سخنگوی اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان با اشاره به آخرین وضعیت خسارات وارد شده به میراث ملی و جهانی این استان گفت: در تازه‌ترین مورد، شهرستان کوهپایه هدف حمله قرار گرفت و کاروانسرای تاریخی و بازار تاریخی این شهر دچار آسیب شده و بخش هوایی از این آثار فرو ریخته‌اند. 

به گفته او، بناهای تاریخی دارای نوعی تاب‌آوری هستند که در لحظه وقوع حادثه، همه آسیب‌های خود را نشان نمی‌دهند و ممکن است در بازه زمانی چند ماهه یا حتی تا یک سال آینده، آثار این خسارات به شکل جدی‌تری نمایان شوند. 

سخنگوی اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان  اعلام کرد: این نخستین‌بار است که بناهای تاریخی کشور در چنین سطحی با موج انفجار مواجه می‌شوند؛ پدیده‌ای که در جنگ‌های پیشین، به‌ویژه در جنگ هشت‌ساله ایران و عراق، کمتر تجربه شده بود. 

او افزود: در جنگ تحمیلی، اگر آسیبی به بنایی وارد می‌شد، معمولاً ناشی از اصابت مستقیم بود، اما اکنون با پدیده‌ای به نام موج انفجار مواجه هستیم که می‌تواند بدون تماس مستقیم، به سازه، تزئینات و حتی اجزای پنهان بنا آسیب وارد کند. این نوع آسیب، به‌ویژه برای بناهای تاریخی که طی قرن‌ها در برابر فرسایش، رطوبت و عوامل طبیعی مقاومت کرده‌اند، چالشی جدید محسوب می‌شود. 

فصیحی تاکید کرد: هنوز شناخت دقیقی از تأثیرات بلندمدت این امواج بر سازه‌های تاریخی وجود ندارد و این موضوع نیازمند مطالعات تخصصی است. 

به گفته او، حتی در بناهای شاخصی مانند مسجد جامع اصفهان نیز ممکن است آسیب‌هایی وجود داشته باشد که هنوز قابل مشاهده نیستند و در آینده خود را نشان دهند. 

در میان آثار آسیب‌دیده، مجموعه دولتخانه صفوی در اصفهان بیشترین خسارات را متحمل شده است؛ مجموعه‌ای که شامل بناهای شاخصی همچون کاخ چهلستون، تالار اشرف، عمارت عالی‌قاپو، مسجد امام و مجموعه‌ای از ساختمان‌های تاریخی دیگر است. 

فصیحی با اشاره به جزئیات این خسارات می‌گوید: در کاخ چهلستون، آسیب‌های جدی به تزئینات، درها و پنجره‌ها وارد شده و حتی سازه بنا نیز تحت تأثیر قرار گرفته است. ستون‌های چوبی این بنا نیز دچار ترک‌خوردگی شده‌اند که می‌تواند در آینده مشکلات جدی‌تری ایجاد کند. 

او همچنین از آسیب گسترده به عمارت «رکیب‌خانه» خبر می‌دهد؛ بنایی که امروزه به‌عنوان موزه هنرهای تزئینی اصفهان مورد استفاده قرار می‌گیرد. 

به گفته سخنگوی اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان، این بنا بیشترین میزان آسیب را در میان مجموعه دولتخانه متحمل شده و حتی آثار برخورد پرتابه‌ها در برج آن مشاهده شده است؛ برخوردهایی که موجب تخریب بخش‌هایی از جان‌پناه برج شده‌اند. 

تالار اشرف، توحیدخانه (دانشگاه هنر اصفهان)، عمارت عالی‌قاپو و مسجد امام نیز از دیگر بناهایی هستند که به گفته سیدالعسگری تاکنون دچار آسیب شده‌اند. 

فصیحی اعلام کرد: در کنار این‌ها، عمارت معروف به «پیشه و هنر» با قدمت پهلوی اول که محل اداره کل میراث فرهنگی استان است نیز بر اثر موج انفجار دچار خسارات جدی شده و سقف کاذب آن تخریب و به در و پنجره‌ها آسیب خورده است. این بنا از ساختمان‌های اداری مهم تاریخی از دوره پهلوی اول است که کاربری خود را تاکنون حفظ کرده است. 

همچنین خسارات وارد شده به میراث فرهنگی تنها به آثار تاریخی شهر اصفهان محدود نشده و بسیاری از شهرستان‌های استان نیز با آسیب‌های قابل توجه روبه‌رو شده‌اند.