جنگ یمن؛ چرا عربستان و انصارالله از توافق سیاسی دورتر شده‌اند؟
با تشدید درگیری‌ها میان عربستان سعودی و جنبش انصارالله یمن و گسترش حملات به فرودگاه‌ها، تأسیسات نفتی و بنادر، چشم‌انداز حل‌وفصل سیاسی بحران بیش از گذشته تیره شده است؛ وضعیتی که علاوه بر امنیت خلیج فارس، تجارت جهانی و انتقال انرژی از دریای سرخ و تنگه باب‌المندب را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.
به گزارش ایلنا، روزنامه واشنگتن‌پست در گزارشی نوشت حملات اخیر به فرودگاه ریاض، شرکت نفتی آرامکو و کاخ ریاست دولت مورد حمایت ریاض در یمن، خطر گسترش جنگ را افزایش داده است؛ جنگی که پس از بیش از یک دهه درگیری، همچنان دورنمای روشنی برای پایان آن وجود ندارد.
به نوشته این روزنامه، مقام‌های دولت مورد حمایت ریاض معتقدند عربستان در شرایط کنونی پیروزی در میدان نبرد را تنها گزینه خود می‌داند. هم‌زمان، تقابل با انصارالله با تنش‌های گسترده‌تر منطقه‌ای و درگیری آمریکا و ایران پیوند خورده است.
تشدید درگیری‌ها و بن‌بست سیاسی
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا که روابط نزدیکی با محمد بن‌سلمان، ولیعهد سعودی، دارد، هنوز موضع روشنی درباره مداخله نظامی مستقیم در جنگ علیه انصارالله اتخاذ نکرده است. آمریکا سال گذشته نیز حملات گسترده‌ای علیه این جنبش انجام داد، اما نتوانست به درگیری‌ها پایان دهد.
ترامپ پس از حمله به فرودگاه ریاض، احتمال پیوستن آمریکا به حملات عربستان را مطرح کرد، اما موضع‌گیری‌های او در این زمینه یکپارچه نبود. او همچنین از احتمال کمک اسرائیل به ریاض سخن گفت و بار دیگر موضوع پیوستن عربستان به توافق‌های ابراهیم را مطرح کرد.
مقام‌ها و تحلیلگران منطقه‌ای می‌گویند در شرایط کنونی، هر طرف با تشدید حملات در پی تقویت موقعیت خود است و مذاکره عملا از دستور کار خارج شده است. مقام‌های یمنی نیز تأکید کرده‌اند که در حال حاضر زمینه‌ای برای گفت‌وگو وجود ندارد.
در همین حال، مقام‌های یمنی و رائد کریملی، معاون وزیر خارجه عربستان، مدعی‌اند ایران در تشدید حملات انصارالله نقش دارد و از این طریق در پی تقویت موضع خود در تقابل با واشنگتن است. کریملی گفته است ریاض معتقد است تهران در حال حاضر آمادگی امتیازدهی به آمریکا را ندارد.
باب‌المندب؛ نگرانی از گسترش بحران
مقام‌های یمنی با انتقاد از واکنش جامعه جهانی به تحولات میدانی، نسبت به پیشروی انصارالله در امتداد ساحل دریای سرخ و ادعای این جنبش درباره کنترل تنگه باب‌المندب هشدار داده‌اند. حدود ۲۰ درصد تجارت جهانی از این گذرگاه راهبردی عبور می‌کند؛ مسیری که دریای سرخ را به کانال سوئز متصل می‌کند.
به گفته این مقام‌ها، اختلال در تردد کشتی‌ها می‌تواند تجارت جهانی و تأمین انرژی اروپا را، به‌ویژه با نزدیک شدن فصل زمستان، با مشکل روبه‌رو کند.
درگیری‌ها پس از آتش‌بس شکننده سال ۲۰۲۲، در ژوئیه از سر گرفته شد؛ زمانی که انصارالله حملات به تأسیسات نفتی عربستان را تشدید کرد و عبور کشتی‌های سعودی از دریای سرخ را هدف قرار داد. در روزهای اخیر نیز ائتلاف مورد حمایت ریاض دامنه عملیات خود را گسترش داده و علاوه بر اهداف نظامی، زیرساخت‌های نفتی تحت کنترل انصارالله را هدف قرار داده است.
احمد ناجی، پژوهشگر گروه بین‌المللی بحران، می‌گوید انصارالله در پاسخ، راهبرد «بندر در برابر بندر، فرودگاه در برابر فرودگاه و محاصره در برابر محاصره» را دنبال می‌کند. به گفته او، حملات هوایی ائتلاف خساراتی به انصارالله وارد کرده، اما عملکرد نیروهای این ائتلاف در میدان نبرد ضعیف‌تر از حد انتظار بوده است.
تداوم جنگ و وخامت اوضاع انسانی
علی الشهابی، تحلیلگر سعودی، از نارضایتی ریاض به دلیل خودداری آمریکا از مشارکت مستقیم در حملات خبر داده، اما گفته است عربستان همچنان از حمایت اطلاعاتی و حضور میدانی واشنگتن قدردانی می‌کند. به گفته او، حمله به فرودگاه ریاض و کشته شدن ۱۳ نفر، موجب بازنگری در اولویت‌های پدافندی عربستان و تمرکز بیشتر بر حملات علیه انصارالله شد.
در همین حال، بحران انسانی یمن نیز رو به وخامت است. بر اساس آمار برنامه جهانی غذا، حدود ۱۸ میلیون نفر در این کشور با گرسنگی شدید مواجه‌اند و از سپتامبر بیش از ۲۰۰ هزار نفر آواره شده‌اند. کمبود سوخت و تجهیزات پزشکی در بیمارستان‌های تعز نیز نگرانی‌ها درباره گسترش بحران انسانی را افزایش داده است.
آدم بارون، پژوهشگر مرکز تحقیقاتی نیو آمریکا، معتقد است انصارالله در سال‌های اخیر به اوج قدرت خود رسیده و عربستان با گزینه‌های دشواری روبه‌روست. محمد الباشا، مشاور آمریکایی ـ یمنی در امور ریسک، نیز می‌گوید مطالبات انصارالله، از جمله کنترل بنادر و فرودگاه‌ها و دریافت غرامت از عربستان، دستیابی به توافق را دشوار کرده است.
به نوشته واشنگتن‌پست، در شرایطی که دو طرف بر تشدید فشار نظامی تکیه کرده‌اند، چشم‌انداز توافق سیاسی همچنان مبهم است و خطر گسترش درگیری‌ها و افزایش خسارات انسانی و اقتصادی وجود دارد.
