عربی21: چرا آمریکا نمیتواند بهسادگی خارک را نابود کند؟
جزیره خارک، بهعنوان مهمترین گلوگاه صادرات نفت ایران، همواره در فهرست اهداف احتمالی آمریکا قرار داشته است؛ اما، نابودی کامل زیرساختهای این جزیره میتواند پیامدهایی بسیار فراتر از اقتصاد ایران داشته باشد و بازار جهانی نفت، محیط زیست خلیج فارس و حتی امنیت متحدان آمریکا در منطقه را با بحرانی جدی روبهرو کند.
به گزارش ایلنا، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بار دیگر تهدید علیه جزیره خارک را مطرح کرده و در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» تصویری تولیدشده با هوش مصنوعی منتشر کرده که در آن این جزیره به ویرانه تبدیل شده است.
ترامپ پیشتر نیز تصاویر مشابهی از حمله به تأسیسات نفتی ایران منتشر کرده بود. اهمیت خارک اما صرفا به نقش آن در اقتصاد ایران محدود نمیشود؛ هرگونه حمله گسترده به این جزیره میتواند زنجیرهای از پیامدهای اقتصادی، زیستمحیطی و امنیتی را در سراسر منطقه ایجاد کند.
پایگاه خبری «عربی 21» در گزارشی این سوال را مطرح کرده است: چرا نابودی کامل خارک برای آمریکا و دیگر طرفهای درگیر، تصمیمی پرهزینه و پرریسک است؟
۱. شوک به بازار جهانی نفت
خارک مهمترین پایانه صادرات نفت ایران است و برآوردها نشان میدهد حدود ۸۵ تا ۹۰ درصد صادرات نفت خام ایران از این جزیره انجام میشود.
نابودی مخازن، پایانهها و زیرساختهای صادراتی خارک میتواند صادرات نفت ایران را بهشدت کاهش دهد. در نگاه نخست، این مسئله ممکن است به معنای وارد کردن ضربهای سنگین به اقتصاد ایران باشد، اما پیامد آن به بازار جهانی نیز سرایت خواهد کرد.
کاهش ناگهانی عرضه نفت در بازار میتواند قیمتها را بهشدت افزایش دهد و هزینه انرژی را در بسیاری از کشورها بالا ببرد؛ اتفاقی که با منافع اقتصادی آمریکا و متحدانش نیز در تضاد است.
بنابراین، واشنگتن با یک تناقض روبهروست: هدف قرار دادن خارک میتواند فشار اقتصادی بر ایران را افزایش دهد، اما در عین حال ممکن است به افزایش قیمت نفت و ایجاد شوک در اقتصاد جهانی منجر شود.
۲. خطر یک فاجعه زیستمحیطی در خلیج فارس
خارک تنها یک پایانه صادراتی نیست؛ دهها میلیون بشکه نفت در مخازن این جزیره نگهداری میشود.
حمله گسترده به این مخازن میتواند حجم عظیمی از نفت را وارد آبهای خلیج فارس کند. چنین حادثهای میتواند یکی از بزرگترین فجایع زیستمحیطی منطقه را رقم بزند و سواحل و اکوسیستم کشورهای اطراف را تحت تأثیر قرار دهد.
یکی از نگرانیهای جدی، آسیب دیدن تأسیسات آبشیرینکن کشورهای حاشیه خلیج فارس است؛ تأسیساتی که برای تأمین آب شرب میلیونها نفر اهمیت حیاتی دارند.
در نتیجه، حملهای که قرار است اقتصاد ایران را هدف بگیرد، میتواند به بحرانی برای کشورهای متحد آمریکا در منطقه نیز تبدیل شود.
۳. واکنش ایران و گسترش دامنه جنگ
بزرگترین خطر، محدود نماندن واکنش ایران به خود خارک است.
در صورت حمله گسترده آمریکا به زیرساختهای حیاتی نفتی ایران، تهران میتواند دامنه پاسخ خود را به زیرساختهای انرژی و اقتصادی کشورهای منطقه گسترش دهد.
در چنین سناریویی، پایانههای نفتی، تأسیسات انرژی و حتی تأسیسات آبشیرینکن کشورهای حاشیه خلیج فارس میتوانند در معرض تهدید قرار گیرند.
این وضعیت میتواند یک رویارویی محدود را به بحرانی منطقهای تبدیل کند؛ بحرانی که کنترل آن برای همه طرفها دشوار خواهد بود.
۴. تهدید علیه کشتیرانی در خلیج فارس
خارک در قلب شبکه صادرات نفت ایران قرار دارد و هرگونه حمله گسترده به آن میتواند با واکنشهایی همراه شود که امنیت کشتیرانی در خلیج فارس و تنگه هرمز را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
این در حالی است که بخش مهمی از تجارت جهانی انرژی از همین مسیر عبور میکند.
به عبارت دیگر، آمریکا اگرچه میتواند خارک را هدف قرار دهد، اما نمیتواند پیامدهای احتمالی آن را محدود به همان جزیره نگه دارد.
۵. تفاوت میان «ضربه زدن» و «نابود کردن»
تهدید به نابودی خارک لزوما به معنای آن نیست که آمریکا از نظر نظامی قادر به وارد کردن خسارت به این جزیره نیست. مسئله اصلی، هزینه و پیامدهای نابودی کامل آن است.
واشنگتن ممکن است بتواند برخی زیرساختهای نظامی یا بخشهایی از تأسیسات نفتی خارک را هدف قرار دهد، اما نابودی کامل پایانهها و مخازن نفتی میتواند به یک بحران چندلایه تبدیل شود؛ بحرانی که پیامدهای آن از مرزهای ایران عبور خواهد کرد.
از همین رو، خارک یک هدف نظامی ساده نیست. این جزیره در عین حال یک گلوگاه اقتصادی، نقطهای حساس برای بازار انرژی و عاملی تعیینکننده در امنیت خلیج فارس است.
در نهایت، مهمترین مانع بر سر راه نابودی خارک نه توانایی نظامی آمریکا، بلکه هزینههای چنین اقدامی است. واشنگتن ممکن است با حمله به خارک بتواند صادرات نفت ایران را مختل کند، اما اگر این حمله به جهش قیمت نفت، فاجعه زیستمحیطی، تهدید زیرساختهای کشورهای منطقه و گسترش جنگ منجر شود، هزینه آن برای آمریکا و متحدانش نیز بسیار سنگین خواهد بود.
به همین دلیل، خارک را میتوان یکی از خطرناکترین اهداف ممکن در هرگونه رویارویی مستقیم میان ایران و آمریکا دانست؛ هدفی که ضربه زدن به آن ممکن است آسانتر از مدیریت پیامدهایش باشد.
