چابهار؛ قربانی جنگی که میتواند به سود چین تمام شود
بندر راهبردی چابهار که هند آن را بهعنوان مسیر جایگزین برای رقابت با نفوذ چین توسعه میداد، پس از جنگ علیه ایران و تشدید فشارهای آمریکا با چالشهای جدی روبهرو شده؛ موضوعی که به اعتقاد کارشناسان، میتواند جایگاه پکن را در منطقه تقویت کند.
به گزارش ایلنا، ارمنیوز در گزارشی تحلیلی نوشت: پیامدهای جنگ اخیر علیه ایران و تشدید فشارهای آمریکا، اکنون ابعاد تازهای پیدا کرده است. در حالی که واشنگتن مهار نفوذ چین را یکی از اولویتهای راهبردی خود در آسیا میداند، برخی تحلیلگران معتقدند این جنگ و تبعات آن، توسعه بندر راهبردی چابهار را با چالشهایی جدی روبهرو کرده و ممکن است در نهایت به تقویت موقعیت چین در منطقه منجر شود.
بندر چابهار که در ساحل دریای عمان قرار دارد، طی سالهای گذشته به یکی از مهمترین پروژههای راهبردی هند تبدیل شده است. دهلینو این بندر را دروازهای برای دسترسی به افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی، بدون عبور از خاک پاکستان، میداند و آن را بخشی از راهبرد خود برای ایجاد موازنه در برابر بندر گوادر پاکستان ارزیابی میکند؛ بندری که چین آن را در چارچوب ابتکار «کمربند و جاده» توسعه داده است.
چابهار؛ رقیب راهبردی گوادر
از نگاه آمریکا و هند، بندر گوادر یکی از مهمترین نقاط اتکای چین در شمال اقیانوس هند به شمار میرود. نزدیکی این بندر به تنگه هرمز، نگرانیهایی را درباره گسترش حضور دریایی و اطلاعاتی پکن در یکی از حساسترین گذرگاههای انرژی جهان ایجاد کرده است.
در مقابل، چابهار قرار بود مسیر جایگزینی برای تجارت و ترانزیت منطقهای ایجاد کند. هند تاکنون حدود ۱۲۰ میلیون دلار در توسعه این بندر سرمایهگذاری کرده است؛ هرچند این رقم در مقایسه با حدود ۶۲ میلیارد دلار سرمایهگذاری چین در کریدور اقتصادی چین و پاکستان بسیار محدودتر است.
به همین دلیل، دولتهای پیشین آمریکا در مقاطعی برای حفظ نقش راهبردی چابهار، معافیتهایی از تحریمهای ایران در نظر گرفتند تا این پروژه متوقف نشود.
جنگ و تغییر معادلات
به نوشته روزنامه «ساوث چاینا مورنینگ پست»، این معادله پس از جنگ اخیر علیه ایران و تشدید فشارهای دولت دونالد ترامپ تغییر کرد. افزایش تحریمها، فشارهای اقتصادی و اقدامات نظامی علیه ایران، بخشی از فعالیتهای مرتبط با بندر چابهار را تحت تأثیر قرار داده و روند توسعه این پروژه را با کندی مواجه کرده است.
تحلیلگران معتقدند همین مسئله، سیاست آمریکا را با یک تناقض روبهرو کرده است؛ چرا که واشنگتن از یک سو در پی مهار نفوذ چین است، اما از سوی دیگر، با پیامدهای جنگ و فشار بر ایران، پروژهای را تضعیف کرده که میتوانست به ایجاد موازنه در برابر نفوذ پکن کمک کند.
آیا چین برنده خواهد بود؟
کارشناسان بر این باورند که رقابت آمریکا و چین دیگر تنها به منطقه هند ـ اقیانوس آرام محدود نیست و اکنون کریدورهای ترانزیتی اوراسیا نیز به میدان این رقابت تبدیل شدهاند.
کن موریاسو از مؤسسه هادسون میگوید موقعیت جغرافیایی ایران، کوتاهترین مسیر دسترسی کشورهای محصور در خشکی آسیای مرکزی به آبهای آزاد را فراهم میکند و بندر چابهار میتوانست معادلات ترانزیتی منطقه را به سود هند تغییر دهد.
به گفته وی، اگر جنگ و فشارها علیه ایران ادامه یابد، کشورهای آسیای مرکزی ممکن است بیش از گذشته به مسیرهای عبوری از پاکستان یا کریدور اقتصادی چین و پاکستان روی آورند؛ روندی که در نهایت، نفوذ اقتصادی و ژئوپلیتیکی چین را تقویت خواهد کرد.
دوراهی هند
تحولات اخیر، هند را نیز در موقعیتی دشوار قرار داده است. دهلینو از یک سو یکی از شرکای راهبردی آمریکا در مهار چین به شمار میرود و از سوی دیگر، برای تحقق اهداف ترانزیتی و اقتصادی خود به همکاری با ایران و توسعه بندر چابهار نیاز دارد.
برخی کارشناسان حوزه امنیت دریایی معتقدند واشنگتن، در جریان جنگ و پس از آن، فشار بر ایران را بر ملاحظات مربوط به منافع شرکای خود ترجیح داده است؛ تصمیمی که میتواند هزینههایی برای راهبرد بلندمدت آمریکا در رقابت با چین به همراه داشته باشد.
چابهار؛ آزمونی برای راهبرد آمریکا
پرونده چابهار اکنون به یکی از پیامدهای ژئوپلیتیکی جنگ علیه ایران تبدیل شده است. به اعتقاد برخی تحلیلگران، اگر روند کنونی ادامه یابد، چین میتواند از تضعیف این پروژه بهرهبرداری کرده و جایگاه خود را در کریدورهای تجاری و معادلات راهبردی اوراسیا بیش از پیش تقویت کند؛ نتیجهای که با هدف اعلامی واشنگتن برای مهار نفوذ پکن در تضاد قرار دارد.
