تنگه هرمز در پیچ حساس؛ آیا میانجیگری عمان مانع گسترش جنگ میشود؟
همزمان با افزایش تنشها در منطقه، هیئت عمانی برای ادامه رایزنیها درباره مدیریت تنگه هرمز راهی تهران شده است؛ اقدامی که الجزیره آن را تلاشی برای جلوگیری از گسترش جنگ ارزیابی میکند.
به گزارش ایلنا، همزمان با تداوم تنشها در تنگه هرمز و افزایش نگرانیها از گسترش درگیریها، سفر هیئت دیپلماتیک عمان به تهران نشانهای از تداوم تلاشهای میانجیگرانه برای جلوگیری از تشدید بحران ارزیابی میشود. با این حال، به نوشته الجزیره، هرچند مذاکرات میان دو طرف پیشرفتهایی داشته، اما رسیدن به توافقی عملی همچنان با چالشهای امنیتی و نظامی روبهرو است.
منابع آگاه به الجزیره گفتهاند مذاکرات انجامشده در تهران «سازنده و امیدوارکننده» بوده و میتواند احتمال مهار تنشها و جلوگیری از گسترش جنگ را افزایش دهد؛ اما این پیشرفتها به معنای دستیابی به توافق نهایی نیست و همچنان احتمال بازگشت تنشها وجود دارد.
در همین راستا، خبرگزاری رسمی ایران نیز از ورود یک هیئت دیپلماتیک عمانی به تهران برای رایزنی درباره سازوکار مدیریت تردد کشتیها در تنگه هرمز خبر داد، اما جزئیاتی درباره اعضای هیئت، برنامه دیدارها و نتایج مذاکرات منتشر نکرد.
به نوشته الجزیره، این رایزنیها ادامه مسیری است که تهران و مسقط پیشتر در قالب تشکیل یک کارگروه مشترک میان وزارتخانههای خارجه دو کشور آغاز کرده بودند. هدف این کارگروه، بررسی سازوکارهای مدیریت آینده کشتیرانی در تنگه هرمز، خدمات دریایی و هزینههای مرتبط با آن، با تأکید بر حفظ حاکمیت کشورهای ساحلی، آزادی کشتیرانی و امنیت این آبراه راهبردی عنوان شده است.
با این حال، چالش اصلی از نگاه این رسانه، عبور از مرحله توافقهای سیاسی و رسیدن به سازوکارهای اجرایی است. به اعتقاد الجزیره، اختلافها تنها به نحوه عبور کشتیها محدود نمیشود، بلکه موضوعاتی مانند مدیریت ترافیک دریایی، هماهنگی در شرایط اضطراری و ارائه تضمینهایی برای جلوگیری از استفاده نظامی از مسیرهای دریایی نیز بخشی از مذاکرات را تشکیل میدهد.
این رسانه همچنین مدعی است عمان صرفا در نقش یک میانجی برای کاهش تنش ظاهر نشده، بلکه در تلاش است سازوکاری عملی طراحی کند که مانع تبدیل شدن تنگه هرمز به میدان رویارویی مستقیم و گسترش جنگ به سطحی فراگیر در منطقه شود.
همزمان با این تحرکات دیپلماتیک، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، و بدر البوسعیدی، همتای عمانی او، در گفتوگویی تلفنی درباره امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز و خلیج فارس، راههای جلوگیری از تشدید تنش و تقویت ثبات منطقهای رایزنی کردند.
منابع الجزیره همچنین اعلام کردهاند مذاکرات میان تهران و مسقط قرار است روز شنبه نیز ادامه یابد تا دو طرف درباره جزئیات اجرایی مدیریت تردد کشتیها در تنگه هرمز گفتوگو کنند.
با این حال، این رسانه به نقل از برخی منابع مدعی شده است که بخشی از نهادهای امنیتی ایران نسبت به برخی پیشنهادهای مطرحشده ملاحظاتی دارند؛ موضوعی که میتواند روند تبدیل تفاهمهای سیاسی به توافقهای اجرایی را با کندی مواجه کند.
به نوشته الجزیره، از نگاه تهران، تنگه هرمز صرفا یک گذرگاه تجاری نیست، بلکه بخشی از معادلات امنیت ملی و بازدارندگی کشور به شمار میرود. از همین رو، هرگونه توافق درباره نحوه مدیریت این آبراه باید به گونهای تنظیم شود که در صورت تغییر شرایط میدانی یا ازسرگیری درگیریها، توان و گزینههای راهبردی ایران را محدود نکند.
این گزارش در پایان نتیجه میگیرد که هرچند فضای مذاکرات مثبت ارزیابی میشود، اما موفقیت این روند تنها به توافق دیپلماتها وابسته نیست؛ بلکه میزان انطباق آن با ملاحظات امنیتی و نظامی ایران تعیین خواهد کرد که آیا این مذاکرات به یک سازوکار پایدار برای مدیریت تنگه هرمز منجر میشود یا صرفاً فرصتی موقت برای کاهش تنش خواهد بود.
