محاصره دریایی عربستان؛ آغاز فصل تازهای از جنگ یمن؟
اعلام محاصره دریایی عربستان از سوی انصارالله، معادلات جنگ یمن را وارد مرحله تازهای کرده است؛ مرحلهای که در کنار تشدید درگیریهای میدانی و افزایش تهدیدهای متقابل، احتمال گسترش دامنه جنگ را بیش از گذشته افزایش داده است.
به گزارش ایلنا به نقل از الجزیره، یمن، پس از چند سال آرامش نسبی، بار دیگر در مسیر تشدید تنشهای نظامی قرار گرفته است. سلسله تحولات دو هفته اخیر، از افزایش درگیریهای میدانی و تبادل تهدیدها گرفته تا اعلام محاصره دریایی عربستان از سوی جنبش انصارالله، نشان میدهد روند کاهش تنش که از زمان آتشبس سال ۲۰۲۲ شکل گرفته بود، با چالش جدی روبهرو شده است.
تازهترین تحول، اعلام انصارالله مبنی بر اعمال محاصره دریایی علیه عربستان با عنوان «محاصره در برابر محاصره» بود؛ اقدامی که بسیاری آن را نقطه عطفی در تحولات اخیر یمن ارزیابی میکنند و میتواند دامنه درگیریها را از جبهههای زمینی به آبراههای راهبردی منطقه گسترش دهد.
آغاز دور تازه تنشها
تنشهای اخیر از اواخر ژوئن آغاز شد؛ زمانی که انصارالله از ورود به «مرحلهای جدید» در مقابله با آنچه محاصره یمن میخواند، خبر داد و نیروهای خود را در مناطق تحت کنترل بسیج کرد. همزمان، درگیریها در چند محور میان نیروهای وابسته به دولت مورد حمایت عربستان و نیروهای انصارالله شدت گرفت و دو طرف نیرو و تجهیزات بیشتری به خطوط تماس اعزام کردند.
در ادامه، ازسرگیری پروازهای شرکت هواپیمایی ماهان میان تهران و صنعا به یکی از محورهای اصلی تنش تبدیل شد. دولت مورد حمایت عربستان مدعی شد این پروازها حامل نیروها و تجهیزات نظامی بودهاند، اما انصارالله این ادعا را رد کرد و اعلام کرد هواپیما حامل صدها بیمار، مجروح و شهروند یمنی بوده است.
حملات متقابل و پایان دوره کاهش تنش
با تشدید اختلافات، باند فرودگاه صنعا هدف حمله قرار گرفت و پرواز ایرانی ناچار شد در فرودگاه الحدیده فرود آید. در مقابل، انصارالله از حمله موشکی و پهپادی به فرودگاه أبها در عربستان خبر داد و اعلام کرد دوره کاهش تنش به پایان رسیده است.
در واکنش، شورای ریاستی یمن تأکید کرد هیچ پرواز خارجی بدون هماهنگی با دولت اجازه ورود به فرودگاههای این کشور را نخواهد داشت و ائتلاف عربی نیز هشدار داد هرگونه حمله به خاک عربستان با پاسخ شدید روبهرو خواهد شد.
میانجیگریهایی که به نتیجه نرسید
همزمان با افزایش تنشها، سازمان ملل و برخی کشورهای منطقه تلاش کردند مانع بازگشت جنگ شوند. هانس گروندبرگ، فرستاده ویژه سازمان ملل به یمن، با سفر به عمان و سپس عربستان، بر ضرورت کاهش فوری تنشها و حفظ روند سیاسی تأکید کرد.
اردن نیز طرحی برای برقراری پروازهای منظم میان عمان و صنعا با هدف کاهش مشکلات انسانی ارائه داد؛ طرحی که با استقبال عربستان و شورای ریاستی یمن مواجه شد، اما انصارالله آن را ناکافی دانست و خواستار ازسرگیری بدون قید و شرط پروازها از فرودگاه صنعا به تمامی مقاصد شد.
محاصره دریایی؛ مرحله جدید تقابل
در حالی که تلاشهای دیپلماتیک نتیجهای در پی نداشت، انصارالله اعلام کرد کشتیرانی مرتبط با عربستان را هدف محاصره دریایی قرار میدهد؛ اقدامی که از نگاه بسیاری از ناظران، سطح درگیری را از مرزهای یمن فراتر برده و آن را به امنیت انرژی و تجارت جهانی پیوند میزند.
در مقابل، رشاد العلیمی، رئیس شورای ریاستی یمن از آغاز دوباره صادرات نفت خبر داد و از نیروهای نظامی خواست برای پایان دادن به بحران آماده باشند.
پیوند بحران یمن با جنگ ایران و آمریکا
بخش مهمی از تحلیلگران، تشدید تنش در یمن را جدا از تحولات منطقه نمیدانند. همزمان با ادامه رویارویی ایران و آمریکا، برخی رسانههای غربی گزارش دادهاند که واشنگتن و متحدانش احتمال گسترش دامنه درگیری به دریای سرخ و بابالمندب را جدی میدانند.
در همین چارچوب، خبرگزاری رویترز به نقل از منابعی مدعی شده بود ایران از انصارالله خواسته است در صورت حمله آمریکا به زیرساختهای انرژی ایران، برای بستن مسیر انتقال نفت در دریای سرخ آماده باشد؛ ادعایی که تاکنون با واکنش رسمی تهران همراه نشده است.
یمن در آستانه جنگی تازه؟
به باور ناظران، مجموعه تحولات اخیر نشان میدهد احتمال بازگشت یمن به یک جنگ فراگیر بیش از هر زمان دیگری از زمان آتشبس سال ۲۰۲۲ افزایش یافته است. شکست ابتکارهای سیاسی، تشدید لفاظیهای نظامی، افزایش تحرکات میدانی و ورود پرونده یمن به معادلات گستردهتر منطقهای، همگی از دشوارتر شدن مسیر دستیابی به توافق حکایت دارد.
با وجود ادامه تلاشهای میانجیگران، فاصله مواضع طرفهای درگیر همچنان زیاد است و هر یک میکوشد با افزایش فشارهای میدانی، دست برتر را در مذاکرات احتمالی آینده به دست آورد؛ وضعیتی که میتواند یمن را بار دیگر وارد دور تازهای از جنگی فرسایشی کند.
