شکاف تدریجی میان آنکارا و باکو؛ اسرائیل و ارمنستان در حال بازتعریف معادلات قفقاز
در حالی که روابط ترکیه و جمهوری آذربایجان سالها با عنوان «یک ملت، دو دولت» شناخته میشد، گزارشها از بروز اختلافات رو به افزایش میان دو طرف حکایت دارد؛ اختلافاتی که همزمان با تحرکات جدید در پرونده ارمنستان و گسترش روابط باکو با تلآویو، ابعاد پیچیدهتری یافته است.
به گزارش ایلنا، در حالی که روابط ترکیه و جمهوری آذربایجان طی دهههای گذشته با شعار «یک ملت، دو دولت» شناخته میشد، گزارشها از بروز نشانههایی از اختلاف و واگرایی میان دو طرف حکایت دارد؛ موضوعی که به گفته تحلیلگران، میتواند تحت تأثیر تحولات مربوط به عادیسازی روابط با ارمنستان و همچنین تعاملات منطقهای با اسرائیل و ایران تشدید شود.
بر اساس گزارش نشریه «نشنال اینترست»، محورهای اصلی اختلافات میان آنکارا و باکو در حال حاضر به پرونده عادیسازی روابط با ارمنستان و همچنین روابط فزاینده جمهوری آذربایجان با اسرائیل و برخی معادلات مرتبط با ایران بازمیگردد.
در یکی از تازهترین تحولات، سفیر جمهوری آذربایجان در آنکارا اعلام کرده است که احتمالاً پس از انتخابات آتی ارمنستان در ماه ژوئن، مرزهای ترکیه و ارمنستان بازگشایی خواهد شد؛ موضوعی که با واکنشها و حساسیتهایی در محافل سیاسی روبهرو شده است.
برخی تحلیلگران، طرح چنین اظهاراتی از سوی یک مقام دیپلماتیک خارجی درباره سیاستهای مرزی ترکیه را نشانهای از تغییر در سطح هماهنگی سنتی میان دو کشور ارزیابی کردهاند.
در همین حال، طی ماههای گذشته گزارشهایی از افزایش نارضایتی برخی دیپلماتهای ترک نسبت به نحوه تعامل با باکو منتشر شده است؛ بهویژه در موضوعاتی که به روابط نظامی جمهوری آذربایجان با اسرائیل مربوط میشود.
در حوزه روابط با اسرائیل نیز همکاریهای گسترده نظامی و اطلاعاتی میان تلآویو و باکو طی سالهای اخیر ادامه داشته است؛ بهگونهای که بخش قابل توجهی از تسلیحات پیشرفته جمهوری آذربایجان از اسرائیل تأمین میشود و در مقابل، صادرات انرژی نیز میان دو طرف جریان دارد.
با این حال، همزمان با افزایش انتقادات برخی محافل اسرائیلی نسبت به سیاستهای منطقهای ترکیه، ملاحظات جدیدی در روابط باکو و تلآویو نیز مطرح شده است.
در سطح منطقهای، تحولات مرتبط با جنگ قرهباغ و تغییر موازنه قدرت در قفقاز جنوبی نیز به گفته تحلیلگران، موجب افزایش اعتماد به نفس سیاسی باکو و بازتعریف نقش منطقهای این کشور شده است؛ مسئلهای که در برخی موارد با انتظارات سنتی آنکارا از روابط دو جانبه در تضاد قرار گرفته است.
از سوی دیگر، تنشهای مرتبط با ایران و اتهامات متقابل در خصوص تحولات امنیتی منطقه نیز به پیچیدهتر شدن معادلات قفقاز جنوبی دامن زده است.
با وجود این اختلافات، منابع سیاسی تأکید دارند که همکاریهای راهبردی ترکیه و جمهوری آذربایجان همچنان در حوزههای انرژی، دفاعی و ترانزیتی ادامه دارد و پروژههای مهمی مانند خطوط لوله منطقهای و توافقهای امنیتی مشترک همچنان فعال هستند.
با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند تداوم این روندهای واگرایانه میتواند در بلندمدت بر الگوی سنتی روابط دو کشور تأثیر گذاشته و معادلات ژئوپلیتیکی قفقاز جنوبی را وارد مرحلهای جدید کند.
