اول مه؛ آزمون نهایی ترامپ و کنگره درباره جنگ با ایران

به گزارش ایلنا به نقل از الجزیره، با نزدیک شدن به اول ماه مه، نگاه‌ها از میدان‌های جنگ در خاورمیانه و اتاق‌های مذاکره در پاکستان به سوی ساختمان کنگره آمریکا در واشنگتن معطوف می‌شود، جایی که کنگره جلسه‌ای حساس و سرنوشت‌ساز برگزار خواهد کرد. دلیل این توجه، پایان مهلت شصت روزه‌ای است که قانون «صلاحیت‌های جنگی» برای دولت آمریکا تعیین کرده است تا پیش از آغاز عملیات نظامی گسترده، مجوز قانونی از کنگره دریافت کند.

پس از چندین هفته که در آن سوال اصلی درباره توانایی ناوگان‌های آمریکایی برای پایان دادن به جنگ با ایران مطرح بود، در روزهای آینده، سوال جدیدی به میان خواهد آمد: آیا ادامه حضور این ناوگان‌ها در درگیری‌ها، بدون مجوز قانونی از نمایندگان مردم، مشروع است؟ این سوال در شرایطی مطرح می‌شود که اگر توافقی برای پایان دادن به آتش‌بس در جریان نباشد، باید منتظر تصمیم‌گیری سرنوشت‌ساز کنگره بود.

در این فضای سیاسی ملتهب، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، دو انتخاب اساسی دارد: یا باید کنگره‌ای دو پاره را قانع کند که نیاز به ورود به یک جنگ منطقه‌ای گسترده است، یا با «وتو» قانونی مواجه شود که تاثیرات سیاسی گسترده‌ای به دنبال خواهد داشت. این تصمیم نه تنها به اعتبار و تاثیرگذاری ژنرال‌های میدان جنگ آسیب می‌زند، بلکه می‌تواند بر شانس پیروزی حزب جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در نوامبر ۲۰۲۶ تاثیرگذار باشد.

در حالی که ترامپ و تیمش به دنبال توجیه قانونی «دفع خطر فوری» برای ادامه جنگ هستند، مخالفان از تاریخ و تجربیات تلخ جنگ‌های گذشته مانند ویتنام و عراق یاد می‌کنند، هشدارهایی که نسبت به «چک سفید» (بدون محدودیت قانونی) و ادامه جنگ‌هایی که هیچ سرانجام روشنی ندارند، مطرح شده است.

قانون صلاحیت‌های جنگ؛ کانون مناقشه

قانون صلاحیت‌های جنگی که در سال ۱۹۷۳ پس از پایان جنگ ویتنام تصویب شد، به وضوح نقش کنگره را در تصمیم‌گیری‌های مربوط به جنگ‌های خارجی تقویت می‌کند. این قانون می‌گوید که هرگونه استفاده از نیروی نظامی باید پس از ۶۰ روز، یا با اعلام جنگ از سوی کنگره، یا با تمدید مجوز، پایان یابد. اگر کنگره از این دو گزینه استفاده نکند، رئیس‌جمهور باید نیروهای آمریکایی را از درگیری‌ها خارج کند.

اگرچه این قانون به طور اصولی از جنگ‌های بی‌پایان جلوگیری می‌کند، اما تاکنون هیچ‌کدام از روسای‌جمهور نتوانسته‌اند آن را برای پایان دادن به جنگ‌ها به‌طور مؤثر اجرا کنند. گزارشات نشان می‌دهند که در بیشتر موارد، روسای‌جمهور از ابزارهای مختلفی برای دور زدن این قانون استفاده کرده‌اند. به عنوان مثال، در سال ۲۰۱۱، باراک اوباما بدون تصویب کنگره، جنگ در لیبی را بیش از ۶۰ روز ادامه داد، با این استدلال که نیروهای آمریکایی درگیر عملیات «مستقیم» نیستند.

وضعیت فعلی جنگ با ایران

جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران از ۲۸ فوریه آغاز شد و تا ۲۸ آوریل، طبق قانون، مهلت قانونی برای ادامه عملیات به پایان می‌رسد. با این حال، این مدت از تاریخ رسمی شروع جنگ محاسبه نشده است. ترامپ به طور رسمی ۲ مارس به کنگره اطلاع داد که اقدام نظامی علیه ایران انجام شده و از آن زمان جنگ وارد سه مرحله اصلی شده است:

۱. ۲۸ فوریه تا ۱۵ مارس: مرحله انفجار اولیه که در آن حملات آمریکا و اسرائیل آغاز شد و ایران با شلیک موشک به اسرائیل و منافع آمریکا پاسخ داد.

۲. ۱۶ مارس تا ۱۰ آوریل: مرحله بحرانی‌تر، با تمرکز بر جنگ دریایی و تلاش برای محاصره ایران و جلوگیری از عبور کشتی‌های ایرانی.

۳. ۸ آوریل تا ۲۸ آوریل: اعلام آتش‌بس توسط ترامپ که به رغم آن، حرکت کشتی‌ها در تنگه هرمز همچنان با مشکلات جدی روبرو بود.

آینده جنگ؛ چالش‌های قانونی و سیاسی

طبق گزارش‌ها، در صورت عدم دستیابی به توافق با ایران تا پایان مهلت قانونی، ترامپ و اکثریت جمهوری‌خواه در کنگره احتمالاً به قانون «صلاحیت‌های جنگی» چشم خواهند دوخت تا به نوعی آن را دور بزنند. برخی از مقامات جمهوری‌خواه، همچون لینزی گراهام و رون جانسون، معتقدند که این قانون «غیرقانونی» است و نباید مانعی برای ادامه سیاست‌های خارجی آمریکا در برابر ایران باشد.

چشم‌انداز سیاسی پیش‌رو

در نهایت، با نزدیک شدن به انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر، ترامپ و حزب جمهوری‌خواه در موقعیتی دشوار قرار دارند. آنها باید بین تأثیرات داخلی جنگ، هزینه‌های احتمالی آن برای انتخابات و نیز فشارهای اقتصادی داخلی تصمیم بگیرند. اگر جنگ ادامه یابد یا وضعیت کنونی به بن‌بست برسد، فشارها برای پایان دادن به جنگ بیشتر خواهد شد.

از سوی دیگر، ایران نیز وضعیت را پیچیده‌تر کرده است. جمهوری اسلامی با خوش‌آمدگویی به پایان مهلت شصت روزه و استمرار وضعیت فعلی در تنگه هرمز، فشار زیادی را به ترامپ وارد کرده است. به گفته تحلیلگران ایرانی، ایران نه تنها به دنبال یک توافق فوری نیست، بلکه از ادامه وضعیت فعلی و افزایش فشارهای داخلی به دولت آمریکا استقبال می‌کند.

با توجه به قوانین موجود و سوابق تاریخی، احتمالات پیش‌رو نشان می‌دهند که ترامپ و کنگره در وضعیت پیچیده‌ای قرار دارند که ممکن است به تنش‌های داخلی و بین‌المللی بیشتر منجر شود. در این شرایط، مشخص نیست که آیا کنگره به ترامپ اجازه ادامه جنگ را خواهد داد یا اینکه در نهایت، فشارهای داخلی و خارجی موجب تغییر مسیر در سیاست‌های ایالات متحده خواهد شد.