چرخش ترکیه به شرق؛ آنکارا: واشنگتن در تقابل با اسرائیل علیه ما خواهد بود
همزمان با اوجگیری جنگ لفظی با تلآویو، ترکیه با این جمعبندی که دیگر نمیتوان به حمایت غرب اتکا کرد، بهسوی بازتعریف ائتلافهای خود حرکت کرده و نسبت به صفبندی آشکار آمریکا در کنار اسرائیل هشدار داده است.
به گزارش ایلنا به نقل از رایالیوم، گزارشها از تشدید تنشهای بیسابقه میان ترکیه و رژیم صهیونیستی حکایت دارد؛ تنشهایی که همزمان با طرح ایده شکلگیری یک محور دفاعی جدید میان آنکارا، مسکو و پکن، وارد مرحلهای حساس شده است. منابع رسانهای منطقهای این تحولات را نشانهای از تغییرات احتمالی در جهتگیری سیاست خارجی ترکیه ارزیابی میکنند.
در روزهای اخیر، تبادل اتهامات تند میان مقامات دو طرف به اوج رسیده است. رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، بار دیگر نخستوزیر رژیم صهیونیستی را با ادبیاتی تند مورد حمله قرار داد و در مقابل، مقامات تلآویو نیز واکنشهای شدیدی نشان دادند. در همین چارچوب، هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، با اشاره به روندهای جاری در اسرائیل، مدعی شد که این رژیم «بدون دشمن نمیتواند به حیات خود ادامه دهد» و تلاش دارد پس از ایران، ترکیه را بهعنوان دشمن جدید معرفی کند.
همزمان با این تنشها، در داخل ترکیه بحثهایی جدی درباره بازتعریف جایگاه راهبردی این کشور در نظام بینالملل در جریان است. گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهد جریانهای نزدیک به دولت، بهویژه حزب حرکت ملی به رهبری دولت باغچلی، در حال پیگیری طرحی برای ایجاد یک محور راهبردی میان ترکیه، روسیه و چین هستند؛ ابتکاری که در صورت تحقق، میتواند معادلات منطقهای را دستخوش تغییرات مهمی کند.
بر اساس این گزارشها، برخی تحرکات عملی نیز در این راستا انجام شده است. از جمله سفرهای غیرعلنی به مسکو و رایزنی با مقامات روسی با هدف پیشبرد ایده همکاری سهجانبه. حامیان این طرح تأکید دارند که هدف، ایجاد یک چارچوب همکاری بلندمدت در حوزههای سیاسی، امنیتی و اقتصادی است، نه صرفاً یک ائتلاف مقطعی.
زمانبندی این تحرکات نیز معنادار ارزیابی میشود. در شرایطی که منطقه با تحولات ژئوپلیتیکی گسترده، از جمله تنشهای فزاینده میان آمریکا، اسرائیل و ایران مواجه است، و همزمان بحثهایی درباره کاهش تعهدات واشنگتن نسبت به متحدانش در ناتو مطرح شده، در آنکارا نگرانیهایی درباره میزان اتکاپذیری غرب شکل گرفته است.
در همین راستا، برخی محافل راهبردی در ترکیه بر این باورند که در صورت بروز یک درگیری احتمالی میان آنکارا و تلآویو، ایالات متحده بهطور کامل در کنار رژیم صهیونیستی قرار خواهد گرفت؛ موضوعی که میتواند ترکیه را به سمت تنوعبخشی به ائتلافهای خود و جستوجوی گزینههای جایگزین سوق دهد. حتی برخی چهرههای سیاسی ترک، محور غربی را بهعنوان ائتلافی خصمانه توصیف کردهاند.
در مقابل، این رویکرد با انتقادات جدی از سوی مخالفان داخلی روبهرو شده است. احزاب مخالف هشدار میدهند که نزدیکی بیش از حد به روسیه و چین ممکن است استقلال راهبردی ترکیه را تضعیف کرده و این کشور را به بازیگری حاشیهای در معادلات قدرت تبدیل کند. با این حال، مقامات دولتی تأکید دارند که این سیاست نه از سر گرایش ایدئولوژیک، بلکه بر اساس واقعگرایی و ارزیابی دقیق تحولات جهانی اتخاذ شده است.
در سطح دیپلماتیک نیز جنگ لفظی میان آنکارا و تلآویو ادامه دارد. بنیامین نتانیاهو و دیگر مقامات اسرائیلی، اردوغان را به حمایت از گروههای مخالف خود متهم کردهاند، در حالی که مقامات ترکیه نیز سیاستهای اسرائیل را عامل بیثباتی در منطقه میدانند. این تنشها پس از برخی تحولات اخیر در منطقه و اختلاف نظر درباره مسائل مرتبط با ایران و غزه تشدید شده است.
در همین چارچوب، دستگاه قضایی ترکیه نیز اقداماتی را علیه شماری از مقامات اسرائیلی آغاز کرده و اتهاماتی از جمله جنایات علیه بشریت را مطرح کرده است؛ اقدامی که واکنش تند تلآویو را بهدنبال داشته است. در مقابل، مقامات ترکیه تأکید دارند که این اقدامات در چارچوب قوانین بینالمللی و در واکنش به تحولات میدانی انجام شده است.
مجموعه این تحولات نشاندهنده ورود روابط ترکیه و رژیم صهیونیستی به مرحلهای پرتنش و پیچیده است؛ مرحلهای که همزمان با بازتعریف احتمالی جایگاه ترکیه در معادلات جهانی، میتواند پیامدهای گستردهای برای توازن قدرت در منطقه به همراه داشته باشد.
