کاهش کشت پنبه در گلستان به دلیل نبود ماشین‌آلات و تعطیلی صنایع فرآوری /مسئولان فقط وعده ندهند از کشاورزان حمایت کنند

به گزارش خبرنگار ایلنا از گرگان، استان گلستان که روزگاری به‌خاطر وسعت کشت پنبه «سرزمین طلای سفید» نامیده می‌شد، امروز با کاهش بی‌سابقه سطح زیرکشت این محصول روبه‌روست؛ موضوعی که بار دیگر نگاه‌ها را به سمت کم‌توجهی مسئولان و وعده‌های عملی‌نشده جلب کرده است. سال‌هاست سخن از برنامه‌های احیا، حمایت‌های جدید و توسعه صنایع وابسته به پنبه مطرح می‌شود، اما در عمل اتفاق قابل‌توجهی رخ نداده و کشاورزان همچنان با مشکلات گذشته دست‌وپنجه نرم می‌کنند. 

بر اساس آمارهای قدیمی، زمانی بیش از ۲۰۰ هزار هکتار از اراضی گلستان زیر کشت پنبه قرار داشت؛ رقمی که این استان را به یکی از قطب‌های اصلی تولید پنبه کشور تبدیل کرده بود. اما امروز سطح زیرکشت به چند ده هکتار کاهش یافته و بسیاری از زمین‌هایی که روزی سفیدپوش می‌شدند، اکنون خالی یا به محصولات دیگر اختصاص یافته‌اند. کشاورزان می‌گویند نبود حمایت واقعی، گرانی نهاده‌ها، نبود ماشین‌آلات برداشت و تعطیلی صنایع فرآوری، انگیزه تولید را به حداقل رسانده است. 

کارشناسان معتقدند احیای پنبه در گلستان نه‌تنها ممکن است، بلکه یک ضرورت اقتصادی برای استان به شمار می‌رود. آنان تأکید می‌کنند که مسئولان باید از مرحله وعده عبور کرده و با برنامه‌ریزی عملی، حمایت مالی، تأمین بذر اصلاح‌شده و فعال‌سازی صنایع وابسته، زمینه بازگشت «طلای سفید» را فراهم کنند. به باور آنان، اگر این روند ادامه یابد، بخش مهمی از ظرفیت اشتغال و تولید استان برای همیشه از دست خواهد رفت. 

با وجود این شرایط، کشاورزان و کارشناسان معتقدند که اگر مسئولان استان گلستان نگاه جدی‌تری به این محصول استراتژیک داشته باشند، پنبه همچنان ظرفیت بازگشت به روزهای اوج خود را دارد. آنان تأکید می‌کنند که احیای پنبه تنها یک مطالبه کشاورزی نیست، بلکه یک ضرورت اقتصادی برای استان است؛ ضرورتی که می‌تواند اشتغال، رونق صنایع نساجی و گردش مالی قابل‌توجهی را دوباره به منطقه بازگرداند. اکنون چشم امید بسیاری از تولیدکنندگان به تصمیم‌های عملی و فوری مسئولان دوخته شده تا شاید «طلای سفید» بار دیگر در مزارع گلستان بدرخشد. 

سال گذشته در گلستان ۸ هزار و ۵۰۰ هکتار پنبه در گلستان کشت شده بود ولی امسال ۶ هزار هکتار پنبه در استان کشت شده است. الگوی کشت امسال پنبه استان گلستان ۲۲ هزار و ۵۰۰ هکتار است که فاصله زیادی با آن داریم. 

یک کشاورز گلستانی در گفت‌وگو با ایلنا با اشاره به وضعیت نامطلوب کشت پنبه در استان گفت: سال‌هاست که ما کشاورزان منتظر حمایت جدی برای احیای پنبه هستیم، اما آنچه در عمل می‌بینیم با وعده‌ها فاصله زیادی دارد. زمانی پنبه برای ما یک محصول اقتصادی پایدار بود، اما امروز به دلیل نبود امکانات، هزینه‌های بالا و نبود بازار مطمئن، بسیاری از کشاورزان از کشت آن منصرف شده‌اند. 

او با بیان اینکه مشکلات زیرساختی همچنان حل نشده باقی مانده است، افزود: ماشین‌آلات برداشت پنبه بسیار محدود و گران است و بسیاری از ما توان خرید یا اجاره آن را نداریم. از طرفی، بذرهای اصلاح‌شده به‌موقع در اختیار کشاورزان قرار نمی‌گیرد و نبود صنایع فرآوری فعال باعث شده محصول ما ارزش واقعی خود را از دست بدهد. این شرایط باعث شده کشت پنبه دیگر صرفه اقتصادی نداشته باشد. 

این کشاورز گلستانی تأکید کرد: اگر مسئولان واقعاً قصد احیای محصول پنبه را دارند، باید از وعده فراتر بروند و حمایت‌های عملی ارائه دهند. پنبه زمانی هویت کشاورزی گلستان بود و می‌تواند دوباره به همان جایگاه برگردد، اما تنها در صورتی که برنامه‌ریزی دقیق، حمایت مالی و ایجاد بازار پایدار در دستور کار قرار گیرد. 

این کشاورز ادامه داد: هزینه‌های تولید هر سال بیشتر می‌شود، اما قیمت خرید تضمینی یا حمایتی برای پنبه به‌گونه‌ای نیست که بتواند هزینه‌ها را جبران کند. بسیاری از ما مجبوریم برای تأمین هزینه‌های اولیه، وام‌های سنگین بگیریم و در نهایت هم به دلیل نبود بازار مناسب، محصول را با ضرر بفروشیم. این وضعیت باعث شده بسیاری از کشاورزان قدیمی که سال‌ها در این حوزه فعالیت داشتند، از کشت پنبه فاصله بگیرند. 

وی همچنین به پیامدهای اجتماعی و اقتصادی کاهش کشت پنبه اشاره کرد و گفت: وقتی پنبه از چرخه تولید خارج می‌شود، فقط کشاورز آسیب نمی‌بیند؛ صنایع وابسته، کارگران فصلی، کارخانه‌های پنبه‌پاک‌کنی و حتی حمل‌ونقل محلی هم تحت تأثیر قرار می‌گیرند. پنبه زمانی محور اقتصاد روستایی گلستان بود و اگر امروز به آن توجه نشود، بخش بزرگی از ظرفیت‌های اشتغال و تولید استان برای همیشه از بین خواهد رفت.