سرای سعدالسلطنه میراث دوران قاجار در قزوین را بشناسید

در زمان قدیم اکثر کاروانسراها معمولا بیرون از شهر و برای استراحت مسافران ساخته می‌شدند.

اما کاروانسرای سعدالسلطنه که امروزه به سرای سعدالسلطنه نیز معروف است، از این امر مستثنی بوده و نظر ما را به خودش جلب می‌کند.

شما با قدم زدن در خیابان امام خمینی (ره) شهر قزوین که البته یکی از ورودی‌های آن است متوجه یک ورودی بسیار زیبا با نورپردازی نارنجی ‌رنگ و بسیار جذاب خواهید شد که شما را به سمت خودش خواهد کشاند. 

در آنجا غرفه‌های بسیار جذابی را خواهید یافت که با چهارچوب‌های زیبای چوبی مزین گشته و سوغات قزوین بسیار نفیس نظیر: صنایع چوب، صنایع ‌دستی، آثار هنرهای تجسمی و خطاطی و ... را خواهید یافت.

برای آشنایی بیشتر با سرای سعدالسلطنه قزوین تا آخر این مطلب با ما همراه باشید.

سرای سعدالسلطنه قزوین یکی از شاهکارهای معماری و تاریخی استان و از مهمترین جاهای دیدنی قزوین بوده که در دوران قاجار ساخته شده است.

این کاروانسرای قدیمی و جذاب تا چند سال پیش در دست بازسازی و مرمت بوده و بعد از اتمامِ این روند زمان‌بر، مورد استفاده عموم قرار گرفت.

شما قادر خواهید بود در غرفه‌های متعدد سرای سعدالسلطنه قزوین بهترین محصولات صنایع ‌دستی را پیدا کرده و کالاهای نفیس و ایرانی را خریداری کنید. علاوه بر آن در برخی مناسبت‌ها نظیر ایام نوروز در آنجا نمایشگاه‌های متعدد و جذابی برگزار می‌شود و مردم با شور و شوق خاصی برای خرید و شرکت در این نمایشگاه‌ها حضور پیدا می‌کنند. 

علاوه بر آن، شما با بزرگ‌ترین و استثنائی‌ترین کاروانسرای سرپوشیده جهان آشنا خواهید شد که نظیر آن را در جای دیگر و در مرکز شهر پیدا نخواهید کرد. 

تاریخچه سرای سعدالسلطنه

شاید برای شما هم این سوال پیش آمده باشد که دلیل نام‌گذاری این کاروانسرا چه بوده و چرا سعدالسلطنه نام‌گذاری شده است؟ در واقع این کاروانسرا در اواخر سلطنت ناصرالدین‌شاه و در دوران قاجار، به دستور فرماندار وقت قزوین، یعنی محمدباقرخان سعدالسلطنه ساخته شد که به فرمان او نام خودش را روی این بنا گذاشتند. 

به دستور محمدباقرخان سعدالسلطنه قرار شد ۲ معمار اصفهانی و قزوینی یک کاروانسرای ۷ هکتاری با ۴۰۰ حجره در داخل سطح شهر بسازند که بالاخره کار ساخت این مجموعه بی‌نظیر در سال ۱۳۱۲ هجری قمری به اتمام رسید. تا پیش از زمان جنگ جهانی اول سرای سعدالسلطنه قزوین به عنوان یک واحد مستقل تجاری فعالیت بسیار چشمگیر و قابل توجهی داشت. اما بعد از جنگ جهانی اول آنجا بیشتر تبدیل به غرفه‌های تولیدی نظیر کفاشی، فرش‌بافی، چوب‌بری شد و با گذشت زمان سرای سعدالسلطنه حتی تا مدت‌ها به عنوان "بازار چوب" در میان مردم معروف بود.

معماری سرای سعدالسلطنه قزوین

زمانی که پای معماران خبره و چیره‌دست ایرانی در میان باشد و خشت به خشت آن توسط دستان هنرمند و توانگر آن‌ها چیده شده باشد، بدون شک چنین بنایی تا سالیان سال باشکوه و بی‌بدیل خواهد ماند. همانطور که اشاره کردیم ۲ معمار قزوینی و ۲ معمار اصفهانی استادانه روی این کاروانسرای قجری کار کرده‌اند. اما به نظر می‌رسد که با گذشت زمان آسیب‌‎های جزئی به بافت‌های این کاروانسرای سرپوشیده وارد شده که با همکاری سازمان بهسازی و نوسازی قزوین و همچنین سازمان مرمت آثار باستانی، این بنای زیبا به‌دقت مرمت و بازسازی شده و در اختیار عموم مردم قرار گرفت.

چهارسوق یکی از مهم‌ترین بخش‌های سرای سعدالسلطنه قزوین است که یک گنبد بسیار چشم‌نواز و کاشی‌کاری شده دارد.یکی از جذاب‌ترین مواردی که در مورد سرای سعدالسلطنه قزوین وجود دارد این است که هر بخشی یک اسم ایرانی و بسیار زیبا دارد. برای مثال این مجموعه دارای حیاط‌های متعددی است که اسامی مختلفی نظیر نگارالسلطنه، سعدیه دارد. 

اما از بین ۷ حیاطی که این کاروانسرای قدیمی دارد، حیاط سعدالسلطنه با مساحت ۳۰۷۳ مترمربعی خودش بزرگ‌ترین آن‌ها به شمار می‌آید. اگر دیوارها و سقف‌های گنبدی شکل و جذاب سرای سعدالسلطنه را با دقت نظاره کنید متوجه زیبایی بی‌حدومرز معماری سنتی ایرانی و مرمت استادانه آن خواهید شد. چرا که آجرها با مهارت و ظرافت خاصی روی هم چیده شده‌اند و نورپردازی بی‌بدیل فضای داخلی سرای سعدالسلطنه قزوین شما را مجذوب خودش خواهد کرد.

در سرای سعدالسلطنه قزوین از چه چیزهایی می‌توان بازدید کرد؟

سرای سعدالسلطنه قزوین پر از غرفه‌های بسیار زیبای صنایع‌دستی بوده که می‌توان کالاهای ایرانی بسیار باکیفیتی را از آنجا تهیه کرد. علاوه بر خرید و دیدوبازدید از غرفه‌های جذاب این کاروانسرای قدیمی، می‌توان از حیاط‌های بزرگ و زیبای آن دیدن کرد و روی سکوهای بزرگ و چوبی آن نشست و رفت‌وآمد افرادی که عاشقانه محو تماشای این کاروانسرای قدیمی هستند را تماشا کرد. 

علاوه بر آن، کافه‌رستوران‌های بسیار زیبا و جذابی در آنجا وجود دارد که می‌توان به کافه ارثیه اشاره کرد. ناگفته نماند که کافه ارثیه یکی از بهترین کافه‌های شهر قزوین بوده و توانسته از لحاظ کیفیت، طراحی و خلاقیت در سطح شهر، حرف اول را بزند و طرفداران بسیاری را به خودش اختصاص بدهد.

چگونه به سرای سعدالسلطنه قزوین برویم؟

با اینکه سرای سعدالسلطنه قزوین در خیابان امام خمینی (ره) قرار دارد. اما بسیار نزدیکِ سبزه‌میدان یا همان میدان آزادی بوده و در مجاورت آن قرار دارد. بنابراین در هر کجای قزوین که باشید می‌توانید ابتدا به میدان ولیعصر (عج) رفته و سپس سوار تاکسی‌های خطی سبزه‌میدان شده و در آنجا پیاده شوید. در چهارراه سبزه‌میدان، اگر به سمت خیابان سپه بایستید، سمت راست شما خیابان امام خمینی (ره) خواهد بود که با کمی پیاده‌روی می‌توانید به سرای سعدالسلطنه قزوین برسید. اما اگر با ماشین شخصی خودتان به قزوین سفر کرده‌اید می‌توانید با رسیدن به سبزه‌میدان به راحتی این کاروانسرای قدیمی و زیبا را نیز پیدا کنید.

در نزدیکی سرای سعدالسلطنه قزوین از چه جاهای دیگری می‌توان بازدید کرد؟

از آنجایی که سرای سعدالسلطنه قزوین فاصله کمی با مسجد نبی قزوین دارد می‌توانید در یک چشم به هم زدن به این مسجد باشکوه برسید و از آن دیدن کنید. البته یکی از ورودی‌های سرای سعدالسلطنه مستقیم به سمت مسجد نبی ختم می‌شود که سمت راست آن نیز به سوی این کاروانسرا می‌رود. و چه بسا اگر از سمت ورودی دیگرِ این بنای تاریخی که در خیابان امام خمینی (ره) قرار دارد وارد شده و کاملا مستقیم مسیرتان را ادامه دهید به سمت یک دالان خواهید رسید که بعد از طی کردن آن خواهید دید که مسجد نبی در سمت راست آن قرار دارد.

بعد از رد شدن از یک ورودی نسبتا کوچک، به یک حیاط بسیار بزرگ و باشکوه خواهید رسید که خود مسجد در سمت راستتان قرار خواهد داشت. جایی که هر روز در آنجا نماز جماعت برگزار می‌شود و افراد بسیاری از آنجا دیدن می‌کنند. داخل حیاط مسجد نبی یک حوض نسبتا بزرگ وجود دارد که برای وضو گرفتن نمازگزاران قرار داده شده است. این مسجد نیز یکی از شاهکارهای بسیار قدیمی شهر قزوین بوده که جزو میراث ملی کشورمان محسوب می‌شود.علاوه بر مسجد نبی، می‌توانید از اماکن دیگری نظیر کاخ چهلستون و بازار قزوین نیز دیدن کنید که فاصله بسیار کمی با سرای سعدالسلطنه دارند.