نسبت به عزل مدیرعامل تامین اجتماعی معترضیم/ ضرورت رعایت جایگاه قانونی هیأت امناء

به گزارش خبرنگار ایلنا، متن این نامه که خطاب به وزیر تعاون، کار  و رفاه اجتماعی نوشته شده و رونوشت آن برای سران سه قوه ارسال شده، به شرح زیر است:

«با سلام و احترام، بدینوسیله اینجانبان نمایندگان تشکل‌های کارگری و کارفرمایی (نمایندگان خدمت گیرندگان متشکل) در ترکیب هیات امناء سازمان تامین اجتماعی و صندوق‌های تابعه به استحضار حضرتعالی می‌رساند در شرایط حساس و کم سابقه‌ای که کشور با آن مواجه است، از جمله شرایط جنگی، فشارهای اقتصادی، افزایش نگرانی‌ها و حساسیت‌های اجتماعی و مشکلات معیشتی مردم، اتخاذ هرگونه تصمیم مهم درخصوص سازمان تأمین اجتماعی نیازمند نهایت تدبیر، آرامش و دوراندیشی است. سازمان تأمین اجتماعی در چنین شرایطی صرفاً یک دستگاه اجرایی نیست؛ بلکه مستقیماً با زندگی و معیشت میلیون‌ها کارگر، کارفرما، بازنشسته و خانواده‌های آنان ارتباط دارد. از سوی دیگر، ناترازی‌ها و چالش‌های مالی و تعهدات سنگین سازمان، حساسیت تصمیمات مدیریتی را چند برابر کرده و هرگونه تغییر یا تصمیم شتاب‌زده می‌تواند ضمن ایجاد بحران اجتماعی در آینده آثار گسترده‌ای بر اعتماد عمومی و ثبات سازمان داشته باشد. در چنین شرایطی، به اعتقاد اینجانبان، مصلحت کشور و سازمان اقتضا می‌کند تصمیمات مهم با حداکثر تدبیر، همفکری و استفاده از ظرفیت همه ارکان قانونی سازمان اتخاذ شود و پیش از هر اقدامی، فرصت کافی برای گفت‌وگو، بررسی موضوع و یافتن بهترین راهکار فراهم گردد. فلذا نسبت به شیوه، فرآیند، زمان‌بندی و مستند قانونی تغییر پیش از موعد مدیریت عامل سازمان تأمین اجتماعی و نحوه تعیین سرپرست به شرح کلیات ذیل مراتب اعتراض خود را اعلام می‌نماییم: 

۱- مبنای قانونی نصب و عزل مدیر عامل

مطابق بند «ج» ماده واحده قانون اصلاح ماده (۱۱۳) قانون مدیریت خدمات کشوری و چگونگی تعیین مدیریت سازمان تأمین اجتماعی و صندوق‌های بازنشستگی و بیمه‌های درمانی مصوب ۱۳۸۸، نصب و عزل مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی با پیشنهاد هیأت امناء و تأیید و حکم وزیر انجام می‌پذیرد. تبصره بند (پ) ماده ۸ و ماده (۱۴) اساسنامه صندوق تأمین اجتماعی مصوب ۱۳۸۹ نیز نصب و عزل مدیرعامل را با پیشنهاد هیأت امناء و تأیید و حکم وزیر و برای مدت چهار سال مقرر کرده است. 

بنابراین میان «پیشنهاد هیأت امناء» و «تأیید و صدور حکم وزیر» باید تفکیک قائل شد. نقش هیأت امناء در این فرآیند صرفا تشریفاتی نیست؛ زیرا پیشنهاد این رکن طریقیت داشته و جزو الزامات فرآیند قانونی نصب و عزل است و هرگونه اقدام مغایر آن خلاف قانون و اساسنامه بوده و فاقد اعتبار و بلا اثر خواهد بود. 

۲- عزل یا تغییر پیش از موعد

مدیرعامل موجود با طی فرآیند قانونی پیشنهاد هیأت امناء و صدورحکم وزیر منصوب شده است، تغییر وی پیش از پایان دوره قانونی، ماهیت «عزل یا تغییر پیش از موعد» دارد. آیین‌نامه اجرایی هیأت امناء سازمان تأمین اجتماعی وصندوق‌های تابعه نیز صراحتاً «پیشنهاد نصب یا عزل و تغییر پیش از موعد مدیرعامل» را از وظایف هیأت امناء دانسته و مقرر کرده است این پیشنهاد برای بررسی، تأیید و صدور حکم به وزیر ارائه شود. 

اساساً سازمان تأمین اجتماعی می‌بایست با رویکرد سه جانبه اداره شود و بر همین مبنا مطابق قانون، ترکیب هیأت امناء متشکل از نمایندگان دولت و نمایندگان خدمت گیرندگان است. فلذا قانون گذار نصب و عزل بالاترین مقام اجرایی سازمان را در صلاحیت هیات امناء دانسته است و شخصیت حقوقی هیأت امناء از شخصیت هر یک از اعضا من جمله وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی متمایز است. بنابراین وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی نمی‌تواند با تسری و توسعه صلاحیت خود به جای هیأت امناء تصمیم گیری نماید. 

۳- تفکیک اختیار تعیین سرپرست از اختیار عزل مدیرعامل

بند «ج» ماده واحده قانون اصلاح ماده (۱۱۳) قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب ۱۳۸۸ در ادامه مقرر می‌داردکه وزیر «درصورت ضرورت» می‌تواند حداکثر برای مدت شش ماه به منظور انجام وظایف مدیران عامل، سرپرست منصوب نماید. تبصره ماده (۱۴) اساسنامه نیز همین اختیار را با سقف شش ماهه پیش بینی کرده است. 

این حکم، از نظر ساختار حقوقی، با حکم مربوط به عزل مدیرعامل متفاوت است. قانون برای عزل مدیر عامل، پیشنهاد هیأت امناء و تأیید و حکم وزیر را مقررکرده و برای جلوگیری از خلأ مدیریتی در صورت ضرورت، اختیار تعیین موقت سرپرست را به وزیر داده است. که مصادیق ضرورت، خود جای بحث حقوقی دارد. از اینرو، اختیار تعیین سرپرست را نمی‌توان به طور خودکار معادل اختیار عزل مستقل مدیر عامل دانست. صر ف وجود اختیار تعیین سرپرست مجوزی برای حذف شرط پیشنهاد هیأت امناء در عزل مدیرعامل ایجاد نمی‌کند و نمی‌توان اختیار هیات امناء در عزل مدیرعامل سازمان را منتفی دانست. 

نکته مهم آن است که درحکم اخیر تعیین سرپرست نیز به بند «ج» ماده واحده قانون اصلاح ماده (۱۱۳) قانون مدیریت خدمات کشوری و تبصره (۱) ماده (۱۴) اساسنامه صندوق تأمین اجتماعی استناد شده است. این استناد، مبنای اختیار تعیین سرپرست را مشخص می‌کند، اما به خودی خود پاسخگوی پرسش مستقل درباره مبنای عزل یا تغییر پیش از موعد مدیر عامل بدون مجوز هیأت امناء نیست. از اینرو، لازم است به صراحت اعلام شود که اگر اقدام انجام شده متضمن خاتمه مسئولیت مدیرعامل منصوب شده بوده است، مستند قانونی این خاتمه مسئولیت و پیشنهاد هیأت امناء برای عزل یا تغییر پیش از موعد چه بوده است. به بیان روشن‌تر «اختیار تعیین سرپرست» و «فرآیند عزل مدیر عامل» دو موضوع حقوقی متفاوت‌اند و نمی‌توان صرف استناد به مقرره سرپرستی را جایگزین تشریفات مقرر برای عزل دانست. 

همچنین اگر از نظر مقام محترم وزارت، ضرورت موضوع به حدی بوده که استمرار فعالیت مدیرعامل ممکن نبوده است، شایسته است دلایل و مستندات این ضرورت و نیز زمان طرح آن در هیأت امناء روشن شود؛ زیرا وجود مشکلات مدیریتی، درصورت وجود، نافی لزوم رعایت فرآیند قانونی تصمیم‌گیری درباره مدیرعامل نیست. 

۴- ضرورت رعایت جایگاه قانونی هیأت امناء

آیین نامه اجرایی هیأت امناء سازمان تأمین اجتماعی و صندوق‌های تابعه، علاوه برتعیین وظیفه هیأت امناء در پیشنهاد نصب، عزل و تغییر پیش از موعد مدیر عامل، اعضای هیأت امناء و دستگاه‌های ذی ربط را مکلف کرده است درصورت ارائه پیشنهاد برای طرح در هیأت امناء، دلایل توجیهی، مستندات وگزارش‌های مربوط را ارائه نمایند. 

بنابراین، درخواست تشکیل جلسه هیأت امناء و طرح رسمی موضوع، مداخله در امور اجرایی نیست؛ بلکه درخواست اجرای فرآیندی است که مقررات برای تصمیم‌گیری درباره مدیرعامل پیش‌بینی کرده‌اند. 

۵- ضرورت اطلاع‌رسانی کامل و به موقع به هیأت امناء درباره مشکلات احتمالی سازمان

چنانچه مبنای تغییر مدیریت، وجود اشکالات مدیریتی، مالی، بیمه‌ای، درمانی، سرمایه‌گذاری یا هرگونه تخلف و قصور احتمالی در اداره سازمان بوده است، انتظار می‌رود این موارد پیش از اتخاذ تصمیم نهایی، به‌صورت کامل، دقیق، مستند و قابل رسیدگی در اختیار هیأت امناء قرارگرفته باشد. 

با توجه به جایگاه قانونی هیأت امناء، نمی‌توان از یک سو پیشنهاد و نقش این رکن را در نصب و عزل مدیرعامل به رسمیت شناخت و از سوی دیگر، تصمیم به تغییر پیش از موعد را بدون ارائه گزارش جامع از مشکلات و بدون فراهم کردن فرصت کافی برای بررسی، ارزیابی و اتخاذ تصمیم درهیأت امناء عملی کرد. 

به ویژه آنکه مشکلات احتمالی سازمان، حسب ماهیت آن‌ها، موضوعاتی نیستند که لزوماً در یک مقطع کوتاه پدید آمده باشند. اگر ایرادات یا نارسایی‌های مدیریتی وجود داشته و برای مدت قابل توجهی ادامه داشته است، این پرسش مطرح است که چرا در طول این مدت، گزارش کامل و مستند آن به هیأت امناء ارائه نشده و چرا فرصت لازم برا ی بررسی و اتخاذ تصمیم قانونی در اختیار این رکن قرار نگرفته است. 

درخواست ما این نیست که هیچ‌گونه ایراد یا قصوری در مدیریت سازمان قابل رسیدگی نباشد؛ برعکس، هر ایراد واقعی باید بدون اغماض، با مستندات، گزارش کارشناسی و از مسیرقانونی بررسی شود. مطالبه ما این است که رسیدگی به چنین ایراداتی، هم زمان با رعایت حقوق دفاعی و فرآیند تصمیم‌گیری قانونی و با اطلاع کامل هیأت امناء انجام شود. 

۶- حقوق بیمه شدگان و بازنشستگان

سازمان تأمین اجتماعی نهادی با منابع و تعهدات گسترده بیمه‌ای و اجتماعی است و تصمیمات مربوط به مدیریت آن آثار مستقیم بر میلیون‌ها بیمه شده، کارگر، کارفرما و بازنشسته دارد. بنابراین تصمیمات مدیریتی، به ویژه تغییر پیش از موعد مدیر عامل، باید علاوه بر مبنای قانونی، از حیث ثبات مدیریتی و آثار مالی و بیمه‌ای نیز مستند و قابل توجیه باشد. 

۷- حرمت مدیران، سرمایه‌ای برای اعتماد و ثبات مدیریتی کشور 

برکناری یک مدیر ارشد در روز تعطیل و رحلت پیامبر اخلاق زیبنده یک دستگاه اجرایی در ایران اسلامی نیست و فارغ از ارزیابی عملکرد وی، می‌تواند پیام نامناسبی به بدنه مدیریتی کشور منتقل کند. نحوه پایان مسئولیت مدیران به اندازه نحوه انتصاب آن‌ها اهمیت دارد. در شرایط حساس امروز، مدیران کشور بیش از هر زمان به احساس امنیت، اعتماد و حفظ شأن حرفه‌ای خود نیاز دارند. تغییر مدیر حق مدیریت است، اما حفظ حرمت، اخلاق و فرصت گفتگو، نشانه اقتدار و بلوغ مدیریتی است. 

در پایان اعلام می‌داریم، ادامه هرگونه رویه‌ای که در آن اختیار تعیین سرپرست به گونه‌ای مورد استفاده قرارگیرد که فرآیند قانونی عزل و تغییر پیش از موعد مدیرعامل عملاً بی‌اثر شود، می‌تواند موجب تضعیف جایگاه هیأت امنا و ایجاد اختلاف درباره حدود صلاحیت ارکان قانونی سازمان شود که تبعات و خسارت‌های آن را ذی نفعان سازمان تامین اجتماعی پرداخت خواهند کرد و به همین دلیل، پیشنهاد می‌کنیم در موضوع تغییر مدیریت سازمان نیز با تشکیل جلسه هیأت امناء به صورت فوری، موضوع در فضایی آرام و به دور از هرگونه حاشیه بررسی و درباره آن تصمیم‌گیری شود، چرا که در شرایط فعلی، حفظ آرامش و ثبات سازمان تامین اجتماعی و جلوگیری از ایجاد تنش، خود یک ضرورت مدیریتی و اجتماعی در منافع ملی است که دغدغه همه اینجانبان بوده و امیدواریم با تدبیر جنابعالی پاسخگویی در تغییرات عزل و نصب مدیران، محدود به وزیر محترم نباشد، در غیر اینصورت با توجه به مسئولیتی که در قبال ذی نفعان مورد توجه است، متناسب با شرایط حال کشور و در چارچوب مسئولیت‌های حقوقی اقدامات لازم را انجام خواهیم داد. 

با احترام

حمید رضا سیفی 

نماینده کانون عالی انجمن‌های صنفی کارفرمایی کشور در هیات امناء سازمان تامین اجتماعی و صندوق‌های تابعه 

اولیاء علی بیگی 

نماینده کانون عالی شوراهای اسلامی کار سراسر کشور در هیات امناء سازمان تامین اجتماعی و صندوق‌های تابعه

سید محمد یاراحمدیان 

نماینده مجمع عالی نمایندگان کارگران جمهوری اسلامی ایران درهیات امناء سازمان تامین اجتماعی و صندوق‌های تابعه»