نتایج یک تحقیق در مورد «جابجایی شغلی»/ نگاهی کاملاً جدید به مفهوم پیشرفت

به گزارش خبرنگار ایلنا، نتایج پژوهشی جدید از دانشگاه فناوری سیدنی نشان می‌دهد پویایی بازار کار در استرالیا طی دهه‌های اخیر کاهش یافته است؛ به‌طوری که سهم کارگرانی که طی یک سال کارفرمای خود را تغییر می‌دهند، از دهۀ ۱۹۷۰ تاکنون بیش از نصف شده است.

جابه‌جایی شغلی یکی از شاخص‌های مهم پویایی بازار کار محسوب می‌شود. تغییر کارفرما می‌تواند به کارگران امکان دهد شغل متناسب‌تری پیدا کنند، مهارت‌های جدید به دست آورند و در بسیاری موارد به دستمزد بالاتری برسند. از این منظر، کاهش فرصت جابه‌جایی شغلی، به‌ویژه برای کارگران جوان که در سال‌های ابتدایی ورود به بازار کار قرار دارند، می‌تواند فرصت آن‌ها برای پیشرفت شغلی و افزایش درآمد را محدود کند.

بر اساس آمارهای رسمی، درست پیش از بحران مالی جهانی ۲۰۰۸، از هر ۹ کارگر استرالیایی یک نفر طی ۱۲ ماه گذشته شغل خود را تغییر می‌داد. این نسبت پس از یک روند کاهشی، با وجود جهش موقت جابه‌جایی شغلی در سال‌های پس از همه‌گیری کرونا، در سال ۲۰۲۵ به یک نفر از هر ۱۳ کارگر رسید.

نگران‌کننده‌ترین بخش این پژوهش به وضعیت کارگران جوان مربوط می‌شود. داده‌ها نشان می‌دهد کارگران ۱۵ تا ۲۴ساله در سال ۲۰۲۵ حدود ۴۳ درصد کمتر از سال ۲۰۰۸ شغل خود را تغییر داده‌اند. در مقابل، نرخ جابه‌جایی در میان گروه‌های سنی مسن‌تر اندکی افزایش یافته و این افزایش در میان مردان مسن‌تر به حدود ۲۱ درصد رسیده است.

پژوهشگران بخشی از این تفاوت را با تغییرات جمعیتی و به‌تعویق‌افتادن بازنشستگی مرتبط می‌دانند. با افزایش سن نیروی کار، سهم کارگران مسن‌تر از بازار کار افزایش یافته و این وضعیت می‌تواند فرصت جابه‌جایی و پیشرفت شغلی کارگران جوان را محدود کند.

این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که جابه‌جایی شغلی برای کارگران جوان می‌تواند نقش مهمی در سال‌های ابتدایی مسیر حرفه‌ای آن‌ها داشته باشد. تغییر شغل می‌تواند به کسب تجربه، افزایش مهارت و دستیابی به موقعیت‌های شغلی و درآمدی بهتر کمک کند. از همین رو، کاهش فرصت جابه‌جایی برای این گروه می‌تواند آثار بلندمدتی بر مسیر شغلی و درآمدی آنان داشته باشد.

این روند همچنین می‌تواند بر کارآفرینی و نوآوری اثر بگذارد. پژوهشگران معتقدند کارگران جوان با دسترسی کمتر به موقعیت‌هایی که مهارت‌های لازم برای راه‌اندازی کسب‌وکار را ایجاد می‌کنند، در آینده نیز فرصت کمتری برای ورود به فعالیت‌های کارآفرینانه خواهند داشت.

البته تمام پژوهشگران  کاهش جابه‌جایی شغلی را منفی ارزیابی نمی‌کنند. بر اساس داده‌های پیمایش بلندمدت «درآمد، خانوار و پویایی نیروی کار استرالیا» موسوم به HILDA، رضایت شغلی و احساس امنیت شغلی در سال‌های اخیر، به‌ویژه پس از همه‌گیری کرونا، افزایش یافته است.

افزایش رضایت از شغل می‌تواند یکی از دلایل کاهش تمایل کارگران به تغییر محل کار باشد. پژوهشگران برآورد کرده‌اند که افزایش رضایت شغلی، نرخ جابه‌جایی شغلی را نزدیک به یک واحد درصد کاهش داده است؛ با این حال، آن‌ها تأکید می‌کنند که این عامل به‌تنهایی نمی‌تواند کاهش کلی جابه‌جایی شغلی را توضیح دهد.

بخش دیگری از این روند به وضعیت رقابت در بازار کار مربوط می‌شود. پژوهشگران با استناد به شواهد موجود، کاهش رقابت میان بنگاه‌ها و کاهش شکل‌گیری کسب‌وکارهای جدید را از عواملی می‌دانند که می‌تواند فرصت‌های جابه‌جایی نیروی کار را محدود کند.

یکی دیگر از موانع، استفاده از «بند عدم رقابت» در قراردادهای کاری است. این بند قراردادی می‌تواند کارگر را پس از ترک یک شغل، برای مدت مشخصی از کار کردن برای برخی کارفرمایان رقیب یا راه‌اندازی کسب‌وکار مشابه منع کند.

بر اساس شواهد موجود در استرالیا، حدود یک‌پنجم کارگران ممکن است مشمول چنین محدودیت‌هایی باشند. این محدودیت‌ها می‌تواند قدرت انتخاب نیروی کار و امکان جابه‌جایی به سمت فرصت‌های شغلی بهتر را کاهش دهد و به همین دلیل دولت استرالیا اقداماتی را برای محدود کردن استفاده از این بندها در دستور کار قرار داده است.

در مجموع، یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد کاهش جابه‌جایی شغلی در استرالیا فقط نتیجۀ تغییرات جمعیتی نیست و عوامل دیگری مانند وضعیت رقابت در بازار کار، ساختار بنگاه‌ها و محدودیت‌های قراردادی نیز در آن نقش دارند.

از منظر بازار کار، تداوم این روند به‌ویژه برای کارگران جوان اهمیت دارد؛ چراکه کاهش فرصت جابه‌جایی می‌تواند دسترسی آنان به مشاغل بهتر، کسب تجربه و افزایش دستمزد را دشوارتر کند. به همین دلیل، پژوهشگران تأکید دارند که جابه‌جایی شغلی، به‌خصوص به‌عنوان شاخصی از فرصت‌های موجود برای کارگران جوان، همچنان باید مورد توجه سیاست‌گذاران قرار گیرد.