نگاهی به ادغام شعب تامین اجتماعی/ کارکنان نباید بیکار شوند/ «واگذاری املاک تامین اجتماعی» شفاف و به قیمت باشد

به گزارش خبرنگار ایلنا، ماه گذشته در جریان بزرگداشت هفته تامین اجتماعی، کاهش هزینه‌های اداری سازمان تامین اجتماعی در شرایط ناترازی و کسری، از اصلی‌ترین دستورکارهای  این صندوق بیمه‌گر شناخته شد. کارشناسان سازمان تامین اجتماعی هزینه‌های سربار اداری سازمان برای مدیریت این مجموعه را که ناشی از تعدد نیرو، تعدد شعبات و تعدد عملیات‌های نیازمند به دخالت انسانی‌ست، از موانع رفع کسری سازمان قلمداد می‌کنند و معتقدند باید با کوچک‌سازی، چابک‌سازی و الکترونیکی‌سازی فرآیندها، هزینه‌های سازمان را کاهش داد. 

علیرضا حیدری (کارشناس حوزه تامین اجتماعی و عضو هیات مدیره کانون کارگران بازنشسته تهران) در گفتگو با ایلنا در این رابطه می‌گوید: به لحاظ راهبردی، سازمان تامین اجتماعی لازم است به سمت کوچک کردن و تجمیع شعبه‌های خود که املاک و اراضی آن ارزش بسیار بالایی دارد، حرکت کند. همچنین با جلوگیری از استخدام‌های جدید، به مرور بار نیروی انسانی خود را کاهش دهد. 

وی افزود: فرآیندها در سازمان با محوریت اطلاعات اینترنتی انجام می‌شود و اپراتور و کارمند به عنوان انسان در این شرایط مانند گذشته کارایی ندارد. زمانی بود که ما به جای دفترچه و نسخه الکترونیک، دفترچه کاغذی برای نسخه‌نویسی و بیمه افراد داشتیم. کارهای اداری توزیع آن، چاپ، پخش و توزیع‌، صدها کارمند سازمان را در هر شهر مشغول می‌کرد. اکنون با الکترونیکی شدن نسخه‌ها، بسیاری از اپراتورها و کارکنان و هزینه‌های اداری و چاپ و کاغذبازی کاهش یافته است. دیگر آن خط تولید گسترده برای بخش دفترچه‌های کاغذی به منظور درمان و نسخه‌نویسی در شعب تامین اجتماعی وجود ندارد. همین موضوع به تنهایی بار زیادی از مراجعات به شعبه‌های سازمان را کاهش داده است. 

اغلب خدمات دیگر به صورت اینترنتی انجام می‌گیرند

حیدری اضافه کرد: همچنین بسیاری از خدمات از جمله تنظیم لیست‌های بیمه، ثبت‌نام‌ها در بیمه‌های خویش‌فرما، اختیاری، اطلاعات بیمه‌شده، احکام بازنشستگان، مکاتبات اداری و فرآیندهای مالی گسترده مربوط به کارفرمایان و پیمانکاران، همگی از طریق پورتال‌های مجازی تامین اجتماعی در دسترس هستند و تقریباً شاید کمتر از ۲۰ درصد کل فرآیندهای اداری باقی مانده باشد که نیازمند به شعبه و مراجعه حضوری باشند. این میزان با توسعه بخش فناوری اطلاعات سازمان تامین اجتماعی که امروز نیز ادامه دارد، می‌تواند به صفر میل کند و ما در آینده نزدیک نیازمند چیزی به نام شعبه و مراجعه حضوری نباشیم. 

این فعال حقوق بازنشستگان سازمان تامین اجتماعی، با اشاره به اینکه زمانی این سازمان برخلاف صندوق بازنشستگی کشوری، محتاج پیگیری حق بیمه‌ها و اخذ حقوق عامه بود و به همین دلیل نیازمند تعدد شعبات بوده است، ادامه داد: تعدد شعبه‌های سازمان تامین اجتماعی خود معضل مهمی بود. قبلاً بسیاری از اطلاعات افراد بیمه شده و بازنشسته در یک شعبه بود و شعبه دیگری به آن دسترسی نداشت. این موضوع در سال‌های دور در نظام بانکی کشور هم بود؛ اما با سامانه‌های یکپارچه، اطلاعات محلی به اطلاعات فراگیر میان شعبات بدل شد و کار برای افراد آسان شد. الگوی کاهش شعبه‌های سازمان تامین اجتماعی نیز مشابه الگوی کاهش شعبات بانک‌هاست که هنوز ادامه دارد. در واقع سازمان تامین اجتماعی در طرح «بیمه متمرکز» اطلاعات همه شعبه‌ها را تجمیع کرده و با این اقدام، لزوم مراجعه به شعبه‌های پراکنده و دور از هم را از بین برده است.  

عضو هیات مدیره کانون بازنشستگان تامین اجتماعی تهران تصریح کرد: شعبات در تامین اجتماعی براساس میزان تقاضای مراجعه‌کنندگان درجه‌بندی شده‌اند. وقتی برخی خدمات در قالب بیمه متمرکز از حالت خدمت حضوری خارج می‌شود، برخی شعبات خلوت شده و می‌توانند بار اداری خود را به امور دیگر اختصاص دهند. در زمان کوتاهی سیستم یکپارچه ارتباط، امکان توسعه دارد و در کشورهای توسعه این اتفاق افتاده است که در هر شهر، یک صندوق بزرگ بازنشستگی تنها یک شعبه دارد. امروزه برخی بانک‌ها و موسسات مالی تقریباً فاقد شعبه هستند و از این دست شرکت‌های بدون شعبه با فرآیند اتوماسیون فراوان هستند. 

مخالف فشار بر کارکنان تامین اجتماعی برای تجمیع شعب هستیم

نایب رئیس اتحادیه پیشکسوتان جامعه کارگری تاکید کرد: در چنین شرایطی، برخی واحدهای یک شعبه یا کم‌کار شده و یا بیکار می‌شوند. در این شرایط لازم است بدون اینکه فشار بر نیروی کار شعبات تامین اجتماعی زیاد شود یا در قالب کاهش شعبه‌ها، نیرویی اخراج و تعدیل شود، به مرور وظایف به صورت گردشی میان کارکنان باقی‌مانده تقسیم شده و با آموزش فشرده، یک نیرو وظایف ادارات دیگر را نیز آموخته و انجام دهد. برای مثال باتوجه به کوچک شدن وظایف و کاهش شدید بار کار در اتوماسیون و دیجیتال‌سازی گسترده خدمات، لازم است که کارمند حوزه بیمه‌ای، اطلاعات بخش مستمری را نیز داشته و بتواند در این بخش نیز خدمت‌رسانی کند یا بخش‌هایی به دلیل کاهش کار با هم ادغام شوند. 

او همچنین اظهار کرد: در این شرایط، با کاهش خدمات اداری حضوری، بخش‌هایی از وظایف که قابل اینترنتی شدن نیست (مانند بخش نظارت و بازرسی واحدها که در این بخش نیرو کم داریم) می‌تواند میان کلیه نیروهای درون یک شعبه به‌صورت چرخشی انجام شود. با تجمیع وظایف و جمع شدن برخی شعبات، اگر به خوبی این مدیریت انجام گیرد، نارضایتی کارکنان سازمان تامین اجتماعی و تهدید امنیت شغلی آن‌ها که به هیچ وجه مطلوب ما نیست و قطعاً باید با آن مقابله کرد، در جریان ادغام شعبه‌ها رخ نمی‌دهد. 

حیدری در ادامه خاطرنشان کرد: مسئله‌ای که وجود دارد این است که ما نباید اقدامی کنیم که با مقاومت ناشی از تضییع حقوق کارکنان مواجه شود؛ زیرا این موضوع خدمات‌رسانی به کارگران، بیمه‌شدگان و بازنشستگان و مستمری‌بگیران را تضعیف می‌کند. 

واگذاری‌های املاک شعبات تامین اجتماعی، شفاف و به قیمت باشد

این فعال کارگری در ادامه بیان کرد:سازمان تامین اجتماعی در راستای اتوماسیون خدمات و سیاست کاهش شعبه‌ها، اکنون مدت‌هاست که مجوز جذب و استخدام نیرو صادر نکرده است. در نتیجه، امروز ما دیگر با مشکل مازاد نیرو مواجه نیستیم تا بخواهیم فشاری روی نیروهای باقی‌مانده شعب تامین اجتماعی وارد کنیم. لذا کارکنان سازمان نباید نگران باشند. در این زمینه با تجمیع وظایف و خدمات به صورت متمرکز، ستاد سازمان تامین اجتماعی در مرکز با کمبود نیرو مواجه شده که به صورت محدود و با نظارت سخت‌گیرانه، مجوز بکارگیری برخی نیروها به صورت همکاری موقت صادر شده است. البته ما از تبدیل وضعیت نیروهایی که ذیل سازمان تامین اجتماعی به این شکل همکاری می‌کنند حمایت می‌کنیم؛ اما سیاست سازمان در شرایط فعلی، جلوگیری از افزایش بار نیروی انسانی خویش است. 

این کارشناس حوزه تامین اجتماعی در پایان گفت: اگر ساختمان برخی شعب در نتیجه ادغام تخلیه شود، به مرور باید تلاش شود تا در قالب فروش املاک و دارایی‌های مازاد سازمان، به قیمت خوب فروخته شده و به نقدینگی برای تامین اجتماعی تبدیل شوند. در غیر این صورت، بهتر است برای مصارف دیگر سازمان تامین اجتماعی تغییر کاربری دهند. اگر سیاست ادغام شعبه‌ها به شکل پیگیرانه اجرا شود، بحث فروش و مولدسازی دارایی‌های ملکی سازمان تامین اجتماعی اهمیت خاصی پیدا می‌کند که در این شرایط نظارت بر این روند نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.