سهم تئاتر از بازار کتاب ایران چقدر است؟
آمار چاپ و نشر کتاب در حوزه تئاتر با توجه به آنچه از سوی ناشران کشور در سیامین دوره نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران عرضه شده، چقدر است؟
به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی اداره کل هنرهای نمایشی، جویندگان کتاب به خصوص کتابهای تئاتری در بخش عمومی نمایشگاه امسال میتوانند 489 عنوان کتاب در زمینههای تئوری، نقد و تاریخ تئاتر و 1163 عنوان نمایشنامه را در غرفههای مختلف پیدا کنند.
در مجموع 1652 عنوان کتاب در حوزه هنرهای نمایشی از سوی ناشران این حوزه ارائه شده است
در بخش دانشگاهی نیز 40 عنوان کتاب در زمینههای تئاتر، نمایش و نمایشنامه را میتوان یافت که در 20 غرفه از انتشارات دانشگاهی این نمایشگاه پراکنده هستند. گذشته از انتشارات سمت که بیشترین تعداد کتابهای تئاتری را دارد کتابهای تئاتری که از سوی دیگر ناشران این حوزه منتشر شدهاند را میتوان با انگشتان دست شمرد.
نشرهای چاپار، مرکز دانشگاهی، آیندگان، راش، آموزشی تالیفی ارشد، مبتکران، دیباگران تهران، ارشد، دانژه، دانشگاه شهید باهنر کرمان، رهنما، دانشگاه سمنان، جهاد دانشگاهی، مرکز نشر دانشگاهی، آیندگان، مولفان فرهیخته، نوآور، نور علم و آوای دانش گستر را میتوان نام برد که در زمینه تئاتر آثاری را به چاپ رساندهاند.
اگر سری به بخش کودک و نوجوان نمایشگاه بزنید نیز میتوانید 125 نمایشنامه و 16 عنوان کتاب تئوری و تاریخی با موضوع نمایش را پیدا کنید. انتشارات سروش، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، مدرسه برهان، سبزان، دیباچه، فرهنگ مردم، ماهی، غنچه، نغمه نو، براق و... آثار متعددی در زمینه تئاتر دارند که میتواند مورد توجه مربیان و خانوادهها قرار گیرد.
گردشی کوتاه در بخش عمومی نمایشگاه و یافتههای تئاتری
بخش عمومی نمایشگاه که جمعی پر تعداد از ناشران فعال در زمینه تئاتر را نیز در بر میگیرد را تنها با تمرکز بر تعداد عنوان کتاب تئاتری که دارند مورد دقت قرار میدهیم. نشر آرون پنج عنوان کتاب تئاتری دارد که دو عنوان آن نمایشنامه هستند و البته کتابهایی از سالهای 90 ، 91 و 93 .
نشر افراز 150 عنوان نمایشنامه و 30 عنوان کتاب تئوری تئاتر را به نمایش گذاشته است که تا سال 93 وارد بازار کتاب شدهاند. نشر روزبهان 7 عنوان نمایشنامه دارد که پیش از سال 95 روی پیشخوان بودهاند و نشر ثالث نیز تنها 4 عنوان نمایشنامه را که تا سال92 چاپ کرده به نمایشگاه آورده است.
انتشارات نمایش که تنها نشر تخصصی تئاتر محسوب میشود 62 عنوان کتاب تئوری تئاتر، تاریخ نمایش و نقد تئاتر را به همراه 57 عنوان نمایشنامه به نمایشگاه آورده است که شامل آثار چاپ شده از سوی این نشر تا پایان سال 95 میشود. نشر بوتیمار نیز 30 عنوان نمایشنامه خود را ارائه کرده است این ناشر در سال 95 نیز نمایشنامههایی را وارد بازار کتاب کرده است.
اما در نشر بیدگل 39 عنوان کتاب تئاتری و نمایشنامه را میتوان یافت. این نشر در سال 95 اثری را به ذخیره دانش تئاتر نیافزوده است.
نشر روشنگران و مطالعات زنان بهترین غرفه برای یافتن نمایشنامههای بهرام بیضایی است. 4 عنوان از نمایشنامههای این نویسنده را که در سال 94 چاپ شدهاند را میتوان در غرفه این ناشر پیدا کرد.
نشر ساقی در سال 95 کتابی با عنوان بیست کهن الگوی پیرنگ را وارد بازار کتاب کرده که در نمایشگاه امسال نیز ارائه شده است. انتشارات سوره مهر نیز 48 عنوان کتاب در حوزه تئاتر دارد. این ناشر نیز در سال 95 تنها یک عنوان نمایشنامه را به چاپ رسانده است. اما مجموعهای قابل توجه از نمایشنامههای حسن دولت آبادی را میتوان در غرفه این انتشارات مشاهده کرد.
در سوی دیگر نمایشگاه نشر ققنوس نیز نمایشنامههای متعددی را به نمایش گذاشته است. 18 عنوان نمایشنامه که شاید آخرین آن تراژدی شیرین به قلم محمدجواد صرامی باشد در غرفه این نشر به چشم میخورد. در غرفه کتاب آبان نیز دو عنوان کتاب تئاتری پیدا میکنیم؛ نمایشنامه ربایش در نیمه شب که سال 94 چاپ شده و کتاب سواد بصری در طراحی صحنه تئاتر که سال 93 وارد بازار کتاب شده است.
نشر کتاب نیستان نیز 25 عنوان نمایشنامه را به نمایشگاه آورده اما به نظر میرسد که این ناشر از سال 93 به بعد علاقهای به چاپ آثار تئاتری نداشته است. نشر مروارید نیز که 10 عنوان کتاب تئاتری دارد نیز آخرین تجربه فعالیت در زمینه کتب تئاتری و نمایشنامه را در سال 93 پشت سر گذاشته است. نشر مرکز نیز پس از چاپ 4 عنوان نمایشنامهای که در سال 90 داشته دیگر اثری را در این حوزه معرفی نکرده است.
علاقهمندان به آثار غلامحسین ساعدی باید سری به غرفه انتشارات نگاه بزنند. این ناشر 17 عنوان نمایشنامه دارد که سهم ساعدی در آن چشمگیر است. نشر نگاه در سال 95 نمایشنامه آی بیکلاه، آی باکلاه را از این نویسنده منتشر کرده است.
بیشک کتابخوانهای حرفهای در جستجوی کتب تئاتری نمایشگاه را بدون بازدید از چهار غرفه ترک نخواهند کرد. نشر نیلا، قطره، نی و نیلوفر به دلیل کثرت آثار مکتوب تئاتری مورد توجه هر خواننده کتابی قرار دارند. امسال نیز نشر قطره با 334 عنوان نمایشنامه و کتاب تئوری تئاتر به نمایشگاه آمده است. نشر نی 40 عنوان کتاب تئاتری دارد و توانسته در سال 96 چاپ نمایشنامه پیکر زن همچون میدان نبرد را به انجام برساند. از 35 نمایشنامه این ناشر 6 نمایشنامه تنها در سال 95 منتشر شدهاند. اما نشر نیلا که 404 عنوان نمایشنامه خود را عرضه کرده در سال 95 اثر چاپ شدهای در این حوزه ندارد و نشر نیلوفر که 21 عنوان کتاب تئاتری دارد برای نمایشگاه امسال کتاب فاوست، تراژدی را معرفی کرده است.
ناشرانی همچون شلاک، کتاب سبز، نظری، مانوش، نباتی، کتاب مس و نامک نیز آثاری در زمینه تئاتر دارند. توس، شورآفرین، نقش و نگار، کنکاش، شاملو، تفتان، دفتر نشر معارف، فرهنگ ایلیا، موسسه تالیف ترجمه و نشر آثار هنری متن، ماهابه، نارین رسانه، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، دایره، فرهنگ جاوید، هاوژین، دارخوین، موسسه نگارش الکترونیک و طهوری نیز آثاری را در زمینه نمایش چاپ کردهاند که جویندگان حرفهای کتاب میتوانند آنها را پیدا کنند.
تازههای نشر تئاتر در یک نگاه کلی
اگر به دنبال تازهترین کتابهای چاپ شده در زمینه تئاتر هستید باید گفت که تنها به 13 عنوان کتاب نمایشنامه با تاریخ چاپ سال 1396 بر خواهید خورد.
نشر حکمت کلمه کتابی با عنوان "تئاتر معاصر ، آمریکای معاصر" را وارد بازار کتاب کرده است و نشر اقلیما نمایشنامهای با عنوان "آرسنلوپن" را آورده است. نشر ترانه دو عنوان از نمایشنامههای اوژن یونسکو با نامهای "تشنگی و گشنگی" و "قاتل بدون مواجب" را به نمایشگاه رسانده و نشر پوینده نمایشنامهای از یاسمینا رضا با عنوان "تصویر زیبا" و نمایشنامهای به قلم محمد صالح علا با عنوان "خفه شو عزیزم " را در سال 96 ارائه کرده است.
اما آکادمی کتاب با نمایشنامه "خسیس" مولیر و مهر نوروز با نمایشنامهای تحت عنوان "سرودههای نوجوانی که رژه رفتن را از رکسانا بیشتر دوست داشت" به قلم علیرضا کوشک جلالی به باشگاه تازههای امسال پیوستهاند.
نشر نقش و نگار نیز "شهر غصه" علیرضا نبویان را به نمایشگاه رسانده و جهان کتاب هم دو نمایشنامه "وسوسه" نوشته واسلاو هاول و "چکاوک" نوشته ژان انوی را معرفی کرده است.
نشر نی برای سال 96 نمایشنامه "پیکر زن همچون میدان نبرد" نوشته ماتئی ویسنی یک را دارد و نشر نیلوفر نیز بخش اول کتاب "فاوست، تراژدی" اثر گوته را به نمایشگاه آورده است.
پایان سفری در اولین روز نمایشگاه بین المللی کتاب تهران چند نکته قابل ذکر دارد که حاصل جمعبندی کوتاهی از آمار آمده است. در نشر افزار که تا پایان سال 93 تعدادی نزدیک به 170 عنوان کتاب در حوزه تئاتر به چاپ رسانده افتی چشمگیر در توجه به این حوزه دیده میشود. نشر بیدگل از سال گذشته هیچ کتاب تئاتری را ارائه نکرده و نشری با سابقه همچون ثالث از سال 92 اقبالی به کتب این حوزه نداشته است و بسیارند از این دست ناشران.
تعداد اندک کتابهای حوزه تئاتر که از سوی انتشاراتیهای دانشگاهی به چاپ رسیدهاند نیز مسئلهای قابل بررسی است که نباید نادیده گرفت در حالی که بیشترین تعداد کتابهای چاپ شده در دوماهه اول سال جاری متعلق به ناشرانی است که کمتر در حوزه تئاتر فعالیت داشتهاند.