احیای حیاط جنوبی و برج قاجاری کاخ سلیمانیه

معاون میراث فرهنگی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی البرز، افزود: با انجام پیگیری‌های لازم، حیاط جنوبی نیز به مجموعه تحت مدیریت میراث فرهنگی اضافه شد و اکنون هر دو بخش شمالی و جنوبی کاخ‌موزه سلیمانیه در اختیار این اداره‌کل قرار دارد. حیاط شمالی در سال‌های گذشته با استفاده از اعتبارات تخصیص‌یافته مرمت و بازسازی شده بود، اما حیاط جنوبی به دلیل وسعت بیشتر و شرایطی که داشت، نیازمند انجام اقدامات مرمتی و ساماندهی گسترده‌تری بود.

محمودی با اشاره به اینکه رویکرد اصلی در مرمت حیاط جنوبی، بازگرداندن آن به شکل و سیمای تاریخی گذشته بوده است، تصریح کرد: پیش از آغاز عملیات، مطالعات لازم انجام و تصاویر تاریخی موجود از این مجموعه بررسی شد تا بتوانیم با استناد به مستندات تصویری، بخش‌های مختلف حیاط را تا حد امکان به شکل اولیه خود بازگردانیم. بر همین اساس، عملیات مرمت و ساماندهی این محوطه با توجه به شواهد تاریخی و جانمایی عناصر قدیمی انجام شد.

او توضیح داد: در جریان این اقدامات، حیاط جنوبی به‌طور کامل آجرفرش شد و حوض تاریخی آن نیز با حفظ و احیای پوشش آجری، مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت. همچنین باغچه‌هایی که در تصاویر قدیمی مجموعه وجود داشتند، مجددا در محل اصلی خود جانمایی شدند تا ترکیب و آرایش فضای حیاط به وضعیت تاریخی آن نزدیک شود.

معاون میراث فرهنگی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی البرز گفت: برای تکمیل اقدامات انجام‌شده، برنامه داریم با همکاری شهرداری، باغچه‌های احیاشده را گل‌کاری کنیم تا حیاط جنوبی کاخ‌موزه علاوه بر برخورداری از سیمای تاریخی، از نظر فضای سبز و محیط بازدید نیز وضعیت مطلوب‌تری پیدا کند.

محمودی در بخش دیگری از سخنانش افزود: یکی از مسائلی که در سال‌های گذشته هنگام میزبانی از گردشگران و بازدیدکنندگان با آن مواجه بودیم، کمبود سرویس بهداشتی بود. پیش از این، مجموعه تنها یک چشمه سرویس بهداشتی داشت که با توجه به افزایش شمار بازدیدکنندگان، به‌ویژه در مناسبت‌ها و برنامه‌های فرهنگی شهرستان کرج، پاسخگوی نیاز مراجعه‌کنندگان نبود.

او با بیان اینکه در برخی روزها تعداد بازدیدکنندگان این مجموعه به ۸۰۰ نفر می‌رسید، اظهار کرد: طبیعی است که وجود تنها یک چشمه سرویس بهداشتی نمی‌توانست پاسخگوی چنین حجمی از مراجعه‌کنندگان باشد. از طرف دیگر، اجرای تأسیسات و احداث سرویس بهداشتی در محوطه‌های تاریخی به دلیل ملاحظات حفاظتی، محدودیت‌های فنی و ضرورت جلوگیری از آسیب به لایه‌های تاریخی، کار ساده‌ای نیست و نیازمند مطالعات و جانمایی دقیق است.

این مسئول ابراز کرد: خوشبختانه با استفاده از مطالعات و جانمایی‌های انجام‌شده و پیگیری‌های صورت‌گرفته، امسال سه چشمه سرویس بهداشتی به ظرفیت قبلی مجموعه اضافه کردیم و اکنون کاخ‌موزه سلیمانیه دارای دو چشمه سرویس بهداشتی برای بانوان و دو چشمه برای آقایان است. با این اقدام، یکی از مشکلات مهم مجموعه در زمینه ارائه خدمات به گردشگران برطرف شده و ظرفیت مناسب‌تری برای میزبانی از بازدیدکنندگان فراهم شده است.

او در ادامه با اشاره به آسیب‌های واردشده به بنای کاخ‌موزه سلیمانیه در جریان جنگ ۱۲ روزه، گفت: در جریان این جنگ، به دنبال اصابت موشک به محدوده پارک عقیق، لرزش شدیدی در ساختمان تاریخی کاخ‌موزه ایجاد شد و پس از آن ترک‌هایی در بخش‌هایی از بنا مشاهده کردیم. با توجه به اهمیت این اثر و احتمال وجود آسیب‌هایی فراتر از ترک‌های قابل مشاهده، موضوع را برای دریافت اعتبار و انجام بررسی‌های تخصصی در وزارت میراث فرهنگی پیگیری کردیم.

معاون میراث فرهنگی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی البرز ابراز کرد: با پیگیری انجام شده در نهایت، یک میلیارد تومان اعتبار برای انجام مطالعات و بررسی میزان خسارت‌های واردشده به این مجموعه اختصاص یافت.

این مسئول با تأکید بر اینکه نباید میزان خسارت‌های واردشده به بنا را فقط بر اساس ترک‌های ظاهری ارزیابی کرد، اظهار کرد: ممکن است در نگاه نخست تنها چند ترک در ساختمان دیده شود، اما مسئله مهم، شدت لرزش و احتمال تأثیر آن بر بخش‌های مختلف بناست. به همین دلیل تأکید داشتیم که ساختمان باید از نظر فنی و سازه‌ای به‌صورت دقیق بررسی شود تا مشخص شود چه بخش‌هایی آسیب دیده و برای حفاظت و مرمت آن چه اقداماتی ضرورت دارد.

محمودی ادامه داد: در همین راستا، امسال مشاور تخصصی برای انجام مطالعات آسیب‌شناسی بنا انتخاب شده است. این مطالعات علاوه بر شناسایی دقیق آسیب‌های احتمالی ناشی از جنگ، باید وضعیت بخش‌های مختلف ساختمان را مشخص کند تا بتوانیم بر اساس نتایج کارشناسی، برنامه مرمت را با دقت و اصول فنی دنبال کنیم.

او توضیح داد: برای ادامه روند مرمت بنا، درخواست ۶ میلیارد تومان اعتبار را به وزارت میراث فرهنگی ارائه کرده‌ایم و قول مساعد داده شده است که پس از مشخص شدن نتایج مطالعات، اعتبارات لازم برای اجرای طرح تأمین شود. همچنین این قول را دریافت کرده‌ایم که اگر بررسی‌های تخصصی نشان دهد میزان آسیب‌های واردشده به بنا بیش از برآورد اولیه است، امکان پیش‌بینی اعتبار بیشتری برای مرمت آن وجود داشته باشد.

محمودی همچنین از قرار گرفتن موضوع بازسازی برج سه‌طبقه تاریخی کاخ‌موزه سلیمانیه در شرح خدمات مشاور خبر داد و گفت: در کنار ساختمان موجود این مجموعه، در دوره قاجار برجی سه‌طبقه وجود داشته که در گذر زمان به‌طور کامل تخریب شده است. خوشبختانه تصاویر تاریخی در اختیار داریم که جزئیات و شکل این برج را نشان می‌دهد و می‌توان با اتکا به این مستندات، مطالعات لازم را برای شناخت ساختار و تهیه طرح بازسازی آن انجام داد.

این مسئول در پایان تأکید کرد: هدف ما این است با احیای محوطه‌ها، مرمت بخش‌های آسیب‌دیده، بازسازی عناصر تاریخی و تکمیل زیرساخت‌های خدماتی کاخ، شرایط مناسبی برای معرفی بهتر این مجموعه و میزبانی شایسته از گردشگران و علاقه‌مندان به میراث فرهنگی فراهم شود.