آثار مقاومت باید با نگاه به مخاطب جهانی تألیف شوند

به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، در ادامه سلسله‌نشست‌های تخصصی ترجمه و نشر بین‌الملل، نشست تخصصی «بایسته‌ها و شایسته‌های ترجمه و نشر در حوزه مقاومت و دفاع مقدس» با حضور جمعی از مسئولان و فعالان حوزه فرهنگ، ترجمه و نشر برگزار شد.

در این نشست، عبدالرضا عالی‌زاده، رئیس مرکز ساماندهی ترجمه و نشر سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، با تشریح ظرفیت‌ها و چالش‌های ترجمه و انتشار بین‌المللی آثار حوزه مقاومت و دفاع مقدس، بر ضرورت توجه به اقتضائات فرهنگی و فکری مخاطبان کشورهای هدف در فرایند تولید و عرضه کتاب تأکید کرد.

تألیف برای ترجمه؛ ضرورتی در مسیر جهانی‌شدن ادبیات مقاومت

عالی‌زاده با اشاره به فعالیت‌های مرکز ساماندهی ترجمه و نشر گفت: سالانه حدود ۸۰ تا ۱۰۰ عنوان کتاب در حوزه معارف اسلامی و علوم انسانی، به بیش از ۲۰ زبان زنده دنیا ترجمه می‌شود؛ با این حال، سهم آثار حوزه دفاع مقدس و مقاومت در این ظرفیت همچنان نیازمند توجه بیشتر و برنامه‌ریزی هدفمند است.

وی یکی از چالش‌های اساسی این حوزه را تمرکز بخش قابل توجهی از تولیدات بر بازار داخلی دانست و افزود: برخی آثار، با وجود برخورداری از محتوای ارزشمند، از ابتدا با توجه کافی به ظرفیت‌های مخاطبان بین‌المللی نوشته نمی‌شوند و همین مسئله می‌تواند فرایند ترجمه و انتشار آن‌ها در کشورهای دیگر را با دشواری مواجه کند.

رئیس مرکز ساماندهی ترجمه و نشر سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، آثار قابل ترجمه را از نظر ظرفیت انتشار بین‌المللی در سه گروه قابل بررسی دانست: آثاری که بدون تغییر قابلیت ترجمه دارند؛ آثاری که با ویرایش، بازآرایی یا متناسب‌سازی برخی بخش‌ها برای مخاطبان خارجی آماده می‌شوند؛ و آثاری که باید از همان مرحله نگارش، با رویکرد بین‌المللی و شناخت بازارهای هدف تألیف شوند.

وی با تأکید بر اهمیت گروه سوم خاطرنشان کرد: هنگامی که نویسنده از ابتدای کار بداند اثر او قرار است در کشورهای مختلف و برای مخاطبانی با زمینه‌های فرهنگی متفاوت منتشر شود، در انتخاب زاویه روایت، واژگان و شیوه پرداخت به موضوع، نگاه گسترده‌تری خواهد داشت.

روایت مفاهیم مشترک انسانی؛ راهی برای ارتباط با مخاطبان جهانی

عالی‌زاده با اشاره به ضرورت توجه نویسندگان به ظرفیت‌های ارتباطی آثار مقاومت و دفاع مقدس، بر اهمیت پرداخت هنرمندانه به مفاهیمی همچون صبر، ایستادگی در برابر زورگویی، تلاش برای زندگی بهتر، امید به آینده و آزادی تأکید کرد.

به گفته وی، توجه به مفاهیم مشترک انسانی در کنار حفظ هویت و محتوای فرهنگی آثار، می‌تواند زمینه ارتباط مؤثرتر مخاطبان بین‌المللی با روایت‌های ایرانی در حوزه مقاومت و دفاع مقدس را فراهم کند.

وی همچنین با اشاره به نقش ناشران خارجی در فرایند ترجمه و نشر بین‌المللی، توضیح داد که موفقیت یک اثر در بازار داخلی، به‌تنهایی برای تضمین انتشار آن در خارج از کشور کافی نیست؛ بلکه ناشر خارجی باید ظرفیت ارتباط مخاطبان کشور مقصد با محتوای کتاب و امکان عرضه آن در بازار نشر را ارزیابی کند.

مشارکت ناشران و حمایت از انتشار آثار در کشورهای هدف

رئیس مرکز ساماندهی ترجمه و نشر سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، سازوکار همکاری این مرکز را مبتنی بر تعامل میان ناشران داخلی و خارجی، تسهیل ارتباط میان آن‌ها و حمایت از فرایند چاپ و انتشار آثار در کشور مقصد تشریح کرد.

وی با اشاره به هزینه‌های انتشار کتاب در بازارهای خارجی، بر اهمیت مشارکت ناشران و شناخت دقیق ظرفیت‌های بازار مقصد تأکید کرد و این رویکرد را زمینه‌ای برای تقویت چرخه اقتصادی ترجمه و نشر بین‌المللی دانست.

عالی‌زاده همچنین با اشاره به ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت رایزنان فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در کشورهای مختلف، تبادل اطلاعات درباره وضعیت نشر، شناخت اولویت‌های فرهنگی و آشنایی با اقتضائات بازارهای هدف را از عوامل مؤثر در ارتقای اثربخشی برنامه‌های ترجمه و نشر برشمرد.

لزوم هم‌افزایی نهادهای فرهنگی و بازتعریف اولویت‌ها

وی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به قرار گرفتن حوزه‌های کودک و مقاومت در شمار اولویت‌های محتوایی مرکز ساماندهی ترجمه و نشر در سال ۱۴۰۵، بر ضرورت بازنگری در برنامه‌ریزی‌ها و تخصیص منابع متناسب با نیازها و شرایط جدید تأکید کرد.

عالی‌زاده همچنین بر اهمیت استمرار نشست‌های تخصصی و تبدیل گفت‌وگوها به برنامه‌های عملیاتی تأکید کرد و بهره‌گیری از ظرفیت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، خانه کتاب و ادبیات ایران، سازمان ادبیات و تاریخ دفاع مقدس و مقاومت و رایزنان فرهنگی در خارج از کشور را برای هماهنگی بیشتر در این مسیر ضروری دانست.

وی ابراز امیدواری کرد با شناسایی دقیق چالش‌ها، تدوین راهبردهای مشترک و استفاده از تجربه‌های میدانی رایزنان فرهنگی، زمینه برای حضور مؤثرتر آثار حوزه مقاومت و دفاع مقدس در عرصه بین‌المللی فراهم شود.

بنابر اعلام این خبر، سلسله‌نشست‌های تخصصی ترجمه و نشر بین‌الملل با هدف شناسایی ظرفیت‌ها، بررسی چالش‌ها و تقویت همکاری میان نهادهای فعال در عرصه ترجمه و نشر برگزار می‌شود و توسعه انتشار بین‌المللی آثار ایرانی را دنبال می‌کند.