قطر محدودیت جغرافیایی خود را با دیپلماسی فعال جبران کرد
رایزن فرهنگی ایران در دوحه گفت: قطر کشوری است که توانسته محدودیت جغرافیایی و جمعیتی خود را از طریق دیپلماسی فعال، میانجیگری، شبکهسازی بینالمللی و سرمایهگذاری در رسانه، فرهنگ، و ورزش جبران کند.
به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، شامگاه ۲۸ مرداد ماه گفتگوی ویژه خبری با موضوع «دیپلماسی فرهنگی ایران و قطر» با حضور علی بختیاری، رایزن سابق فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در قطر به میزبانی صداوسیمای خراسانرضوی برگزار شد.
در این گفتوگو بختیاری ضمن بررسی تحولات فرهنگی و اجتماعی قطر اظهار کرد: این کشور طی سالهای اخیر با بهرهگیری هدفمند از دیپلماسی فعال، میانجیگری، رسانه، ورزش، آموزش و فرهنگ توانسته است جایگاهی فراتر از ظرفیت جغرافیایی و جمعیتی خود در منطقه و عرصه بینالمللی ایجاد کند. میانجیگری نیز بهصورت رسمی یکی از ارکان سیاست خارجی قطر محسوب میشود و حفظ ارتباط با طیف متنوعی از بازیگران، از ویژگیهای مهم رویکرد دیپلماتیک این کشور است.
وی افزود: ساختار فرهنگی قطر شبکهای و چندنهادی است و فعالیتهای فرهنگی و علمی صرفاً به وزارت فرهنگ محدود نمیشود. نهادهایی همچون بنیاد قطر، مراکز دانشگاهی و پژوهشی، مجموعههای فرهنگی و رسانههای بینالمللی در شکلدهی قدرت نرم و تصویر خارجی این کشور نقش مؤثری دارند. بنیاد قطر بهطور مشخص بر آموزش، پژوهش و نوآوری و توسعه اجتماعی تمرکز داشته و مجموعه «شهر آموزش» به یکی از مهمترین کانونهای علمی و دانشگاهی دوحه تبدیل شده است.
رایزن فرهنگی ایران در دوحه یادآور شد: از منظر روابط فرهنگی ایران و قطر، مهمترین مسئله، ضرورت ارتقای شناخت متقابل و عبور از همکاریهای صرفاً مناسبتی است. ظرفیتهای تاریخی و تمدنی ایران، گردشگری، هنر و ادبیات فارسی، همکاریهای دانشگاهی و پژوهشی، صنایع خلاق و ارتباط میان نخبگان میتواند زمینه توسعه روابط پایدارتر را فراهم کند.
وی تاکید کرد: مشهد و خراسانرضوی از ظرفیت ویژهای برای همکاری با قطر برخوردارند؛ بهویژه در حوزههای زیارت و گردشگری، میراث تاریخی و تمدنی، ادبیات فارسی و فردوسی، دانشگاهها، هنرهای سنتی و صنایع فرهنگی. پیشنهاد میشود همکاری با نهادهای قطری از قالب برنامههای مقطعی خارج و به سمت برنامههای مشترک مستمر، ارتباط نهادی، رویدادهای فرهنگی و هنری، تبادلات دانشگاهی، گردشگری و صنایع خلاق هدایت شود.
این مقام فرهنگی افزود: یکی از ویژگیهای مهم سیاست قطر، حفظ ارتباط با طیف متنوعی از بازیگران منطقهای و بینالمللی است. این رویکرد به دوحه امکان داده در بسیاری از بحرانها و منازعات نقش میانجی و تسهیلکننده ایفا کند. میانجیگری در قطر صرفاً یک اقدام مقطعی نیست، بلکه به یکی از مؤلفههای ثابت سیاست خارجی این کشور تبدیل شده است. تجربه تحولات سالهای اخیر منطقه نیز نشان داده است که قطر تلاش میکند حتی در شرایط اختلاف و بحران، کانالهای گفتوگو با طرفهای مختلف را باز نگه دارد.
بختیاری گفت: در چنین شرایطی، روابط ایران و قطر نیز ظرفیتهایی فراتر از مناسبات رسمی سیاسی دارد. تجربه رویدادهایی مانند جام جهانی فوتبال و جام ملتهای آسیا نشان داد که با وجود نزدیکی جغرافیایی و پیوندهای تاریخی، هنوز دو جامعه شناخت کافی و روزآمدی از یکدیگر ندارند. در حوزه فرهنگی، معرفی دقیقتر ایران امروز، ظرفیتهای تاریخی و تمدنی، دانشگاهی، گردشگری، هنری و ادبی کشورمان میتواند به تعمیق این شناخت کمک کند.
رایزن فرهنگی ایران در قطر اظهار کرد: جامعه قطر نیز ویژگی خاصی دارد. بخش عمده جمعیت ساکن این کشور را اتباع خارجی تشکیل میدهند و دوحه عملاً محیطی چندملیتی و بینالمللی است. از این رو، فعالیت فرهنگی در قطر تنها به ارتباط با جامعه قطری محدود نمیشود و یک برنامه فرهنگی مناسب میتواند مخاطبانی از کشورهای عربی، آسیایی و دیگر مناطق جهان داشته باشد. حضور جامعه ایرانی در قطر نیز ظرفیت دیگری برای تقویت ارتباطات فرهنگی و اجتماعی میان دو کشور است.
وی ادامه داد: یکی دیگر از موضوعاتی که در تجربه حضور در قطر بهوضوح مشاهده میشود، استفاده هدفمند این کشور از قدرت نرم است. سرمایهگذاری در ورزش، رسانه، موزهها، آموزش، دانشگاهها، هنر و رویدادهای بینالمللی صرفاً دارای کارکرد اقتصادی نیست. این مجموعه فعالیتها به قطر کمک کرده است تصویر و جایگاه بینالمللی خود را تقویت کرده و دوحه را به یکی از مراکز مهم سیاسی، رسانهای، فرهنگی و علمی منطقه تبدیل کند.
وی بیان کرد: رسانه در این میان جایگاه ویژهای دارد. شبکه الجزیره طی سالهای فعالیت خود به یکی از رسانههای تأثیرگذار جهان عرب و رسانهای شناختهشده در سطح بینالمللی تبدیل شده است. این تجربه نشان میدهد که رسانه برای قطر تنها ابزار اطلاعرسانی نیست، بلکه بخشی مهم از حضور و تأثیرگذاری بینالمللی این کشور محسوب میشود. از این منظر، شناخت دقیقتر فضای رسانهای قطر و توسعه ارتباط با رسانهها، پژوهشگران و نخبگان این کشور برای معرفی بهتر ایران اهمیت دارد.
بختیاری خاطر نشان کرد: در گفتوگو با مسئولان فرهنگی خراسان رضوی نیز بر این نکته تأکید داشتم که مشهد و خراسان ظرفیتهای قابل توجهی برای حضور فعالتر در چنین فضایی دارند. جایگاه مذهبی مشهد، میراث تاریخی و تمدنی خراسان، ادبیات فارسی و شخصیتهایی مانند فردوسی، هنرهای سنتی، دانشگاهها، ظرفیت گردشگری و صنایع فرهنگی استان میتواند زمینه شکلگیری برنامههای مشترک متنوعی با طرف قطری باشد.
وی ادامه داد: همکاریهای فرهنگی آینده ایران و قطر نباید تنها به برگزاری برنامههای مناسبتی محدود بماند. میتوان به سمت برنامههای مستمرتر مانند هفتهها و رویدادهای فرهنگی مشترک، نمایشگاههای هنری و صنایع خلاق، همکاریهای دانشگاهی و پژوهشی، برنامههای گردشگری، ورزش، دیپلماسی زنان و ارتباط میان نخبگان دو کشور حرکت کرد. همچنین موقعیت بینالمللی قطر فرصتی فراهم میکند تا برخی ظرفیتهای فرهنگی و اقتصادی خراسان رضوی نه فقط به جامعه قطر، بلکه به جامعه گستردهتر مهاجران و مخاطبان بینالمللی حاضر در این کشور معرفی شود.
رایزن فرهنگی ایراندر قطر در پایان گفت: تجربه من از فعالیت در قطر این است که این کشور توانسته است محدودیتهای جغرافیایی و جمعیتی خود را تا حد زیادی از طریق دیپلماسی فعال، میانجیگری، شبکهسازی بینالمللی و سرمایهگذاری گسترده در رسانه، فرهنگ، آموزش و ورزش جبران کند. برای توسعه روابط فرهنگی ایران و قطر نیز لازم است شناخت دقیقتری از جامعه، نهادها، مخاطبان و سازوکارهای فرهنگی این کشور داشته باشیم و بر اساس این شناخت، همکاریهایی هدفمندتر، مستمرتر و متناسب با ظرفیتهای دو طرف طراحی کنیم.
