حمله تروریست‌های آمریکایی به دستکندهای ساسانی بستانو و قدیمی‌ترین تلگرافخانه ایران

به گزارش خبرنگار ایلنا، گزارش‌های رسمی و پایش مداوم کارشناسان میراث فرهنگی، حکایت از تخریب دو بنای تاریخی تلگراف خانه جاسک و دستکندهای ساسانی بستانو در منطقه پارسیان بر اثر تجاوز ارتش تروریست آمریکا را دارد. 

«حسین شهابی» معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی استان هرمزگان با اعلام میزان خسارات وارده به بنای تاریخی تلگراف خانه جاسک و دستکندهای ساسانی بستانو گفت: نخستین اثری که از جنگ رمضان تاکنون به دلیل حملات دشمن به استان هرمزگان دچار آسیب شده، تلگراف خانه جاسک است. 

او افزود: این اثر تاریخی قدیمی‌ترین تلگراف خانه ایران به شمار می‌رود که در شرق کشور به تلگرافخانه انگلیسی‌ها معروف است. این بنا به عنوان اولین مرکز تجاری کمپانی هند شرقی در بندر جاسک ساخته شد که بعدها به تلگراف خانه تبدیل و اکنون نیز به همین نام هم مشهور است. 

براساس منابع تاریخی اداره تلگرافخانه در سال ۱۲۸۶ در جاسک تاسیس شد و در سال ۱۲۹۵ دولت انگلیس گارد نظامی کوچکی برای مراقبت از تاسیسات فرستندة تلگراف در جاسک تشکیل داد. سال بعد، فرماندهی نظامی انگلیس از باسعیدو، شهری در جزیره قشم، به جاسک منتقل شد و در سال ۱۳۰۹، اداره خطوط تلگراف انگلیس به دولت ایران تحویل داده شد. 

پیشتر نیز مدیران میراث فرهنگی وقت از تلگراف خانه جاسک بازدیدهای مختلفی به عمل آورده بودند. قرار بود این بنای ارزشمند تاریخی تبدیل به موزه نظامی شود که در نهایت در جنگ تحمیلی علیه ایران هدف حملات متعدد دشمن قرار گرفت و دچار خسارت و آسیب جدی شد. 

معاون میراث فرهنگی استان هرمزگان اما دومین اثر را مربوط به دستکندهای بستانو پارسیان دانست. به گفته شهابی، این اثر نیز متعلق به دوره ساسانی است و در روستای بستانو، بخش مرکزی، شهرستان پارسیان، استان هرمزگان واقع شده است. این اثر ارزشمند تاریخی نیز در آذرماه شال ۱۳۸۸ با شماره ثبت ۲۸۱۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. 

شهابی تاکید کرد: از آنجا که این دو اثر تاریخی در نزدیکی و مجاورت مراکز نظامی قرار دارد، تعیین خسارات احتمالی آن‌ها امکانپذیر نیست. 

معاون میراث فرهنگی استان هرمزگان ادامه داد: با این حال بررسی‌های لازم صورت گرفته و وزارتخانه نیز در خصوص شرایط این دو اثر تاریخی نیز قرار دارد. امیدواریم به زودی شرایط به گونه‌ای شود تا بتوانیم هر چه سریعتر اقدامات لازم را در جهت حفظ و احیاء این بناهای تاریخی انجام دهیم. 

ژئوپارک جهانی قشم، نخستین ژئوپارک ثبت شده خاورمیانه در شبکه جهانی ژئوپارک‌های یونسکو، تاکنون از آسیب مستقیم حملات اخیر در امان مانده و هیچ یک از ژئوسایت‌های شاخص آن دچار تخریب نشده‌اند. اما براساس بررسی کارشناسان، پیامدهای جنگ، شریان اصلی حیات این منطقه جهانی یعنی گردشگری و اقتصاد جامعه محلی را هدف قرار داده است. 

شهابی درباره وضعیت ژئوسایت‌های جزیره پس از حملات اخیر می‌گوید: ژئوپارک قشم به طور مستقیم تحت نظارت زیر مجموعه مدیریت فرهنگی و گردشگری منطقه آزاد قشم است. اما از آنجا که در حوزه استحفاظی استان هرمزگان محسوب می‌شود و اداره کل میراث فرهنگی هرمزگان نیز به طور مستقیم با منطقه آزاد قشم در ارتباط است تا این لحظه گزارشی از خسارت ژئوپارک قشم دریافت نشده. 

«سجاد اشگرف»، مدیر ژئوپارک جهانی قشم نیز درخصوص وضعیت ژئوپارک اعلام کرده بود «از نظر فیزیکی و ساختاری این احتمال وجود داشت که موج انفجار یا اصابت مستقیم و غیرمستقیم به ژئوسایت‌های قشم آسیب وارد کند، اما خوشبختانه تا این لحظه هیچ آسیب مستقیمی به ژئوپارک قشم و سایت‌های آن وارد نشده است». 

ژئوپارک جهانی قشم با ۳۸ ژئوسایت، شامل ۳۳ ژئوسایت در جزیره قشم و پنج ژئوسایت در جزیره هنگام، یکی از مهم‌ترین میراث زمین‌شناسی ایران و خاورمیانه است. غار نمکدان، بزرگ‌ترین غار نمکی جهان، دره ستارگان، تنگه چاهکوه، دره تندیس‌ها، جنگل‌های حرا، گنبدهای نمکی، بام قشم و ده‌ها پدیده کم‌نظیر زمین‌شناسی، این جزیره را به یکی از مهم‌ترین مقاصد ژئوتوریسم منطقه تبدیل کرده‌اند. 

به گفته اشگرف؛ همه ۳۸ ژئوسایت ژئوپارک قشم شامل ۳۳ ژئوسایت در جزیره قشم و پنج ژئوسایت دیگر در جزیره هنگام به صورت مستمر پایش شده‌اند. 

بر اساس آمار معاون میراث فرهنگی استان هرمزگان، درحال حاضر استان هرمزگان ۴۳۴ اثر ثبت شده در فهرست آثار ملی کشور دارد که متشکل از ۳۱۹ اثر غیرمنقول، ۶۹ اثر ناملموس، ۲۹ اثر طبیعی و ۱۷ اثر منقول می‌شود.