خسارت جنگ به گنبدکبود و خانه سلماسی در دست بررسی است

به گزارش ایلنا از آذربایجان شرقی، وحید نواداد روز سه شنبه در گفت‌وگو با خبرنگاران اظهار کرد: برای برآورد دقیق خسارات وارده و برنامه‌ریزی جهت مرمت اصولی این دو بنا، نیازمند انجام بررسی‌های مطالعاتی تخصصی هستیم تا فرآیند مداخله مرمتی با رعایت حداکثری اصالت بنا و بر اساس منشورهای بین‌المللی حفاظت انجام پذیرد.

وی با اشاره به پیچیدگی رفتار سازه‌های تاریخی در برابر شوک‌های فیزیکی، در خصوص ارزیابی خسارات گنبد کبود و خانه تاریخی سلماسی خاطرنشان کرد: امواج ناشی از انفجار می‌تواند تنش‌های پنهانی در هسته و لایه‌های تزئینی بنا ایجاد کند که با مشاهدات اولیه و ظاهری قابل تشخیص نیستند. از این رو، برای برآورد دقیق میزان خسارات وارده، نیازمند انجام مطالعات آسیب‌شناسی و ارزیابی‌های کارشناسی به‌مراتب تخصصی‌تر هستیم.

وی تاکید کرد: این فرآیند باید با بهره‌گیری از تجهیزات پایش رفتار سازه‌ای و روش‌های تست غیرمخرب انجام پذیرد تا طرح مداخله و مرمت نهایی، ضمن رفع کامل خطرات احتمالی، با کمترین آسیب به اصالت کالبدی این ۲ اثر ارزشمند تدوین شود.

نواداد ضمن اشاره به حوادث جنگ تحمیلی اخیر و آسیب‌های وارده به تأسیسات غیرنظامی و محوطه‌های تاریخی، بیان کرد: هرگونه تعرض به آثار و محوطه‌های تاریخی بر اساس قوانین و معاهدات بین‌المللی مصداق بارز جنایت علیه بشریت محسوب می‌شود.

وی با تشریح اقدامات حفاظتی صورت‌گرفته، اظهار کرد: در راستای اجرای کنوانسیون‌های بین‌المللی و حفاظت پیشگیرانه، نشان «سپر آبی» به عنوان نماد جهانی حفاظت از میراث‌فرهنگی در شرایط بحران، طی دو مرحله بر روی بناهای شاخص ثبت جهانی و همچنین آثار ارزشمند ثبت ملی استان نصب و مستقر شد.

نواداد در تبیین ماهیت و اهمیت نشان «سپر آبی» گفت: این نشان بین‌المللی، برآمده از معاهده ۱۹۵۴ لاهه، در واقع معادل نشان صلیب سرخ برای دارایی‌های فرهنگی محسوب می‌شود و استقرار آن بر روی بناهای تاریخی، به منزله یک شناسه بازدارنده و هشداردهنده است که بر اساس حقوق بین‌الملل بشردوستانه، هرگونه تعرض، تخریب یا آسیب به این اماکن را اکیداً ممنوع کرده و مصونیت و حفاظت از آن‌ها را در شرایط بروز بحران‌های گوناگون تضمین می‌کند.

وی ادامه داد: از روزهای آغازین جنگ تحمیلی سوم، جلسات تخصصی مدیریت بحران با هدف تدوین پروتکل‌های حفاظتی و پیشگیرانه برای صیانت از این گنجینه‌های بی‌بدیل به‌طور مستمر و با حضور دستگاه‌ها و مراجع مرتبط تشکیل شده است.

معاون میراث‌فرهنگی آذربایجان‌شرقی با اشاره به همسویی برنامه‌های گرامیداشت روز جهانی بناها و محوطه‌های تاریخی با الزامات مدیریت بحران خاطرنشان کرد: این شرایط ایجاب می‌کند تا با برگزاری نشست‌های تخصصی با حضور اساتید دانشگاهی، پیشکسوتان مرمت و دانشجویان، ابعاد علمی و فنی حفاظت از میراث معماری در شرایط بحران به‌طور ویژه و تخصصی مورد بحث، بررسی و انتقال تجربه قرار گیرد.

خانه سلماسی یکی از هزاران خانه تاریخی تبریز است که قدمت آن به سال ۱۲۵۳ شمسی باز می گردد؛ این خانه قدیمی قاجاری که در محله اعیان نشین «مقصودیه» تبریز در مرکز شهر واقع شده، متعلق به خاندان سلماسی، از تجار بنام تبریز، می باشدکه در سال ۱۳۷۶ در فهرست آثار ملی ثبت و به عنوان موزه سنجش مورد استفاده عموم قرار گرفته است.

گنبد کبود مراغه شاهکار معماری و مهندسی دوره سلجوقی با عمری ۸۵۴ ساله و گره چینی های بی نظیر و چشم نواز که جزو معدود آثار تاریخی ثبت شده ایران در اوایل سده ۱۳ شمسی است، به شماره ۱۳۵ به تاریح ۱۵ دی ماه سال ۱۳۱۰ در فهرست آثار ملی ثبت شده است.

برخی اقداماتی از سوی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی برای ثبت جهانی این اثر در سال های قبل شروع شده بود که هنوز به نتیجه نرسیده است.