ونسان ونگوگ همچنان در صدر بازار هنر جهان؛ چرا مشهورترین آثار او گرانترین نیستند؟
بر خلاف تصور عمومی، بسیاری از مشهورترین شاهکارهای ونگوگ هرگز در فهرست گرانترین آثار فروختهشده او قرار نگرفتهاند. ونگوگ طی حدود ده سال فعالیت هنری نزدیک به ۹۰۰ نقاشی و بیش از هزار طراحی خلق کرد، اما بخش عمده این آثار امروز در اختیار موزهها یا مجموعههای خصوصی قرار دارد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، تازهترین گزارش روزنامه تخصصی هنر با بررسی گرانترین آثار ونسان ونگوگ که تاکنون در حراجهای عمومی جهان به فروش رسیدهاند، تصویری تازه از جایگاه این نقاش هلندی در بازار بینالمللی هنر ارائه میدهد.
این گزارش نشان میدهد برخلاف تصور عمومی، بسیاری از مشهورترین شاهکارهای ونگوگ هرگز در فهرست گرانترین آثار فروختهشده او قرار نگرفتهاند؛ زیرا اغلب آنها در مجموعههای دائمی موزههای معتبر جهان نگهداری میشوند و اساساً وارد بازار خرید و فروش نشدهاند.
به گزارش ایلنا به نقل از The Art Newspaper، بیش از یک قرن پس از مرگ ونسان ونگوگ، آثار این هنرمند همچنان از ارزشمندترین داراییهای بازار جهانی هنر به شمار میروند و هر بار که یکی از نقاشیهای او در یک حراج بینالمللی عرضه میشود، توجه مجموعهداران، موزهها، سرمایهگذاران و رسانههای هنری جهان را به خود جلب میکند.
«آفتابگردانها»، یکی از مشهورترین آثار ونگوگ «زنبقها» از نخستین آثاری است که ونگوگ پس از ورود به آسایشگاه سنرمی نقاشی کرد. این اثر در سال ۱۹۸۷ با قیمت ۵۳.۹ میلیون دلار در ساتبیز فروخته شد و اکنون در مجموعه موزه جی. پل گتی در لسآنجلس نگهداری میشود
در گزارش تازه این روزنامه، فهرست ده اثر گرانقیمت ونگوگ که تاکنون در حراجهای عمومی فروخته شدهاند، مرور شده است. این فهرست علاوه بر نمایش رکوردهای مالی، تصویری روشن از ساز و کار بازار هنر و عوامل مؤثر بر ارزش گذاری آثار این هنرمند ارائه میدهد.
بر اساس این گزارش، رکورد فروش آثار ونگوگ در حراجهای عمومی همچنان به یکی از مناظر طبیعی او اختصاص دارد که در سال ۲۰۲۲ در حراج کریستیز نیویورک با رقمی بیش از ۱۱۷ میلیون دلار فروخته شد؛ معاملهای که بار دیگر جایگاه این هنرمند را در میان گرانترین نقاشان تاریخ تثبیت کرد.
بازار هنر؛ فراتر از شهرت یک اثر
نویسندگان این گزارش تأکید میکنند که شهرت یک اثر هنری لزوماً به معنای ارزش مالی بیشتر آن نیست. در بازار حرفهای هنر، عوامل متعددی در تعیین قیمت یک اثر نقش دارند از جمله وضعیت مالکیت، تعداد آثار مشابه موجود، پیشینه نمایش، اصالت، شرایط فیزیکی اثر، میزان تقاضا و حتی وضعیت اقتصادی بازار جهانی. بنا به همین دلایل، برخی از شناختهشدهترین آثار ونگوگ هرگز فرصت حضور در حراجها را پیدا نکردهاند و در نتیجه در فهرست گرانترین آثار فروختهشده او نیز دیده نمیشوند.
چرا «آفتابگردانها» در میان گرانترین آثار نیست؟
یکی از پرسشهایی که همواره برای علاقمندان هنر مطرح میشود، غیبت مجموعه مشهور «آفتابگردانها» در صدر جدول فروش آثار ونگوگ است.
بیشتر نسخههای شناخته شده این مجموعه در موزههایی مانند نشنال گالری لندن، موزه ونگوگ آمستردام و سایر مجموعههای عمومی نگهداری میشوند. از آنجا که این آثار متعلق به نهادهای فرهنگی هستند، اصولاً امکان عرضه آنها در حراجهای بینالمللی وجود ندارد. همین وضعیت درباره شاهکارهایی چون «شب پر ستاره» نیز صادق است. این آثار به دلیل اهمیت تاریخی و فرهنگی خود، بخشی از میراث ملی کشورها محسوب میشوند و از چرخه معاملات بازار هنر خارج هستند.
یکی از مشهورترین آثار ونگوگ «زنبقها» از نخستین آثاری است که ونگوگ پس از ورود به آسایشگاه سنرمی نقاشی کرد. این اثر در سال ۱۹۸۷ با قیمت ۵۳.۹ میلیون دلار در ساتبیز فروخته شد و اکنون در مجموعه موزه جی. پل گتی در لسآنجلس نگهداری میشود.
عرضه محدود، قیمتهای بی سابقه
کارشناسان بازار هنر معتقدند یکی از مهمترین دلایل رشد مداوم قیمت آثار ونگوگ، محدود بودن تعداد آثار باقیمانده از اوست.
ونگوگ طی حدود ده سال فعالیت هنری نزدیک به ۹۰۰ نقاشی و بیش از هزار طراحی خلق کرد، اما بخش عمده این آثار امروز در اختیار موزهها یا مجموعههای خصوصی قرار دارند؛ از این رو، هر بار که یکی از آثار مهم او وارد بازار میشود، رقابت شدیدی میان خریداران شکل میگیرد و همین موضوع موجب ثبت رکوردهای تازه در حراجهای بینالمللی میشود.
تحلیلگران بازار هنر بر این باورند که آثار ونگوگ، در کنار هنرمندانی مانند پابلو پیکاسو، کلود مونه و پل سزان، از مطمئنترین گزینههای سرمایهگذاری بلندمدت در بازار جهانی هنر محسوب میشوند.
زندگی کوتاه، شهرتی جاودانه
ونسان ونگوگ یکی از تأثیرگذارترین هنرمندان تاریخ هنر مدرن است؛ نقاشی که در طول زندگی خود با مشکلات مالی و روانی فراوان روبرو بود و بنا بر روایتهای تاریخی، تنها تعداد اندکی از آثارش را در زمان حیات به فروش رساند. با این حال، تنها چند دهه پس از مرگ او، نگاه منتقدان و مجموعهداران به آثارش دگرگون شد و امروز نقاشیهای او نهتنها از مهمترین گنجینههای موزههای جهان به شمار میروند، بلکه در زمره گرانترین آثار هنری معاملهشده در تاریخ بازار هنر نیز قرار دارند.
به اعتقاد پژوهشگران هنر، رنگگذاری جسورانه، ضربه قلمهای پرانرژی، بیان احساسی و نگاه شخصی ونگوگ به طبیعت و زندگی روزمره، از مهمترین عوامل ماندگاری آثار او در حافظه تاریخ هنر است.
بازار هنر در عصر سرمایهگذاری
گزارش روزنامه هنر، همچنین نشان میدهد که بازار هنر در سالهای اخیر بیش از گذشته به حوزه سرمایهگذاری بینالمللی تبدیل شده است. بسیاری از آثار شاخص هنرمندان بزرگ، علاوه بر ارزش فرهنگی، به عنوان داراییهای سرمایهای نیز خرید و فروش میشوند.
در چنین شرایطی، آثار ونگوگ به دلیل کمیاب بودن، اعتبار تاریخی و تقاضای بالای جهانی، همچنان در مرکز توجه مجموعهداران خصوصی، بنیادهای هنری و موزههای معتبر قرار دارند و انتظار میرود در صورت عرضه آثار مهم دیگر این هنرمند، رکوردهای تازهای نیز در بازار جهانی ثبت شود.
«باغ میوه با سروها»، رکورددار فروش آثار ونگوگ این اثر که ونگوگ آن را اندکی پس از ورود به شهر آرل در جنوب فرانسه خلق کرد، در سال ۲۰۲۲ در حراج کریستیز نیویورک با قیمت ۱۱۷.۱۸ میلیون دلار به فروش رسید و همچنان رکورد گرانترین اثر فروختهشده این هنرمند در حراجهای عمومی را در اختیار دارد. این تابلو بخشی از مجموعه پل آلن، همبنیانگذار مایکروسافت، بود.
تصویری از سازوکار بازار جهانی هنر
فهرست ده اثر گرانقیمت ونگوگ، صرفاً مجموعهای از ارقام نجومی نیست، بلکه نشان میدهد چگونه عواملی مانند کمیابی، مالکیت، تاریخچه اثر، رقابت خریداران و جایگاه فرهنگی یک هنرمند، ارزش نهایی آثار را شکل میدهند. به همین دلیل، کارشناسان تأکید میکنند که برای تحلیل بازار هنر، نباید تنها به شهرت عمومی یک اثر توجه کرد. از سویی، بسیاری از مشهورترین شاهکارهای تاریخ هنر هرگز وارد بازار نمیشوند و در نتیجه، در هیچ فهرستی از گرانترین آثار فروختهشده حضور ندارند؛ موضوعی که درباره آثار ونسان ونگوگ نیز بهخوبی صدق میکند.
این گزارش در نهایت این نکته را برجسته میکند که ونگوگ، بیش از یک قرن پس از مرگ، همچنان یکی از تعیینکنندهترین نامها در اقتصاد جهانی هنر است؛ هنرمندی که آثارش نه تنها الهامبخش نسلهای متوالی هنرمندان بوده، بلکه همچنان معیار مهمی برای سنجش تحولات بازار بینالمللی هنر به شمار میرود.
