فعالان رسانههای افغانستان مطرح کردند؛
جهان امروز تنها با جنگ نظامی مواجه نیست
عبدالوهاب عمار، فعال رسانهای در افغانستان گفت: جهان امروز تنها با جنگهای نظامی محدود نمیشود، بلکه جنگ روایتها، جنگ زاویه دید، جنگ واژهها و حتی جنگ لحن نیز به همان اندازه اهمیت یافته است.
به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، سمینار «رسانههای جهان اسلام و جهاد تبیین؛ از روایت مقاومت تا انعکاس شکوه تشییع پیکر مطهر امام شهید» با حضور اصحاب رسانه کشور افغانستان در محل تالار فرهنگ و اندیشه رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در کابل برگزار شد.
سید روحالله حسینی رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در افغانستان در این سمینار در ابتدا شهادت حضرت آیت الله امام خامنهای (ره) را به همه حاضرین تسلیت گفت و سپس با اشاره به تحولات رسانهای جهان، اظهار کرد: نبرد امروز دیگر صرفاً یک نبرد نظامی نیست، بلکه به «نبرد روایتها» تبدیل شده و رسانهها مهمترین ابزار اثرگذاری بر افکار عمومی در عصر دیجیتال محسوب میشوند.
وی با بیان اینکه جهان اسلام از نظر امکانات رسانهای با محدودیتهایی روبهرو است، تأکید کرد: مسلمانان باید با تقویت توان روایتسازی، میدان جنگ شناختی را به نفع خود مدیریت کنند و اجازه ندهند روایتهای رسانههای رقیب، واقعیتهای جهان اسلام را تحریف کنند.
حسینی با استناد به روایت حضرت آدم (ع) در قرآن کریم، ریشه نبرد روایتها را به آغاز خلقت انسان نسبت داد و گفت: از همان زمان، دو روایت الهی و شیطانی در برابر یکدیگر قرار گرفتهاند و این تقابل، امروز نیز در عرصه رسانهها ادامه دارد.
رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در کابل با انتقاد از رویکرد عموم رسانههای غرب، خاطرنشان کرد: بسیاری از مناسبتهای بزرگ جهان اسلام، از جمله حج ابراهیمی و راهپیمایی عظیم اربعین حسینی، با وجود حضور میلیونها مسلمان، بازتاب شایستهای در رسانههای بینالمللی پیدا نکرده است. این روند در ارتباط با مراسم تشییع پیکر پاک و مطهر قائد امت اسلامی حضرت آیتالله امام خامنهای (ره) که در همین روزها به نحو منحصر به فرد و با حضور میلیونی و بسیار باشکوهی برگزار خواهد شد نیز قطعا با همین روند مواجه خواهد شد؛ در حالی که رویدادهای فرهنگی غربی از پوشش گسترده برخوردار میشوند. این مسئله نشان میدهد که جنگ امروز بیش از هر زمان دیگری، جنگ روایتها و مدیریت افکار عمومی است.
وی با اشاره به تحولات فلسطین و مقاومت اسلامی، اظهار کرد: رسانههای غربی تلاش کردهاند با ارائه روایتهای جهتدار، شخصیتهای برجسته مقاومت را تخریب کنند؛ اما واقعیتهای میدانی و ایستادگی این شخصیتها، بسیاری از این روایتها را بیاعتبار ساخته است. چنانچه رسانههای جهان اسلام روایت صحیح مقاومت از جمله وقایعی مانند شهادت رهبر انقلاب اسلامی، سید حسن نصرالله و اسماعیل هنیه که از رهبران مقاومت بودند را به درستی برای افکار عمومی تبیین کنند؛ سرمایههای بزرگ جهان اسلام در میان انبوه روایتهای تحریفشده فراموش نخواهند شد.
رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در کابل با اشاره به جنگ اخیر ایران، نقش رسانه را در مدیریت افکار عمومی بسیار تعیینکننده خواند و افزود: در کنار توان دفاعی و نظامی، روایت صحیح و بهموقع از تحولات، یکی از عوامل مهم موفقیت در جنگهای معاصر است. روایت نخست، دقیق و مستند، میتواند از شکلگیری روایتهای تحریفشده جلوگیری کند.
حسینی همچنین، بر ضرورت همافزایی رسانههای جهان اسلام تأکید کرد و گفت: رسانههای کشورهای اسلامی باید با تبادل تجربه، تولید محتوای مشترک و ایجاد شبکههای رسانهای، در برابر جریانهای سازمانیافته رسانهای همکاری کنند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به گسترش فناوریهای نوین و هوش مصنوعی، بر ضرورت ارتقای سواد رسانهای و تربیت نسل جدیدی از کنشگران رسانهای در جهان اسلام تأکید کرد و افزود: آینده روایتگری در اختیار کشورهایی خواهد بود که بتوانند از ظرفیت فناوریهای نوین برای تولید محتوای اثرگذار بهره بگیرند.
رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در کابل، مستندسازی جنایتها علیه ملتهای مسلمان، ثبت حافظه تاریخی مقاومت و انعکاس صحیح رویدادهای مهم جهان اسلام را از مهمترین وظایف خبرنگاران و فعالان رسانهای برشمرد و افزود که رسانههای مسلمان باید با رعایت اصول صداقت، عدالت، امانتداری و مسئولیت اجتماعی، اعتماد افکار عمومی را حفظ کنند.
حسینی، افغانستان و ایران را دو کانون مهم روایتسازی در حوزه تمدن اسلامی دانست و گفت: این دو کشور به دلیل پیشینه تاریخی، فرهنگی و تمدنی خود، ظرفیت بالایی در تولید روایتهای اصیل دارند و میتوانند نقش مؤثری در تبیین واقعیتهای جهان اسلام ایفا کنند. اشتراکات زبانی، فرهنگی، تمدنی و دینی میان ما و شما، زمینه مناسبی برای تولید آثار مشترک رسانهای و فرهنگی فراهم کرده است. در همین راستا رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران برای توسعه همکاریهای رسانهای و فرهنگی با افغانستان آمادگی دارد.
رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در پایان با تأکید بر اینکه آینده از آن اسلام است، از اصحاب رسانه خواست با تولید محتوای اثرگذار، تقویت امید، ترویج هویت اسلامی و گسترش گفتمان مقاومت، نقش فعالتری در جهاد تبیین ایفا کنند و با بهرهگیری از ظرفیتهای رسانهای، در برابر جنگ روایتها از حقیقت دفاع کنند.
در ادامه این سمینار عبدالوهاب عمار، استاد دانشگاه و فعال رسانهای در سخنان خود با تبیین مبانی قرآنی «جهاد تبیین» اظهار کرد: رسالت پیامبران الهی از آغاز بر پایه روشنگری، تبیین حقیقت و هدایت مردم استوار بوده و قرآن کریم نیز بهعنوان کتاب هدایت، انسان را به بیان حقیقت و روشن ساختن واقعیتها فرا میخواند.
وی با استناد به آیات قرآن، تأکید کرد: مأموریت اسلام تنها ابلاغ پیام نیست، بلکه تبیین درست حقایق و جلوگیری از تحریف واقعیتهاست و رسانههای اسلامی نیز باید همین رسالت را در عصر حاضر بر عهده بگیرند.
عمار خاطرنشان کرد: بزرگترین جهاد از منظر قرآن، جهاد با بیان و تبیین است، نه صرفاً نبرد نظامی. جنگهای نظامی روزی پایان مییابند، اما پس از پایان میدان نبرد، این روایتها و رسانهها هستند که درباره حق و باطل قضاوت افکار عمومی را شکل میدهند. از همین رو، خبرنگاران و فعالان رسانهای باید روایت صحیح حوادث را به جامعه منتقل کنند و اجازه ندهند دشمنان با تحریف واقعیتها، تاریخ را مطابق خواست خود بازنویسی کنند.
وی با اشاره به پیچیدگی جنگهای امروز افزود: جهان معاصر تنها با جنگ نظامی مواجه نیست، بلکه جنگ روایتها، جنگ زاویه دید، جنگ واژهها و حتی جنگ لحن نیز به همان اندازه اهمیت یافته است. هر رسانه با انتخاب زاویه نگاه، نوع بیان و چارچوب روایت، میتواند برداشت مخاطب را از یک رویداد تغییر دهد؛ بنابراین رسانههای متعهد اسلامی باید با شناخت این میدان، روایت مبتنی بر حقیقت، عدالت و ارزشهای اسلامی را به افکار عمومی ارائه کنند.
این کارشناس رسانه در پایان، مهمترین وظیفه رسانههای اسلامی را تفکیک میان اطلاعرسانی صرف و تبیین آگاهانه دانست و تأکید کرد که خبرنگاران مسلمان نباید تنها ناقل خبر باشند، بلکه باید با تحلیل صحیح، شناخت دقیق و پایبندی به رسالت دینی، حقیقت را برای مخاطبان روشن سازند و در برابر تحریفها و عملیات روانی دشمنان ایستادگی کنند.
ایجاد جبهه رسانهای واحد در جهان اسلام
حبیبیتار، دیگر فعال رسانهای سخنران بعدی این سمینار با اشاره به تحولات اخیر منطقه غرب آسیا اظهار کرد: "شهادت امام شهید امت اسلام حضرت آیتالله العظمی خامنهای (ره)، تنها یک حادثه سیاسی یا نظامی نبود، بلکه به نقطه عطفی در نبرد گفتمانی میان جهان اسلام و جبهه غرب تبدیل شد. دشمنان تلاش داشتند با تبلیغات رسانهای چنین القا کنند که با شهادت رهبران مقاومت، این جریان تضعیف خواهد شد؛ اما آنچه در عمل رخ داد، تقویت گفتمان مقاومت و افزایش همبستگی ملتهای مسلمان بود.
وی با مرور برخی نظریههای روابط بینالملل، اظهار داشت: غرب سالهاست با استفاده از ابزار رسانه، سینما و فضای مجازی تلاش میکند روایت مطلوب خود را بر جهان حاکم سازد. در مقابل، جهان اسلام هنوز نتوانسته شبکهای منسجم و هماهنگ برای تولید و انتشار روایتهای مشترک و اثرگذار ایجاد کند.
این فعال رسانهای با اشاره به جنگ اخیر ایران و رژیم صهیونیستی تصریح کرد: بسیاری از روایتهای رسانههای غربی درباره رهبران مقاومت و جمهوری اسلامی ایران با واقعیتهای میدان مطابقت نداشت و تحولات عملی، بسیاری از این روایتها را بیاعتبار ساخت… رسانههای مستقل منطقه، بهویژه برخی رسانههای عربی، توانستند بخشی از این انحصار خبری را به چالش بکشند و نگاه نسل جدید جهان عرب را نسبت به روایتهای غربی تغییر دهند.
وی در پایان تأکید کرد که امروز نبرد اصلی، نبرد رسانهها و افکار عمومی است و رسانههای جهان اسلام باید با همافزایی، تولید محتوای حرفهای، تقویت قدرت نرم و ایجاد گفتمان مشترک، در برابر هژمونی رسانهای غرب ایستادگی کرده و روایت اصیل جهان اسلام را به افکار عمومی جهان ارائه کنند.
جهاد تبیین؛ مأموریت مقدس رسانههای جهان اسلام برای روشنگری افکار عمومی
در ادامه این سمینار، امرالله محسن عقیل، کارشناس و فعال حوزه رسانه، طی سخنانی با استناد به سوره مبارکه الرحمن، جایگاه «بیان» را از بزرگترین نعمتهای الهی دانست و اظهار کرد: خداوند پس از آفرینش انسان، نعمت تعلیم قرآن و سپس توانایی بیان را به او عطا کرده است. اگر انسان امروز به پیشرفتهای علمی، فناوری، ارتباطات و تمدن دست یافته است، ریشه همه این دستاوردها در نعمت بیان، انتقال اندیشه و تفاهم میان انسانها قرار دارد.
وی با اشاره به نقش رسانهها افزود: همین نعمت الهی امروز در قالب رسانهها، خبرگزاریها، مطبوعات و فضای مجازی تجلی یافته و مسئولیت بزرگی را بر دوش اصحاب رسانه گذاشته است. رسانههای غربی با استفاده از همین ابزار، موفقیتهای کوچک خود را بزرگنمایی و شکستهای خود را پنهان میکنند و با عملیات روانی و روایتسازی، افکار عمومی جهان را مدیریت میکنند؛ از این رو رسانههای جهان اسلام باید با جهاد تبیین، حقیقت را برای مردم روشن سازند.
عقیل همچنین بر ضرورت استفاده از ادبیات صحیح در رسانههای اسلامی تأکید کرد و گفت: واژههایی همچون «شهید» و «جهاد» دارای مفاهیم عمیق قرآنی هستند و نباید در ادبیات رسانهای با تعابیری که روحیه امت اسلامی را تضعیف میکند جایگزین شوند.
وی با استناد به آیات قرآن خاطرنشان کرد: شهیدان زندهاند و به همین دلیل رسانههای اسلامی نیز باید فرهنگ شهادت، مقاومت و عزت اسلامی را با ادبیات قرآنی به جامعه منتقل کنند.
وی تأکید کرد: رسانهها همواره یکی از ابزارهای اصلی نبرد حق و باطل بودهاند و همانگونه که دشمنان اسلام از تبلیغات و جنگ روانی برای تضعیف مسلمانان بهره گرفتهاند، امروز نیز وظیفه اصحاب رسانه جهان اسلام آن است که با صداقت، آگاهیبخشی، جهاد تبیین و افشای دروغپردازیهای رسانههای معاند، از حقیقت، هویت اسلامی و آرمانهای امت اسلامی دفاع کنند.
