یک بازیگر در گفتگو با ایلنا مطرح کرد؛
تئاتر نوعی مواجهه عمیق با انسان است/ بازگشت به آیینهای بومی ضرورتی فرهنگی است
بازیگر نمایش «چهلگیس» میگوید: جهان آیینی جنوب ایران سرشار از حضور نادیدنیها، ریتم و حافظه جمعی است؛ جهانی که در آن بدن، موسیقی و حرکت پیش از دیالوگ معنا پیدا میکنند.
به گزارش خبرنگار ایلنا، نمایش «چهلگیس»، که اجرای آن سال گذشته به دلیل تلاقی با جنگ تحمیلی سوم نیمه کاره ماند، طی روزهای گذشته همراه با چند اثر دیگر، در تئاتر شهر روی صحنه رفت.
نویسندگی نمایش «چهلگیس» به عهده محمد چرمشیر بوده و شیروس کهوری نژاد کارگردانی آن را به عهده داشته است.
سیروس کهورینژاد، کیانا نامدار، حمید رمضانی، زهره محمودی، هیوا پورشفیقی، محدثه امیریان، سیدمحمدحسین صالحی، رضا بهنامی، نگار شهبازی، نیلوفر زمانی، بهنام زرستونیا، مریم بابایی، مرضیه دهقانپور، باریتا حاجیپناه، سیمین زاهدزمانی، صحیفه رنگرز، صبا حسنپور، راضیه اسماعیلی، نرگس درخواه، محمد ترابی و محمدمهدی نهتانی در این اثر ایفای نقش میکنند.
زهره محمودی، یکی از بازیگران نمایش «چهلگیس» درباره حضورش در این نمایش با ایلنا گفتگو کرده است.
زهره محمودی متولد ۲۵ فروردین ۱۳۵۶ و فارغالتحصیل رشته روانشناسی بالینی است و از سال ۱۳۹۸ آموزش حرفهای بازیگری را در مدرسه بازیگری ارجمند آغاز کرده است. «خواب»، «صوراسرافیل»، «هلپوک»، «آهو»، «افسانه تتلخان»، «هفتسنگ دانته»، «قربانی خانه عشق»، «پیچ تند»، «لباسی برای مهمانی»، «به وقت خوب مردن» و همچنین دور نخست و دوم اجرای «چهلگیس» نمایشهایی هستند که زهره محمودی در آنها به ایفای نقش پرداخته است.
او در ابتدای صحبتهایش با اشاره به جایگاه تئاتر در زندگی حرفهای خود گفت: تئاتر برای من تنها اجرا نیست، بلکه نوعی مواجهه عمیق با انسان، احساس و لایههای پنهان ذهن و روان است.
جهان جنوب یعنی؛ باد، دریا، صداها و آیینها
محمودی درباره مهمترین مؤلفه آیینی بخصوص نمایش «چهلگیس» بیان کرد: برای من، باور به حضور نادیدنیها مهمترین عنصر این اثر است. در جهان جنوب، همهچیز محدود به آنچه دیده میشود نیست و باد، دریا، صداها و آیینها بخشی از زیست آدمها را شکل میدهند.
وی ادامه داد: شخصیت مادر در این نمایش میان جهان خاکی و جهان پنهان ایستاده است؛ زنی که بدنش محل عبور ترس، ایمان و خاطره میشود. بازی در این نقش برای من سپردن خود به ریتمی بود که فراتر از فردیت بازیگر است؛ ریتمی که از دل خاک، نمک، موج و باد میآید.
برای ورود به دنیای جنوب باید شنیدن آموخت
این بازیگر درباره نزدیک شدن به فضای فرهنگی جنوب و خلیج فارس توضیح داد: برای ورود به این جهان، پیش از هر چیز باید شنیدن را آموخت؛ شنیدن صدای نیانبان، دمام، آوازهای بندری و حتی سکوتهای آن جغرافیا. مهمتر از تحقیق، تجربه کردن آن فضاست؛ اینکه بفهمیم چرا در جنوب، سوگ گاهی به موسیقی و حرکت میرسد و اندوه شکلی آیینی پیدا میکند.
نقشم ادامه زنان جنوب بود
او نقش خود در این نمایش را امتداد زنانی دانست که در آیینهای زار میان رنج و رهایی ایستادهاند و گفت: مادر «چهلگیس» برای من ادامه همان زنان است.
محمودی با تأکید بر نقش بدن در این اجرا اظهار کرد: بدن مهمترین عنصر برای من بود. در آیینها، بدن پیش از کلمات سخن میگوید و پیش از شکلگیری دیالوگ، لرزش دستها، حرکت شانهها و نفسها معنا تولید میکنند.
او افزود: مادر در این نمایش با بدنش دعا میکند، هشدار میدهد، میترسد و مقاومت میکند. موسیقی فقط در فضای بیرونی حضور ندارد، بلکه در تن و حرکت شخصیت جاری است.
یک تجربه عمیق و جدید
بازیگر «چهلگیس» درباره تجربه ایفای نقش در فضایی آیینی نیز گفت: این نقش برای من نوعی بازگشت به زن آیینی بود؛ زنی که هم مادر است و هم واسطهای میان جهان آشکار و جهان رازآلود. پیشتر نیز تجربههایی در فضاهای آیینی و رئالیسم جادویی داشتهام، اما «چهلگیس» به دلیل پیوند با فرهنگ جنوب و اسطورههای بومی، تجربهای عمیقتر و جسمانیتر بود.
وی درباره ساختار گروهی این نمایش عنوان کرد: اجرای «چهلگیس» بیش از هر چیز بر پایه بدن، حرکت و موسیقی شکل گرفته و دیالوگها ادامه همان ضرباهنگ جمعی هستند. ما پیش از رسیدن به کلمات، با نفس، ضرب و ریتم به یکدیگر متصل میشویم.
آیینها حافظه جمعی ما هستند
محمودی بازگشت به آیینهای بومی را ضرورتی فرهنگی دانست و گفت: امروز آدمها بهتدریج از ریشههای فرهنگی خود فاصله گرفتهاند. آیینها حافظه جمعی ما هستند و بازگشت به آنها تنها بازگشت به گذشته نیست، بلکه بازشناسی انسان و ابعاد پنهان وجود اوست.
او درباره ارتباط مخاطب شهری با جهان فرهنگی جنوب بیان کرد: اگر این جهان صادقانه و بدون اغراق روایت شود، مخاطب امروز میتواند ارتباط عمیقی با آن برقرار کند. شاید همه آیین زار یا باورهای جنوب را نشناسند، اما درد، سوگ و مادر بودن مفاهیمی جهانیاند.
مخاطبان کشورهای حاشیه خلیج فارس با ما اشتراکات فرهنگی دارند
این بازیگر همچنین درباره امکان اجرای نمایش در کشورهای حاشیه خلیج فارس گفت: مخاطبان این کشورها بهواسطه اشتراکات فرهنگی، احتمالاً با موسیقی، ریتم و فضای آیینی اثر ارتباط برقرار میکنند و حتی بدون درک کامل زبان، بدن و حس جمعی اجرا برایشان قابل فهم خواهد بود.
محمودی در پایان «چهلگیس» را اینگونه توصیف کرد: این نمایش، روایت مادری است که میان دریا، باد و تاریکی ایستاده و برای نجات فرزندش با جهان نادیدنیها روبرو میشود.
