فیلمسازی با هوش مصنوعی گاه از فیلمسازی سنتی سخت‌تر است/ نهادهای فرهنگی آموزش اصولی را جدی بگیرند

به گزارش خبرنگار ایلنا، هوش مصنوعی امروز دیگر یکی از مهم‌ترین ابزارهای فیلمسازی به حساب می‌آید. در اکثر فیلم‌های سینمایی می‌توان ردپایی از هوش مصنوعی را شاهد بود و به نظر می‌رسد که این پدیده به زودی نقش پر رنگ‌تری در هنر هفتم ایفا خواهد کرد و احتمالاً در سال‌های آینده شاهد حضور بازیگران هوش مصنوعی، کارگردان‌هایی که با این ابزار فیلم می‌سازند و فستیوال‌های مختلف خواهیم بود.

در این شرایط و با پیشرفت این تکنولوژی انتظار می‌رود که نهادهای فرهنگی و هنری کشور به آن توجه ویژه‌ای داشته باشند. طی این سال‌ها چند فیلم کوتاه ساخته شده با هوش مصنوعی در جشنواره‌های سینمایی مختلف نمایش داده شده و به نظر می‌رسد که جوانان ایرانی اولین قدم‌ها را در این زمینه برداشته‌اند.

در گفت‌وگو با سیاوش البخشی کارگردان، مجری طرح و فیلمنامه‌نویس فیلم کوتاه که ساخت چند اثر با هوش مصنوعی و اجرای برنامه «هوش مصنوعی» در شبکه آموزش را در کارنامه خود دارد، درباره انتظارات موجود از نهادهای فرهنگی و هنری پرسیدیم که در ادامه مشروح این گفت‌وگو را می‌خوانید:

در حوزه هوش مصنوعی و سینما چه انتظاری از دولت وجود دارد که این موضوع را جدی گرفته و برای آن برنامه‌ریزی داشته باشد؟

باید یک پروپوزال دقیق و کامل داشته باشیم اما اگر بخواهم به این سوال پاسخ بدهم باید بگویم که در وهله اول باید افرادی که در این حوزه فعالیت می‌کنند و شناخت اولیه‌ای دارند را شناسایی کرده و از طریق آنها جریانی ایجاد کرد. یکی از اتفاقات خوب این است که در جشنواره فیلم کوتاه تهران شاهد حضور فیلم‌های کوتاه ساخته شده با هوش مصنوعی بودیم و مشخص است که این رویداد به این موضوع توجه ویژه‌ای دارد. اما این کافی نیست و باید خیلی جدی‌تر و عملی‌تر به هوش مصنوعی و سینما توجه شود.

ما باید در جشنواره‌های ملی هم شاهد رقابت آثار ساخته شده با هوش مصنوعی باشیم و این حضور و توجه به سینماگران فعال در این عرصه انگیزه بسیاری می‌دهد. به نظر من در وهله بعد باید بحث آموزش جدی گرفته شود و مسئولان فرهنگی و سینمایی باید بستری برای آموزش صحیح هوش مصنوعی و نحوه استفاده آن در سینما فراهم کنند تا علاقه‌مندان به درستی آموزش ببینند.

آموزش هوش مصنوعی در سینما چگونه می‌تواند صورت بگیرد؟

در بین کسانیکه با هوش مصنوعی کار می‌کنند دو تفاوت وجود دارد. برخی افراد سواد و تسلط خوبی بر هوش مصنوعی دارند ولی سواد سینمایی چندانی ندارند و برخی فقط سواد سینمایی دارند. افراد کمی هستند که هم به هوش مصنوعی تسلط داشته باشند و هم سواد سینمایی داشته باشند.

در پروژه‌هایی که من کار کردم خوشبختانه این ویژگی وجود داشت که همه ما تحصیل‌کرده سینما بودیم و با هوش مصنوعی هم کار کرده بودیم. اگر بتوان بستری فراهم کرد که تحصیل‌کرده‌های سینما این فناوری را آموزش ببینند اتفاق بسیار خوبی است و من پیشنهاد می‌دهم که یکی از واحدهای درسی انجمن سینمای جوان می‌تواند مربوط به همین موضوع استفاده از هوش مصنوعی در سینما شود.

اگر اینگونه باشد به نظر من به زودی در کمتر از پنج سال ما جزو ده کشور برتر دنیا در حوزه تولید محتوا با هوش مصنوعی خواهیم بود. ما امروز در تولید محتوای سینمایی در دنیا کشور پر کاری هستیم و آنچه که می‌تواند ما را به برتری برساند نگاه هنری ماست، نگاه خلاقانه مبتنی بر سواد سینمایی که باید به تکنیک اضافه شود و من فکر می‌کنم اضافه شدن یک واحد درسی در انجمن سینمای جوان می‌تواند قدم بسیار مهمی باشد.

در مورد هوش مصنوعی و سینما در کشور چه چشم‌اندازی وجود دارد؟ آیا تا امروز به اندازه کافی این تکنولوژی جدی گرفته شده است؟

قدم‌هایی برداشته شده ولی کافی نیست و می‌توان کارهای بیشتری انجام داد.  ساخت در حال حاضر برای ساخت فیلم با هوش مصنوعی هزینه‌ای نیاز است که باید نهادهای فرهنگی به تولیدکنندگان آثار کمک کنند تا این آثار ساخته شوند و قدم‌های اول برداشته شوند.

گروه‌های بسیاری هستند که در حال حاضر خیلی خوب کار می‌کنند و فکر می‌کنم زمینه‌های لازم برای فعالیت جدی و رفتن به سمت ساخت فیلم سینمایی با هوش مصنوعی وجود دارد اما تا امروز این اتفاق رخ نداده و بیشتر هوش مصنوعی به یک ابزار ویترینی تبدیل شده که در جشنواره‌ها بخش کوچکی به آن اختصاص دهند که البته اتفاق خوبی است ولی باید هر روز جدی‌تر شود.

امیدوارم دیگر جشنواره‌های سینمایی ما هم هوش مصنوعی را جدی بگیرند و به مرور شاهد حضور فیلم‌های بیشتری در جشنواره‌ها باشیم. تا جایی که می‌دانم رویدادهایی مثل جشنواره عمار و مقاومت هم در دوره‌های اخیر خود به این موضوع توجه کرده‌اند.

طبق شنیده‌های من در سازمان سینمایی هم بخشی مربوط به مطالعات سینمایی وجود دارد که تمرکزش را به همین موضوع AI اختصاص داده و به نظر می‌رسد که هوش مصنوعی کم‌کم جدی گرفته می‌شود. امیدوارم دیگر نهادهای فرهنگی هم این موضوع را جدی بگیرند و با کسانیکه در این حوزه فعالیت دارند تعامل به وجود بیاید.

بنابراین شما اصلی‌ترین مسئله را در حال حاضر آموزش و تحقیق بیشتر در زمینه هوش مصنوعی و سینما می‌دانید؟

باید بین کسانیکه سواد سینمایی دارند و کسانیکه این ابزار را می‌شناسند تعاملی ایجاد شود. من مهم‌ترین معضل را در حال حاضر نبود آموزش می‌دانم. در فضای مجازی ویدئوها و صفحات بسیاری وجود دارد که کار با این ابزار در سینما را آموزش می‌دهند ولی این آموزش‌ها اصولی و دقیق نیستند و بسیاری از افراد برای مطرح شدن و دیده شدن صفحه‌شان مشغول ارائه نکاتی به علاقه‌مندان هستند. آموزش فیلمسازی با هوش مصنوعی نیازمند تدریس زیبایی‌شناسی سینما است، فردی که می‌خواهد با این ابزار فیلم بسازد باید قاب‌ها را بشناسد یا با لنز دوربین آشنایی داشته باشد و بداند چطور از این ابزار به یک خروجی سینمایی قابل قبول برسد.

کسی که نماها را بشناسد، لنز دوربین را بشناسد و بداند که چه دیافراگمی برای داشتن عمق میدان باید در نظر بگیرد، می‌تواند به یک خروجی سینمایی دست پیدا کند. این موارد را در آموزش‌های فضای مجازی نمی‌توان پیدا کرد.

با این حال باید بگویم که من به عنوان کسی که تحصیلات سینمایی دارم کار با هوش مصنوعی را از همین صفحات مجازی یاد گرفتم و ما خیلی تلاش و حوصله به خرج دادیم و بارها اکانت‌های هوش مصنوعی را خریدیم، آزمون و خطا کردیم و به نتیجه رسیدیم. شاید خیلی از افراد علاقه‌مند نتوانند از این طریق به سواد و مهارت لازم برسند و باید در بحث آموزش این موضوع جدی گرفته شود.

یکی دیگر از معضل‌های ما این است که متأسفانه ما به دلیل تحریم‌ها در بسیاری از جشنواره‌ها نمی‌توانیم شرکت کنیم اما با این حال جشنواره‌های دیگری وجود دارند که امکان شرکت ایرانی‌ها در آن رویدادها فراهم است و تربیت نیروهای با استعداد می‌تواند نام سینمای ایران را در جشنواره‌های تخصصی فیلمسازی با هوش مصنوعی وارد کند.

متأسفانه همیشه با پیشرفته‌تر شدن ابزارها نسل گذشته که برای ورود به هر حرفه‌ای بسیار تلاش کرده نسبت به پدیده‌های جدید گارد دارد. تصور اکثریت این است که فیلمسازی با هوش مصنوعی بسیار راحت‌تر است ولی واقعاً اینگونه نیست. در ساخت فیلم با هوش مصنوعی قطعاً خیلی از کارهایی که شاید امکان اجرایشان وجود دارد را می‌توانید انجام دهید، از ویژوال افکت‌های خاص استفاده کنید ولی دستیابی به بهترین کیفیت تصویر واقعاً نیازمند تخصصی است که فرد باید سالیان سال در این حوزه کار کند و از جهاتی فیلمسازی با هوش مصنوعی نسبت به فیلمسازی سنتی کار بسیار سخت‌تری است.

به نظرم نسل گذشته هم بهتر است این ابزار را بشناسد و نسبت به آن گارد نداشته باشد. اگر نسل گذشته و اساتید ما نبودند شاید ما امروز سینمایی نداشتیم اما ما هم امروز موظف هستیم که ابزارهای جدید را وارد سینما کنیم تا نسل بعد با جریان روز دنیا همراه باشد. در حال حاضر در فیلم‌های سینمایی معمولاً از هوش مصنوعی در جلوه‌های ویژه استفاده می‌شود و امیدوارم در آینده استفاده‌های بیشتری از آن صورت بگیرد. ما فعالان این حوزه هم باید با هم بیشتر ارتباط داشته باشیم تا جامعه‌ای شکل بگیرد و تجربیات و دانش خود را در اختیار هم قرار دهیم و در این حوزه پیشرفت کنیم.

هزینه‌های تولید فیلم با هوش مصنوعی در قیاس با فیلمسازی معمول چه تفاوتی دارد؟

اگر بخواهید اکانت یک ماهه یک هوش مصنوعی را تهیه کنید حداقل 400 دلار باید هزینه کنید و حدود 300 دلار هم باید به عوامل فیلم دستمزد بدهید که البته این مربوط به یک فیلم کوتاه است و مطمئناً هزینه فیلم سینمایی بیشتر خواهد شد.

در فیلمسازی معمول گروه بیشتری درگیر تولید فیلم هستند اما فیلمسازی با هوش مصنوعی هم نیازمند عواملی است که شاید کمتر از فیلم سینمایی باشد. در حوزه فیلم کوتاه می‌توان با حدود پنجاه میلیون تومان دو فیلم با هوش مصنوعی ساخت در حالیکه در حال حاضر هر فیلم کوتاه با کمترین هزینه حداقل 150 میلیون تومان بودجه نیاز دارد.

چرا تا امروز برای شکل‌گیری یک صنف هوش مصنوعی در خانه سینما یا یک جامعه مشخصی از فعالان این حوزه اقدامی صورت نگرفته است؟

دلایل مختلفی دارد، به نظرم ما باید خودمان این کار را انجام دهیم و حداقل از سازمان سینمایی بخواهیم که با در نظر گرفتن یک واحد درسی در انجمن سینمای جوان باعث آشنایی طیف گسترده‌تری با این پدیده شود.