۲۰۰ کشور عضو کنوانسیون میراث جهانی متعهد به پیگیری اعتراض ایران هستند/ جهان باید از جنایت آمریکایی-صهیونی علیه میراث بشری آگاه شود

به گزارش ایلنا، محمدحسن طالبیان، پیشکسوت میراث‌فرهنگی و معاون پیشین میراث‌فرهنگی کشور، درباره خسارت‌های وارد شده به بناهای تاریخی و آثار ثبت جهانی ایران در پی تهاجم آمریکا و رژیم صهیونیستی، بر ضرورت اقدام فوری برای مستندسازی دقیق این خسارت‌ها تاکید کرد.

او گفت: در نخستین گام باید فرآیند مستندسازی و برآورد دقیق خسارت‌ها با سرعت و دقت آغاز شود و تمامی آسیب‌ها به‌صورت جزئی و فنی روی نقشه‌های هر مجموعه مشخص شود. این کار پایه و مبنای هرگونه پیگیری حقوقی و بین‌المللی در آینده خواهد بود.

طالبیان با اشاره به مسئولیت مدیران پایگاه‌های میراث‌فرهنگی افزود: مدیر هر پایگاه یا بنایی که دچار آسیب شده است باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن گزارش دقیقی از میزان خسارت‌ها تهیه کند. این گزارش‌ها باید از طریق مجاری رسمی به دفتر نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در یونسکو ارسال شود تا از سوی مسئولان مربوطه، از جمله نمایندگی ایران در این سازمان، به‌طور مستقیم پیگیری شود.

معاون پیشین میراث‌فرهنگی با تاکید بر ماهیت بین‌المللی این آثار اظهار کرد: آثار تاریخی و فرهنگی ایران بخشی از میراث مشترک بشریت به شمار می‌روند. از همین رو، آسیب‌رساندن به آن‌ها در واقع جنایتی علیه میراث‌فرهنگی جهانی و اقدامی در تعارض آشکار با اصول و قواعد حقوق بین‌الملل فرهنگی است.

او با اشاره به ظرفیت‌های حقوقی موجود در عرصه بین‌المللی تصریح کرد: بر اساس کنوانسیون ۱۹۷۲ حفاظت از میراث‌فرهنگی و طبیعی جهان، حدود ۲۰۰ کشور عضو این کنوانسیون متعهد هستند که در برابر تهدیدها و تخریب‌های متوجه میراث جهانی واکنش نشان دهند. بنابراین اعتراض و مطالبه‌گری ایران در این زمینه باید در چارچوب همین سازوکارهای حقوقی و بین‌المللی پیگیری شود.

طالبیان در پاسخ به این پرسش که آیا گزارش‌های اولیه ارسال‌شده کافی است یا نیاز به ارائه گزارش‌های جدید وجود دارد، گفت: نامه‌ای که در ابتدا ارسال شد، یک گزارش فوری و هشدار اولیه بود و اقدام بسیار درستی نیز محسوب می‌شد. اما در مرحله بعدی باید گزارش‌های استاندارد و جامع برای هر بنا تهیه شود؛ گزارش‌هایی که در آن‌ها میزان دقیق خسارت‌ها، ابعاد فنی آسیب‌ها و برنامه‌های احتمالی برای حفاظت و مرمت نیز به‌صورت دقیق درج شده باشد.

او با اشاره به تجارب جهانی در مواجهه با آسیب‌های میراث‌فرهنگی در شرایط منازعه افزود: در بسیاری از موارد مشابه، نهادهای بین‌المللی بلافاصله به کشورهایی که درگیر مخاصمه هستند نامه ارسال می‌کنند و خواستار توقف حملات به میراث‌فرهنگی می‌شوند. با این حال، تجربه نشان داده است که در برخی موارد این حملات ممکن است ادامه پیدا کند.

طالبیان با اشاره به شرایط کنونی منطقه اظهار کرد: با توجه به شرایطی که اکنون شاهد آن هستیم، این احتمال وجود دارد که حملات و تخریب‌ها ادامه پیدا کند. به همین دلیل، در کنار پیگیری‌های حقوقی، ایجاد یک جریان رسانه‌ای گسترده در سطح جهانی اهمیت بسیار زیادی دارد.

او ادامه داد: ضروری است که درباره هر یک از بناهای آسیب‌دیده، روایت دقیق و مستند در رسانه‌های بین‌المللی شکل بگیرد تا افکار عمومی جهان از ابعاد این تخریب‌ها آگاه شود. این مسئله نباید صرفاً در سطح مکاتبات اداری با یونسکو باقی بماند؛ بلکه باید به یک مطالبه جهانی برای صیانت از میراث بشری تبدیل شود.

معاون پیشین میراث‌فرهنگی همچنین به وظایف نهادهای بین‌المللی در این زمینه اشاره کرد و گفت: مرکز میراث جهانی موظف است به‌ویژه درباره آثاری که در فهرست میراث جهانی و همچنین فهرست موقت ثبت جهانی قرار دارند، پیگیری‌های لازم را انجام دهد و وضعیت آن‌ها را در دستور کار خود قرار دهد.

طالبیان با اشاره به دستورالعمل‌های بین‌المللی برای حفاظت از میراث‌فرهنگی در شرایط جنگی افزود: در بسیاری از کشورها، برای مواجهه با شرایط جنگی تمهیدات مشخصی در نظر گرفته شده است. برای مثال در موزه‌ها، آثار ارزشمند به مخازن امن منتقل می‌شوند تا از خطر آسیب در امان بمانند. برای بناهای تاریخی نیز دستورالعمل‌هایی وجود دارد که می‌تواند میزان خسارت‌ها را کاهش دهد.

او نصب «سپر آبی» برای بناهای تاریخی را اقدامی احتیاطی دانست و گفت: این اقدام بیشتر جنبه نمادین و پیشگیرانه دارد و به‌تنهایی کافی نیست. آنچه اهمیت دارد، محکوم‌کردن این اقدام در سطح جهانی و آگاه‌سازی جامعه بین‌المللی نسبت به این جنایت فرهنگی است.

طالبیان در پایان با اشاره به تجربه‌های جهانی در بازسازی میراث آسیب‌دیده اظهار کرد: معمولاً کشورهایی که در جنگ‌ها دچار خسارت به میراث‌فرهنگی می‌شوند، پس از پایان درگیری‌ها از کمک کارشناسان بین‌المللی و بنیادهای فرهنگی بهره‌مند می‌شوند. نمونه‌هایی از این همکاری‌ها را در پروژه‌های مرمتی پس از آسیب‌های گذشته نیز شاهد بوده‌ایم.

او افزود: صندوق میراث جهانی نیز آثاری را که در معرض خطر قرار می‌گیرند در اولویت حمایت قرار می‌دهد. از این رو، گزارش‌های دقیق، مستند و مبتنی بر جزئیات فنی که اکنون تهیه و ارسال می‌شود، در دوره پس از آتش‌بس مبنای بررسی‌های تخصصی، پیگیری‌های حقوقی و جلب حمایت‌های بین‌المللی خواهد بود.