یک کاریکاتوریست در ایستگاه هفتم نشست خبرنگار در زوم
آثار احمد سهرابی در نشست خبرنگار در زوم مورد نقد قرارگرفت
در هفتمین نشست از سری نشستهای خبرنگار در زوم آثار احمد سهرابی کاریکاتوریست بینالمللی شیراز مورد نقد و بررسی قرار گرفت.
به گزارش ایلنا از شیراز، دبیر این نشست در نقد آثار سهرابی که خبرنگار روزنامه عصر مردم و کاریکاتوریست روزنامههای اعتماد، همشهری و عصرمردم است، با بیان اینکه آنچه تاکنون در نشستهای گذشته مورد نقد قرار گرفت مربوط به آثار قلمی بوده نه تصویری، افزود: با توجه به اهمیت «تصویر» بر آن شدیم که محور هفتمین نشست بررسی آثار یک کاریکاتوریست باشد. زیرا هر جا سخن از کلام بازمیایستد تصویر هست که حرف میزند.
فرزاد صدری با اشاره به اینکه سلسله نشستهای تاریخ مطبوعات فارس با رویکرد نقد و بررسی آثار به منظور دستیابی به رشد و آگاهی بیشتر برگزار میشود، گفت: این جلسات نقد را نباید با نشستهای تجلیل اشتباه گرفت و تنها به سمت بیان فضایل رفت.
وی تصریح کرد: آنچه در مورد آثار «احمدرضا سهرابی» بیشتر شنیده میشود، سادگی آثار است که برخی آن را حسن میدانند و برخی دیگر خلاف این باور را دارند.
دبیر نشست «خبرنگار در زوم» افزود: نیکلای گوگول یکی از نویسندگان بزرگ دنیا معتقد است نباید ادبیات خود را به خاطر عوام پایین آورد، این عوام هستند که باید خود را بالا بکشند و سطح ادبی خود را بالا ببرند.
بالونهای دیالوگ
پس از این سخنان، مسعود عباسی گرافیست و مدرس دانشگاه سوره وارد بحث نقد آثار «احمدرضا سهرابی» شد و گفت: هانری برگسون فیلسوف نامدار فرانسوی در رساله خود به نام «خنده» که آن را در سال 1910 نوشت انسان را حیوانی مضحک میداند و برای خنده موجباتی را شرح میدهد که بیشتر جنبه اخلاقی و معنوی دارد.
این گرافیست با بیان اینکه در نگاه برگسون سه مؤلفه شکل و ساختار، اعمال و رفتار و حرف و گفتار در انسان موجب خنده میشود، گفت: او کاریکاتور را نوعی مضحکهنگاری دانسته و معتقد است کاریکاتور جزو معدود هنرهایی است که با بیریخت کردن جسم انسان عامل مضحکه و خنده میشود.
عباسی افزود: سروانتس نویسنده نامدار اسپانیایی هم با خلق دن کیشوت تصاویر و در واقع کاریکاتوری از پهلوان پنبههای زمان خود ساخت و چارلی چاپلین نیز در فیلم «دیکتاتور بزرگ» با تقلید مسخرهآمیز رفتار و گفتار هیتلر در حقیقت به کاریکاتورسازی پرداخت.
وی به بررسی موضوعی صد اثر منتخب «احمدرضا سهرابی» پرداخت و گفت: از منظر جغرافیایی بررسی آثار این هنرمند در چهار بخش جهانی، منطقهای، ایران و استان نشان میدهد که 20 درصد کارها انعکاس مطالب مرتبط با شهر شیراز و استان بوده در واقع از هر 5 اثر، یک اثر رویکرد استانی و شهری دارد.
این مدرس دانشگاه تصریح کرد: 25 درصد آثار نیز مرتبط با مطالب روز جهان از جمله مسایل خاورمیانه و مفاهیم جهانی سایر نقاط دنیا بوده و 55 درصد تصاویر مربوط به ایران است.
وی تأکید کرد: در بررسی آثار نباید نگاه بومیسازی نسبت به مسایل و انعکاس آن در نشریه وزین عصر به عنوان یکی از رسانههای مؤثر در منطقه جنوب را فراموش کرد.
وی با بیان اینکه این بررسی آماری تنها آنالیز آثار است نه تجزیه و تحلیل آن، گفت: اختصاص موضوعی 20 درصد کاریکاتورها به شهر شیراز و استان نگاه خوبی است که از سوی این کاریکاتوریست دنبال شده است.
عباسی ادامه داد: 30 درصد موضوعات آثار «احمدرضا سهرابی» اقتصادی است که این نشانگر دلمشغولی این هنرمند به مباحث اقتصادی جامعه است که البته کمخطرترین نوع رویکرد نیز محسوب میشود که این امر هوشیاری این کاریکاتوریست را نیز نشان میدهد.
وی افزود: رویکرد 25 درصد آثار احمدرضا سهرابی مسایل سیاسی، 25 درصد مسایل اجتماعی و 15 درصد مسایل زیستمحیطی است.
عباسی سهم کاریکاتور استریپ در کارهای «سهرابی» را 2 درصد دانست و گفت: 98 درصد آثار این هنرمند مستقل بوده و نگاهش کمتر به سمت کاریکاتورهای دنبالهدار است.
وی خاطرنشان کرد: «سهرابی» در تصاویر و آثارش از بالونهای دیالوگ و یا توضیحات همراه با کاریکاتور نیز استفاده میکند که بالونهای توضیحات همراه با کاریکاتور 55 درصد، بدون بالون و توضیحات 20 درصد و فقط توضیحات 25 درصد آثار او را در بر میگیرند.
قلقلک مخاطب
بنیامین آلعلی گرافیست و عکاس دیگر منتقد آثار «احمدرضا سهرابی» از کلیگویی آثار او سخن گفت و اظهار کرد: به نظر میرسد «احمدرضا» باید بر روی ریزکاریهایی که مخاطب با قلقلک میدهد بیشتر وقت بگذارد تا ضربه مدنظر خود را وارد کند.
وی با بیان اینکه کاریکاتور فقط برای خنداندن نیست و گاهی اوقات باید اشک مخاطب را نیز در بیاورد، گفت: باید در کاریکاتور به بطن قضیه رفت و آن را بیرون کشید در حالی که آثار «احمد» بیشتر به دنبال کلیگویی است.
آلعلی خاطرنشان کرد: کاراکتر شخصیت کاریکاتورهای «احمد» نیز کلیگو است و ما همیشه با یک کاراکتر ثابت روبهرو هستیم.
عباسی دیگر منتقد این نشست در تکمیل سخنان آلعلی، گفت: در کاریکاتورهای «احمدرضا سهرابی» فیگور بدن بیشتر کار میکند تا چهره؛ لذا لازم است این هنرمند بحث تغییرات فیگور عناصر چهره را نیز مدنظر قرار دهد.
پس از این سخنان عبدالامین عطایی پیشکسوت عرصه روزنامهنگاری فارس، گفت: برخلاف منتقدین معتقدم امروز دیگر عناصر و فیگورهای چهره ملاک یک کاراکتر خوب نیست، یک کاریکاتوریست باید با چند خط حرفش را بزند و مردم را به تعمق وا دارد.
وی افزود: کاراکتر تصاویر «احمدرضا سهرابی»، کاراکتری پرسشگر است که همیشه با دهان باز در غم و شادی و خنده و غیره به موضوعات ورود میکند. لذا باید خاص بودن این کاراکتر را نیز دید.
پس از این سخنان آلعلی ادامه داد: زاویه دید کاریکاتورهای این هنرمند متنوع نیست و همیشه روبهرو و مستقیم نگاه میکند و این موجب تکراری شدن آثار میشود.
بدهکار هیچکس نیست
با اتمام سخنان آلعلی، سید محسن معین عضو شورای اسلامی شهر شیراز، از علاقهمندیاش به مردم خطه جنوب سخن گفت و اظهار کرد: بیآلایشی، صبوری و بردباری و ساکتی از خصوصیات مردم این خطه است؛ مردمی که اگر تحت ظلم و فشار قرار گیرند به یکباره نیز قیام میکنند، امروز «احمدرضا سهرابی» همه این خصوصیات را دارد و در کنار صورت زیبا از سیرت زیبایی نیز برخوردار است. او مردی خوشاخلاق و در عین حال خطرناک است، خطرناک از این منظر که با نقد صریح و منصفانهاش نیشتر میزند.
وی افزود: «سهرابی» از سلامت نفس مثالزدنی برخوردار است؛ او هیچگاه قلم خود را نفروخته و بدهکار هیچکس نیست و در عین متانت و ادب خنجر نقد منصفانه خود را در آستین دارد.
عضو شورای اسلامی شهر شیراز از این هنرمند به عنوان یک چهره جهانی و ملی یاد کرد و گفت: باید بر روی این چهره وزین و شناخته شده سرمایهگذاری کرد و شرایطی فراهم کرد تا از پراکندهکاریهای وی جلوگیری شود و جنبههای مختلف آثار او تقویت شود.
وی تأکید کرد: باید از تواناییهای این هنرمند در ابعاد بینالمللی بویژه نشان دادن مظلومیت ایران و شیعیان بیشتر بهره برد.
معین ساده بودن آثار «سهرابی» را یک حسن بزرگ دانست و گفت: آثار او در یک نقطه تعادل قرار دارد و فرد را در هر طبقه و قشری به تفکر و تعمق وا میدارد.
شایسته ستایش
پس از سخنان این عضو شورا و چهره ماندگار مهندسی، ابوالقاسم فقیری نویسنده و پژوهشگر بزرگ شیرازی رشته سخن را به دست گرفت و گفت: امروز به همت استاد «کوروش کمالی» گرد هم آمدهایم تا از دوستی شایسته ستایش کنیم. دوستی که مهربانی را میفهمد و هنوز که هنوز است بیشترین محبتش شامل حال مردم میشود.
فقیری تصریح کرد: آنچه از من و شما به یادگار میماند، انسانیت و مهربانی است - دوستمان «احمدرضا سهرابی» - مورد اقبال عمومی است به چهرهاش که نگاه میکنی نوعی آزرم و صفای روستایی را مشاهده میکنی، آنچه که به دلت مینشیند و توانایی این را نداری که از آن دل بکنی...
وی افزود: این محبت و صفا را در شهرها از جمله همین شیراز خودمان مدتهاست گم کردهایم و باید سراغش را از اهالی دل بگیریم.
فقیری تصریح کرد: بماند که بر سر آن محبت چه آمده و در کدام بیابان برهوت به امان خدا رهایش کردیم. من در سیمای دوست هنرمند و بیادعایمان «سهرابی» مهربانی ویژهای میبینم که شایسته ستایش است و برای من قابل احترام.
وی خاطرنشان کرد: سهرابی، مهربانی را در ذره، ذره وجودش دارد و از اهالی تظاهر هم نیست.
این نویسنده و پژوهشگر گفت: یکی از خصوصیات این هنرمند گرانمایه این است که ژست روشنفکری نمیگیرد و آنچه را که باید ببیند میبیند و سوژههای مورد نظرش را در کمال سادگی بیان میکند و همیشه به سراغ سوژههایی میرود که مبتلابه مردم است.
وی افزود: «سهرابی» چون قلم را بر روی کاغذ میبرد، قشر خاصی از مردم را در نظر ندارد و قاطبه مردم را به تماشا مینشیند و اصرار دارد که طرحهایش را همه بفهمند و البته یک هنرمند باید چنین باشد. زندهیاد سیمین دانشور خاتون اول قصهنویسی ایران همچنین نظری داشت، او هم میگفت حرفمان را باید مردم بفهمند.
فقیری به جوایز متعددی که «سهرابی» چه در داخل و چه در خارج دریافت کرده اشاره کرد و گفت: اعتبار کارهای این هنرمند به اقبال همهجانبه مردم به آثار اوست و یقین بدانید که در آینده بیشتر از او خواهیم شنید.
وی در پایان خطاب به «احمدرضا سهرابی» گفت: «دوست من»، رودخانه زندگی همچنان ادامه دارد و من به شما توصیه میکنم این نگاه خاص همراه با مهربانیت را در پیچ زمان از این سرزمین و مردمانش دریغ مکن، هوای این مردم را داشته باش زیرا مردم هنوز قدر محبت را میدانند.
افتخار
صاحب امتیاز و مدیرمسئول مؤسسه مطبوعاتی «عصر مردم» هم در این نشست از سابقه آشنایی خود در سال 74 با «احمدرضا سهرابی» در یک نمایشگاه کاریکاتور، سخن خود را آغاز کرد و گفت: من او را کشف کردم و از او دعوت به همکاری کردم.
محمد عسلی به سختیها و مشغله کاری فراوان احمدرضا سهرابی اشاره کرد و گفت: قطعاً کاریکاتوری که کمتر از 20 دقیقه کشیده میشود بیعیب نخواهد بود زیرا «سهرابی» در تراکم کاری بسیار بالا بخشی از وقت خود را به کشیدن کاریکاتور اختصاص میدهد اما او مجموعهای از هنرهای مختلف روزنامهنگاری را دارا میباشد و در عین حال نقادی خوب، مسئولیتپذیر و مهربان است.
وی نجابت و نوعدوستی را از ویژگیهای آثار این هنرمند دانست و گفت: این مؤلفهها مربوط و برخاسته از شخصیت این هنرمند است.
عسلی ادامه داد: امروز به دلیل مشکلات و تدارکات مالی در روزنامه اکثر بچهها آچار فرانسه هستند اما اگر شرایط فرق میکرد و هر کدام از آنها در جای خود قرار میگرفتند ستارههای درخشان بینظیری میشدند.
وی افزود: هنر بزرگ «احمدرضا سهرابی» این است که در چنین شرایط سختی درخشیده لذا اگر همه مباحث را در کنار هم ببینیم باید به سهرابی به خاطر کارهای ارزشمندش جایزه اسکار بدهیم.
عسلی ادامه داد: «سهرابی»، هنرمندی مربوط به فارس نیست و باید او را فراتر از حوزه ملی و فراملی ببینیم. او این موضوع را اثبات کرده و نشان داده که جهانی فکر میکند و جوایز متعدد بینالمللی او مؤید این موضوع است.
وی گفت: به وجود «سهرابی» افتخار میکنم و اعتقاد دارم افرادی مانند «سهرابی» در فارس نظیر ندارند کسانی که بیش از 20 سال سختیها را تحمل کردند آن هم به خاطر عشق و نوعدوستی.
عشق در پستو
پویا محسنی، فعال عرصه مطبوعات هم با بیان اینکه در مطبوعات فارس به جز در روزنامههای عصر و افسانه تولید کاریکاتور مغفول مانده و بعضاً به عنوان صفحه پرکن به آن نگاه شده است، گفت: چون درآمد از محل طرح و کاریکاتور محدود است یا وجود ندارد به جز چند نفر که عاشق این کار هستند کمتر کسی به دنبال این هنر است و خندهدار است که با وجود دانشکدههای هنر و کلاسهای متعدد طراحی داخلی و... هیچکس کاریکاتور را نمیفهمد.
وی افزود: طبیعی است که شما وقتی نمیتوانی از کارت پول در بیاوری و به فکر شکم بچههایت باشی عشق به پستو میرود، لذا باید معیشت هنر را نیز تأمین کرد تا این عشقها به پستو نروند.
تحسین به خاطر کاریکاتورهای نکشیده
سردبیر روزنامه «عصر مردم» هم در این نشست ویژگیهای منحصر به فرد «احمدرضا سهرابی» را همانگونه که استاد فقیری و برادرش مدیرمسئول روزنامه «عصر مردم» به آن پرداخته بودند مورد اشارت و تأکید قرار داد و گفت: «سهرابی» را دوست دارم و تحسین میکنم به خاطر کاریکاتورهایی که به ذهنش آمد اما نکشید.
اسماعیل عسلی افزود: در جامعهی در حال گذار نمیتوانیم با ماجراجویی مشکل را حل کنیم فقط میتوانیم ظرفیتسازی کنیم تا در مسیر توسعه قرار گیریم.
وی تأکید کرد: در همه ادوار کسانی که لاکپشتی کار فرهنگی کردهاند بیشتر نتیجه گرفتهاند.
او ماند
احمد خضری روزنامهنگار نیز وفاداری را از ویژگیهای شاخص «احمدرضا سهرابی» دانست و گفت: از سالها پیش با انسانهای بسیار خوبی در روزنامه عصر آشنا شدم اما آنها همه رفتند اما «احمدرضا» ماند.
وی تصریح کرد: در سال 92 یک تحقیق میدانی در منطقه لارستان در یک جامعه آماری 450 نفری انجام دادم، جامعه هدفی که خواننده روزنامه بودند. 60 درصد آنها اعلام کرده بودند تیتر را میخوانند و 30 درصد نیز توجه به عکس داشتند اما 10 درصد مخاطبان از کاریکاتور سخن میگفتند و عدهای نیز در این میان از کاریکاتورهای «سهرابی» گفتند.
وی تصریح کرد: سادگی، ویژگی خاص و بسیار تحسین برانگیز کارهای «سهرابی» است.
بیحاشیهترین مستأجر محله مطبوعات
سرپرست خبرگزاری ایلنا دراستان فارس هم گفت: سادگی آثار «احمدرضا سهرابی » در نوع سوژههای اوست. سوژههایی که مربوط به کوچه و بازار و مردم است نه سوژههای قلنبه، سلنبه و بعضاً نامأنوس.
محمدجواد شلتوککار افزود: در سفری که با «سهرابی» بودم دیدم او با دید یک طراح و کاریکاتوریست به سراغ روزنامههای خارجی میرود و با نگاه خود آنها را نقد و تحلیل میکند.
وی از «سهرابی» به عنوان بیحاشیهترین مستأجر محله مطبوعات فارس یاد کرد و گفت: او مستحق بهترینهاست.
باور
عکاس روزنامه «عصر مردم» هم گفت: اگر «احمدرضا سهرابی» را به عنوان یک هنرمند میشناسیم باید به این باور نیز برسیم که او به یک نگاه شخصی در هنر رسیده و میتواند تشخیص دهد که کاراکتر و رنگ و تصویر چگونه باشد.
علی گزبلند، سبک کار «سهرابی» را «مینیمال» دانست و افزود: نباید از او بخواهیم که پرطمطراق کار کند زیرا او در سبک کاری خود عالی کار میکند.
وی در پایان خطاب به سهرابی گفت: آنچه خوبان همه دارند، تو یکجا داری.
شاید از ما باشد
معاون مطبوعاتی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان هم نقد آثار «احمدرضا سهرابی» را کاری تخصصی دانست و گفت: باید به این هنرمند به خاطر آفرینش این آثار آفرین و مرحبا گفت.
سهرابی از چاپ کتاب برگزیده آثار «احمدرضا سهرابی» در سال آتی خبر داد و افزود: اولین بار به واسطه روزنامه «عصر مردم» با این هنرمند آشنا شدم و در فامیل و بستگان تحقیق بسیار کردم شاید از ما باشد.
کاش تنها بودم و میتوانستم گریه کنم
«احمدرضا سهرابی» کاریکاتوریست روزنامه «عصر مردم» هم با بیان این که سخن گفتن در این جمع بسیار برایش سخت است، گفت: نمیدانم چه بگویم وقتی استاد فقیری را دیدم که با عصا از پلهها پایین میآید صد برابر شرمنده شدم زیرا به او زنگ نزدم تا سختی راه را بر او تحمیل کنم؛ اگر چه همیشه در ذهنم بوده است اما وقتی دیدم از پلهها پایین میآید رشد کردم و قد کشیدم.
وی افزود: به جان دخترم قسم بدون اغراق میگویم امروز حضورم در این نشست را از همه افتخارات و جوایز ملی و بینالمللیام بالاتر میبینم و بار دیگر قد کشیدم.
این هنرمند بینالمللی از مدیر مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس به خاطر برگزاری این نشستها تقدیر کرد و گفت: امروز به بزرگی فکر او پی بردم و فکر میکنم بیدلیل نبوده که سالها پیش نام او را کوروش گذاشتند، زیرا کسی که نام کوچکش کوروش است باید اینگونه باشد.
«سهرابی» تصریح کرد: هر یک کلمهای که در این نشست برای من گفته شد زیاد بود کاش میشد یک جا تنها شوم و گریه کنم.
وی از محمد عسلی مدیرمسئول روزنامه «عصر مردم» به عنوان کسی که بر گردنش حق زیادی دارد تقدیر ویژهای کرد و گفت: تاتی تاتی به شیراز آمدم و او به من فضا و میدان داد. روزنامه «عصر مردم» برای من یک دانشگاه بود و امروز ممنون این چهره فرهیخته عرصه فرهنگ هستم.
«سهرابی» افزود: یکی از خوششانسیهای من در روزنامه «عصر مردم»، انجام فعالیت مطبوعاتی در کنار اسماعیل عسلی سردبیر روزنامه است که خودش یکی از طنزپردازان برجسته به شمار میرود.
وی در بخش دیگری از سخنانش با بیان این که اعتقاد دارد طنز در خون مردم ایران است، از چگونه کاریکاتوریست شدن خود سخن گفت و اظهار داشت: سال دوم دبیرستان بودم و با یکی از همکلاسیها که او را «حسنو» صدا میکردیم رابطه خوبی نداشتم، در کلاس دانش اجتماعی تصویری که تلفیقی از نقاشی و کاریکاتور بود را در خصوص مراسم «تشییع مادربزرگ حسنو» کشیدم و زیر آن نوشتم؛ تشییع جنازه ننه بزرگ حسنو! این تصویر در کلاس میچرخید و بچهها ریز ریز میخندیدند. دبیرمان که متوجه بر هم خوردن جو کلاس شده بود، قضیه را پیگیری کرد و این تصویر را دید و گفت: کار چه کسی است و بچهها گفتند که کار من است.
«سهرابی» ادامه داد: دبیرمان یک سیلی به من زد و من را از کلاس بیرون کرد، تا بعد بیاید و تکلیف مرا روشن کند. همان چند دقیقهای که در کنار دفتر مدرسه ایستاده بودم این جرقه به ذهن من زده شد که کاریکاتور قدرت تخریب و سازندگی دارد و این آغازی بود برای رفتن من به سمت کاریکاتور و...
طعم نقد و مبارزه
مدیر مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس در نشست نقد و بررسی آثار کاریکاتور «احمدرضا سهرابی»، کاریکاتور را یک زبان و نشانه اندیشگانی برای ارتباط و تأثیرگذاری دانست وگفت: کاریکاتور عصاره تلخ و شیرین اندیشه بشری و بیان کننده والاترین مضامین با حداقل مواد و حداکثر تیراژ و عالیترین شکل بیان ژورنالیستی است.
کوروش کمالی سروستانی در هشتمین نشست روزنامهنگار در زوم کاریکاتور را انعکاس طنز در تصویر خواند و گفت: کاریکاتور طعم نقد و مبارزه دارد.
وی کاریکاتور را یک زبان جهانی دانست و گفت: کاریکاتور چون زبانی جهانی است میتوانیم کاریکاتوریست جهانی داشته باشیم از همین جهت است که «احمدرضا سهرابی» آثارش در کشورهای مختلف چون ژاپن، ترکیه، چین، هند، اسپانیا، آلمان، دانمارک و مکزیک دیده میشود. لذا اگر استان فارس روزنامهنگار جهانی ندارد اما خوشبختانه کاریکاتوریست جهانی دارد و سهرابی که زبان کاریکاتور ربط در اندیشه دارد.
کمالی سروستانی افزود: «احمدرضا سهرابی» از کسانی است که هر روز میخوانیمش بخواهیم او را هم نخوانیم او ما را مینوازد!
به اعتقاد مدیر مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس «احمدرضا سهرابی» در سپهرهای گوناگونی طبع آزموده و در هر سپهری به مقتضای آن پرواز کرده است. او در جشنوارههای جهانی به گونهای، در روزنامه ملی به شکلی و در روزنامه محلی به گونهای دیگر حرف خود را میزند که این نشان از توانایی اندیشه و هنر «سهرابی» دارد.