غریب‌آبادی:
تعاملات از طریق میانجی قطری بر اساس طرح هفت‌روزه ایران ادامه دارد
معاون وزیر امور خارجه، از تداوم تعاملات و تبادل پیام‌ها با میانجیگری قطر بر اساس طرح هفت‌روزه جمهوری اسلامی ایران خبر داد و گفت: مبنای مذاکرات و دستیابی به تفاهم دیپلماتیک، همان طرح ارائه‌شده از سوی ایران است و در صورت تأمین مطالبات و شروط کشور، امکان رسیدن به تفاهم وجود دارد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه، با اشاره به تداوم تعاملات و تبادل پیام‌ها از طریق میانجیگران، درباره آخرین وضعیت مذاکرات اظهار کرد: همان‌طور که در مواضع یکی دو روز گذشته نیز مشخص بود، تعاملات و تبادل پیام‌ها از طریق میانجیگران همچنان ادامه دارد. این تعاملات از طریق میانجی قطری و درباره همان طرح هفت‌روزه‌ای است که جمهوری اسلامی ایران در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد ارائه کرد.
وی افزود: مبنای جمهوری اسلامی ایران برای حل‌وفصل دیپلماتیک و رسیدن به تفاهم، همان طرحی است که ارائه کرده‌ایم و اگر در حال حاضر نیز تعاملی در جریان است، بر اساس همان متن انجام می‌شود. نظراتی دریافت کرده‌ایم و اقدامات ما نیز مشخص است. طبیعتاً اگر مطالبات و شروط جمهوری اسلامی ایران تأمین شود، می‌توان به تفاهمی دیپلماتیک دست یافت.
غریب‌آبادی با تأکید بر اینکه جمهوری اسلامی ایران آغازگر جنگ نبوده است، تصریح کرد: ما جنگی را آغاز نکردیم، بلکه جنگ به ما تحمیل شد. بنابراین، اگر طرف مقابل مدعی است که به دنبال حل‌وفصل دیپلماتیک وضعیت است، باید به الزاماتی که جمهوری اسلامی ایران مشخص کرده است، پایبند باشد؛ الزاماتی که عمده آن‌ها پیش از این در تفاهم اسلام‌آباد نیز منعکس شده بود. این موضوع از نکات اساسی است که اکنون مورد بحث و بررسی قرار دارد.
معاون وزیر امور خارجه در ادامه با اشاره به تداوم برخی حوادث و تحولات نظامی گفت: ما همچنان در وضعیت جنگی به سر می‌بریم و از نظر جمهوری اسلامی ایران، تجاوز علیه کشورمان پایان نیافته است. این یک نکته مهم حقوقی است؛ چراکه تا زمانی که تجاوز نظامی به‌صورت کامل و دائمی خاتمه پیدا نکند، جمهوری اسلامی ایران حق دفاع مشروع دارد.
وی ادامه داد: این‌گونه نیست که اگر جمهوری اسلامی ایران برای دفاع از کشور در برابر متجاوزان اقدامی انجام دهد، گفته شود که آغازگر جنگ بوده است. ما اکنون در شرایط جنگی قرار داریم و مورد تجاوز نظامی واقع شده‌ایم؛ بنابراین، هر اقدامی که در این چارچوب برای دفاع از کشور انجام شود، در راستای اعمال حق دفاع مشروع خواهد بود.
غریب‌آبادی با تأکید بر پایبندی جمهوری اسلامی ایران به راه‌حل‌های دیپلماتیک خاطرنشان کرد: جمهوری اسلامی ایران همواره اعلام کرده است که به راه‌حل‌ها و گفت‌وگوهای دیپلماتیک پایبند است؛ البته این رویکرد با آگاهی از بی‌اعتمادی و نبود صداقت آمریکا دنبال می‌شود. جمهوری اسلامی ایران برای هر وضعیتی آمادگی دارد.
وی تأکید کرد: اگر آمریکایی‌ها در ادعای خود مبنی بر آمادگی برای گفت‌وگوهای دیپلماتیک جدیت داشته باشند، جمهوری اسلامی ایران نیز به همان میزان جدی خواهد بود؛ اما اگر بخواهند سناریوهای دیگری را دنبال کنند، جمهوری اسلامی ایران در دفاع از خود بسیار جدی‌تر از آن‌ها عمل خواهد کرد. این آخرین وضعیت تعاملات در شرایط کنونی است.
غریب‌آبادی در پاسخ به پرسشی درباره مستندسازی حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به بنادر ایران در تنگه هرمز و ارسال مستندات این حملات به سازمان بین‌المللی دریانوردی اظهار کرد: وزارت امور خارجه با توجه به مسئولیتی که در ارتباط با مجامع بین‌المللی و کشورها بر عهده دارد، هم موارد ناشی از جنگ ۱۲ روزه را از منظر حقوقی مستندسازی کرده و هم تاکنون سه مجموعه مستند درباره دو جنگ اخیر و یک مجموعه نیز درباره اغتشاشات دی‌ماه سال گذشته تهیه کرده است.
وی افزود: این مجموعه‌ها شامل مکاتبات مختلف و گزارش‌های مستند حقوقی درباره جنایات صورت‌گرفته است که برای سازمان‌های بین‌المللی و کشورهای مختلف ارسال شده و عمدتاً نیز به‌عنوان اسناد شورای امنیت سازمان ملل متحد به ثبت رسیده‌اند. این گزارش‌ها مجموعه‌هایی قوی، مستدل و مستند هستند.
غریب‌آبادی با اشاره به تهیه گزارش‌های تخصصی با همکاری دستگاه‌های ذی‌ربط ادامه داد: برای مثال، درباره حملات به بنادر غیرنظامی و تأسیسات غیرنظامی مرتبط با بنادر، با کمک سازمان بنادر و دریانوردی گزارش جامعی تهیه و ارسال کرده‌ایم که ابعاد این جنایات و مسئولیت بین‌المللی کشورهای مهاجم و متجاوز را نشان می‌دهد.
وی اضافه کرد: در خصوص حملات به اماکن درمانی و بیمارستان‌ها و همچنین مراکز میراث فرهنگی، موزه‌ها و اماکن گردشگری نیز با همکاری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، گزارش تخصصی و جامعی تهیه و به مجامع بین‌المللی ارسال کرده‌ایم. درست است که با وقوع تجاوز نظامی علیه کشور، تمام توان و توجه ما معطوف به دفاع از کشور می‌شود، اما نباید از مستندسازی این جنایات برای پیگیری‌های حقوقی بعدی غافل شویم. این مستندسازی‌ها با کمک دستگاه‌های مختلف تا حد قابل قبولی انجام شده و به گزارش‌هایی قابل پیگیری از منظر حقوقی تبدیل شده است.
معاون وزیر امور خارجه در تشریح روند پیگیری‌های حقوقی ایران در ارتباط با حملات اخیر گفت: این پیگیری‌ها با همکاری دستگاه‌های ذی‌ربط در چند حوزه دنبال می‌شود. نخستین سطح، محاکم ملی هستند. پرونده‌های مختلفی به دستور رئیس قوه قضاییه در دادگستری تهران تشکیل شده که هم شامل پرونده‌های حقوقی و هم پرونده‌های کیفری است. تاکنون بیش از ده‌ها پرونده در این زمینه تشکیل شده است.
وی با اشاره به صدور برخی کیفرخواست‌ها در پرونده‌های تشکیل‌شده تصریح کرد: در خصوص برخی پرونده‌ها، از جمله پرونده مربوط به شهادت مقام معظم رهبری و حمله به مدرسه میناب، کیفرخواست صادر و پرونده‌ها برای رسیدگی به دادگاه ارسال شده‌اند. برخی دیگر نیز در مرحله تحقیقات، تکمیل مستندات و صدور کیفرخواست قرار دارند. بنابراین، در حوزه محاکم ملی در مرحله قابل‌توجهی از پیگیری‌ها قرار داریم.
غریب‌آبادی خاطرنشان کرد: وزارت امور خارجه نیز در کنار همکاران قضایی حضور دارد و مشورت‌های لازم را ارائه می‌کند. همچنین در تشکیل برخی از پرونده‌ها در محاکم ملی نقش مؤثری داشته‌ایم.
وی با اشاره به سطح دوم پیگیری‌های حقوقی ایران در محاکم بین‌المللی اظهار کرد: در این حوزه دو مرجع مهم وجود دارد؛ دیوان بین‌المللی دادگستری (ICJ) و دیوان کیفری بین‌المللی (ICC). جمهوری اسلامی ایران عضو دیوان کیفری بین‌المللی نیست و آمریکا و رژیم صهیونیستی نیز عضو این دیوان نیستند؛ بنابراین، در شرایط عادی امکان ارجاع موضوع به این دیوان را نداریم. البته اصلی به نام «صلاحیت موردی» مطرح است که آثار و شرایط خاص خود را دارد و حقوقدانان در حال بررسی این موضوع هستند که آیا می‌توان از این ظرفیت نیز استفاده کرد یا خیر. با وجود عضو نبودن ایران در این دیوان، این موضوع در دست بررسی است و به‌زودی درباره آن تصمیم‌گیری خواهیم کرد.
معاون وزیر امور خارجه در ادامه درباره امکان طرح دعوا در دیوان بین‌المللی دادگستری گفت: همان‌طور که می‌دانید، برای طرح پرونده در مراجع قضایی بین‌المللی، ابتدا باید صلاحیت آن مرجع احراز شود. صلاحیت دیوان بین‌المللی دادگستری از چند طریق قابل احراز است؛ نخست، وجود یک موافقت‌نامه یا معاهده بین‌المللی که کشورهای طرف اختلاف عضو آن باشند و در صورت بروز اختلاف، امکان ارجاع موضوع به دیوان در آن پیش‌بینی شده باشد. برای مثال، کنوانسیون رفع همه اشکال تبعیض نژادی از جمله این معاهدات است.
وی ادامه داد: راه دیگر، وجود موافقت‌نامه دوجانبه میان کشورهاست؛ مانند عهدنامه مودت سال ۱۹۵۵ میان ایران و آمریکا که دعاوی ناشی از آن می‌توانست در دیوان بین‌المللی دادگستری مطرح شود. همچنین کشورها می‌توانند با صدور اعلامیه‌های یک‌جانبه، صلاحیت دیوان را بپذیرند.
غریب‌آبادی تأکید کرد: از این منظر، تمامی بررسی‌های لازم را انجام داده‌ایم و در دو یا سه مورد که احساس کردیم ظرفیت‌هایی برای ورود به دیوان بین‌المللی دادگستری وجود دارد، آن‌ها را فعال کرده‌ایم. همچنین از منظر اساسنامه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز موضوعاتی را در دست بررسی و پیگیری داریم.
غریب‌آبادی در ادامه با اشاره به پیگیری حقوقی حملات به تأسیسات هسته‌ای ایران اظهار کرد: در این زمینه نیز ظرفیت‌های حقوقی موجود را فعال کرده‌ایم، یادداشت‌های دیپلماتیک لازم را ارسال کرده‌ایم و پیگیری موضوع را آغاز خواهیم کرد.
وی افزود: موضوع دیگر، پیگیری پرونده‌های مربوط به جنگ در دیوان بین‌المللی دادگستری است. ما با کمک مرکز امور حقوقی بین‌المللی ریاست‌جمهوری، پرونده‌ای را درباره جنگ ۱۲ روزه در این دیوان به ثبت رسانده‌ایم و پرونده جدیدی را هم درباره جنگ ۴۰ روزه نزد دیوان بین‌المللی دادگستری ثبت خواهیم کرد.
معاون وزیر امور خارجه تأکید کرد: هر جا ظرفیتی وجود داشته باشد، حتی اگر این ظرفیت محدود باشد، آن را شناسایی کرده و برای استفاده از آن اقدام می‌کنیم.
غریب‌آبادی با اشاره به پیگیری پرونده‌ها در محاکم ملی سایر کشورها بر اساس اصل صلاحیت جهانی گفت: در این زمینه نیز تیم حقوقی تشکیل داده‌ایم و کمیته‌ای متشکل از سه تا چهار دستگاه در وزارت امور خارجه شکل گرفته است. برخی کشورها را شناسایی کرده‌ایم و در مرحله نخست، موضوع حملات به میناب و لامرد را در چند کشور پیگیری خواهیم کرد.
وی ادامه داد: درباره پرونده میناب، تیم حقوقی تشکیل داده‌ایم و مستندات مربوطه را جمع‌آوری کرده‌ایم. حقوقدانان ما در حال طراحی مسیرهای حقوقی هستند. طبیعتاً در این محاکم، قربانیان باید شکایت کنند؛ اما ما مشورت‌های حقوقی لازم را به اتباع و شهروندانی که قربانی این حملات شده‌اند، ارائه خواهیم داد و حمایت‌های لازم را انجام می‌دهیم تا بر اساس اصل صلاحیت جهانی، چندین دعوا با شکایت قربانیان و شاکیان خصوصی مطرح شود.
غریب‌آبادی در تشریح آخرین سطح پیگیری‌ها به اقدامات دیپلماتیک و طرح موضوع در مجامع بین‌المللی اشاره کرد و گفت: علاوه بر پیگیری‌های حقوقی و قضایی، موضوع را در مجامع دیپلماتیک، از جمله سازمان ملل متحد و شورای حقوق بشر، و همچنین در نهادهای تخصصی بین‌المللی مانند سازمان جهانی بهداشت، اتحادیه بین‌المللی مخابرات و سازمان بین‌المللی دریانوردی دنبال می‌کنیم.
وی افزود: دستورالعملی به تمامی سفارتخانه‌ها و نمایندگی‌های جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور ابلاغ کرده‌ایم تا از همه ظرفیت‌های موجود استفاده کنند و در هر جلسه، این جنایات را به‌صورت تخصصی مطرح کنند.
معاون وزیر امور خارجه با بیان اینکه بیش از ۲۰۰ مکاتبه تخصصی در جریان جنگ ۴۰ روزه تهیه و ارسال شده است، تصریح کرد: این مکاتبات از سوی رؤسای دستگاه‌ها و وزیران تهیه و برای سازمان‌های تخصصی بین‌المللی ارسال شده‌اند. از جمله این مکاتبات، مواردی است که برای اتحادیه بین‌المللی مخابرات و سازمان جهانی بهداشت فرستاده‌ایم. در واقع، با هر سازمانی که با یکی از ابعاد اقدامات صورت‌گرفته علیه ایران مرتبط باشد، مکاتبه کرده‌ایم و گزارش‌ها و مستندات لازم را در اختیار آن‌ها قرار داده‌ایم.
غریب‌آبادی خاطرنشان کرد: از ظرفیت این سازمان‌ها استفاده می‌کنیم تا این موارد را به‌طور مستمر برجسته کرده و مسئولیت بین‌المللی طرف‌های مرتبط را پیگیری کنیم. این موضوع در حوزه دیپلماتیک و سیاسی نیز دنبال می‌شود و به‌عنوان یکی از دستورکارهای ثابت نمایندگی‌های جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور قرار دارد.
