وزیر دادگستری
باید بیکیفرمانی را بشکنیم/ بگذارید دنیا بفهمد جنایت هزینه دارد
وزیر دادگستری با تأکید بر ضرورت پیگیری قضایی جنایات جنگی و مطالبه حقوق آسیبدیدگان گفت: نباید اجازه دهیم بیکیفرمانی اتفاق بیفتد؛ باید برای تمام افرادی که از جنایات رخداده آسیب دیدهاند، چه در قالب شکایت کیفری و چه حقوقی، طرح دعوا و مطالبه خسارت کرد و با صدور آرای مستند و مستدل، نشان داد که جنایت هزینه دارد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، امینحسین رحیمی، وزیر دادگستری، در همایش «دادخواهی بینالمللی؛ از میدان تا محکمه» گفت: کسی که به عنوان وکیل مدافع وارد این عرصه میشود، در حقیقت برای دفاع و دادخواهی از حقوق کسانی اقدام میکند که مورد ظلم و تجاوز قرار گرفتهاند.
وی با اشاره به دو جنگ تحمیلی گفت: در دو جنگ تحمیلی که بر ما تحمیل شد و ظلمهایی که در جریان آن صورت گرفت، کاری که وکلا به عنوان وکیل مدافع باید انجام دهند، بسیار مهم است.
وی ادامه داد: اگر تمام قواعد و مقررات بینالمللی را مورد بررسی قرار دهیم، میبینیم که برای رفتار کشورها در شرایط مختلف، ضوابط و مقررات مشخصی وجود دارد. ممکن است در شرایطی، مطابق قواعد بینالمللی و با تصمیم شورای امنیت سازمان ملل متحد، اقدام نظامی علیه یک کشور مجاز شناخته شود و در مقابل، کشور مورد حمله نیز بر اساس حق دفاع مشروع، اجازه داشته باشد از خود دفاع کند.
وزیر دادگستری تصریح کرد: در مورد ما، مسئله این است که ایران علیه آمریکا جنگی را آغاز نکرده بود. ما به کجا حمله کرده بودیم و چه تجاوزی انجام داده بودیم که بخواهند اقدام خود را در چارچوب دفاع توجیه کنند؟ بنابراین، اصل اقدام آنها یک جنایت بینالمللی تحت عنوان «تجاوز» بود. از این هم مهمتر، حتی اگر جنگی مطابق قواعد بینالمللی آغاز شود، تمام اقدامات نظامی در جریان جنگ نیز تابع مقررات و قواعد مشخصی است. اما آنها از همان ابتدا، در کنار اصل تجاوز که خود یک جنایت و نقض آشکار قوانین بینالمللی است، مرتکب جنایت جنگی نیز شدند.
وی افزود: فرض کنید در جریان یک جنگ، رهبر سیاسی یک کشور هدف قرار بگیرد. در کجای قواعد بینالمللی اجازه داده شده است که حتی در شرایط جنگ، رهبر سیاسی یک کشور را هدف قرار دهند؟ آن هم در شرایطی که رهبر جمهوری اسلامی ایران، علاوه بر جایگاه سیاسی، مرجع تقلید بسیاری از شیعیان در سراسر جهان بود. این اقدام در محل سکونت ایشان صورت گرفت و ابعاد بسیار فجیعی داشت.
وی گفت: سال گذشته بعد از جنگ دوازدهروزه در خدمت مقام معظم رهبری حضور داشتیم و محضر ایشان رسیدیم. ایشان تأکید کردند که باید این جنایات از مسیر قضایی پیگیری شود. از همان زمان، موضوع پیگیری قضایی جنایات جنگ ۱۲ روزه مطرح شد و قوه قضاییه نیز به عنوان مسئول این موضوع معرفی شد. البته قوه قضاییه از این جهت که مرجع رسیدگی است، مسئولیت رسیدگی دارد و طبیعتاً ستمدیدگان و شاکیان نیز باید وارد شوند تا زمینه تشکیل پرونده و رسیدگی قضایی فراهم شود.
وی ادامه داد: پس از شهادت رهبر معظم انقلاب و همچنین شهادت جمعی از مردم و عزیزان کشورمان، ابعاد دیگری از جنایاتی که رخ داده، برای ما روشن شد. در واقع، این حوادث نشان داد که در سالهای گذشته یک نقص جدی در روند اقدامات حقوقی و قضایی ما وجود داشته است. این افراد بارها علیه ما اقدامات تروریستی انجام دادهاند و در بسیاری از موارد لازم بوده که ما اقدامات حقوقی و قضایی لازم را بهموقع انجام دهیم. همانگونه که امام شهید نیز فرمودند، اگر لازم باشد برای تحقق این اهداف ۲۰ سال زمان صرف شود، باید این کار انجام شود.
وی تصریح کرد: بنابراین، یک مسئولیت وجدانی و حرفهای بر عهده وکلای کشور قرار گرفته است. در این زمینه، هم کانونهای وکلا اقداماتی انجام دادهاند و هم بهویژه مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه، با توجه به ساختار متمرکز و هماهنگیای که در سراسر کشور دارد، میتواند نقش مؤثری ایفا کند.
وی با اشاره به وظایف وزارت دادگستری گفت: وزارت دادگستری نیز به لحاظ قانونی در زمینه پیگیری دعاوی جمهوری اسلامی ایران علیه کشورهایی که مصونیت قضایی ایران را نقض کردهاند، مسئولیتهایی دارد. در همین راستا، کارگروهی تحت عنوان «کارگروه ماده ۶ آییننامه» در وزارت دادگستری تشکیل شده و ما در جریان اقدامات شما نیز هستیم.
وی ادامه داد: با این حال، یک نقصی را مشاهده کردم که به نظرم تنها شما میتوانید آن را مدیریت کنید. دستگاه قضایی آمادگی کامل برای رسیدگی دارد. ما از نظر قانونی یک مشکل داشتیم که برای رفع آن اقدام شد. در دولت با سرعت پیگیری کردیم و در مجلس نیز بحمدالله این موضوع به تصویب رسید و انشاءالله در شورای نگهبان مراحل نهایی آن در حال طی شدن است.
وی گفت: بنابراین، مانع قانونی ما بحمدالله در حال رفع شدن است، اما همچنان در زمینه اقدام عملی با یک مسئله مواجه هستیم، چون چنین روندی پیش از این وجود نداشته است. خانوادههایی که آسیب دیدهاند، لزوماً نمیدانند باید چه اقدامی انجام دهند و چگونه حقوق خود را مطالبه کنند.
وی با اشاره به مرحله مستندسازی گفت: شما یک مرحله مستندسازی را درباره خسارات مادی انجام دادهاید، اما در خصوص خسارات معنوی، هنوز اقدامات کافی صورت نگرفته است.
وی ادامه داد: برای مثال، درباره شهادت رهبر معظم انقلاب، همه مردم ناراحت شدند؛ اما برخی افراد به دلیل ارتباط عاطفی و علاقه عمیقی که داشتند، آسیب روحی بسیار شدیدی دیدند. یا درباره شهادت کودکان و مردم بیگناه؛ آیا میتوان در ایران یک ایرانی واقعی را پیدا کرد که از شهادت این کودکان و مردم بیگناه آسیب روحی ندیده باشد؟ اینها نیز مطالبه هستند و میتوانند موضوع شکایت و پیگیری حقوقی قرار بگیرند.
وی گفت: چه کسی باید این موضوع را مدیریت کند؟
وی با اشاره به میزان وکالتهای صورتگرفته گفت: الحمدالله در زمینه گرفتن وکالتها همکاریهایی صورت گرفته است. اما این موضوع را صرفاً اینطور در نظر نگیرید که چون شما وکیل هستید، هر کسی به شما مراجعه کرد، با او قرارداد ببندید. شما خودتان مراجعه کنید، بروید، بگردید و افراد آسیبدیده را پیدا کنید.
وی افزود: شما یک سامانه طراحی کنید تا تمام کسانی از مردم ایران که از شهادت این عزیزان آسیب روحی و معنوی دیدهاند، بتوانند بدون اینکه نیاز باشد به صورت حضوری به شما مراجعه کنند، شکایت خود را ثبت کنند و به شما وکالت بدهند.
وی گفت: این جنایتکاران خودشان فهمیدهاند که از نظر نظامی نمیتوانند با ما مقابله کنند. به همین جهت، مطمئن باشید اگر میدانستند و این توان را داشتند، اگر اطلاع و توانش را داشتند، اینها رحم نمیکردند که مثلاً آتشبس کنند. خاطرتان جمع باشد؛ همه دنیا این را میداند.
وی گفت: فشار اقتصادی هم سر جای خودش هست و با آن مقابله میشود، اما نباید اینها رها شوند. نباید اجازه بدهیم بیکیفرمانی اتفاق بیفتد. همانطور که امام شهید فرمودند، ما در گذشته غفلتهایی داشتهایم. اگر نتوانیم از طریق مراجع قضایی حقوق خودمان را پیگیری کنیم و از اینها انتقام قضایی بگیریم، این موجب میشود جریتر شوند. بگذارید دنیا بفهمد که جنایت هزینه دارد.
وی درباره اجرای آرا گفت: نگران نباشید که این آرا اجرا میشود یا نمیشود. فعلاً بحث اجرای رأی نیست؛ بحث این است که شما بتوانید رأیی مستند و مستدل بگیرید. البته باید رأی به گونهای باشد که اگر خواستیم آن را اجرا کنیم، امکان اجرای آن وجود داشته باشد. اگر کشوری خواست رأی ما را شناسایی کند، این رأی باید آنقدر مستند و مستدل باشد که بتواند آن را شناسایی کند و به مرحله اجرا برساند.
وزیر دادگستری گفت: باید شرایطی فراهم شود که تمام مردم ایران بتوانند دادخواست مطالبه غرامت معنوی بدهند؛ درباره شهدای میناب، درباره شهادت آقا، درباره ترسی که بر مردم وارد شد، درباره نگرانیهایی که برای مردم ایجاد شد و درباره آسیبهایی که متحمل شدند.
وی با اشاره به صدور رأی گفت: اگر ذهن آدم مدام برود سمت اینکه حالا این رأی صادر میشود، ولی ممکن است نتوانیم آن را اجرا کنیم، نباید از اصل موضوع غافل شویم. فعلاً رأی صادر شود؛ اجرای آن را انشاءالله انجام خواهیم داد.
وی ادامه داد: در کشورهایی که صلاحیت جهانی برای خود تعریف کردهاند، میتوان از این ظرفیت استفاده کرد. یک انسجام و هماهنگی ایجاد کنید تا بتوانیم برای تمام کسانی که در کشور ایران از این جنایتها آسیب دیدهاند، طرح شکایت کنیم؛ چه شکایت کیفری و چه شکایت حقوقی، خسارتها را مطالبه کنیم و برای آنها رأی بگیریم.
وی گفت: بعد از آن نیز باید حتماً برای مرحله اجرای احکام اقدام کنید. این یک کار ماندگار است؛ باید بیکیفرمانی را که متأسفانه امروز در دنیا حاکم شده و همان «قانون جنگل» را بر جهان حاکم کردهاند، بشکنیم. مطمئن باشید در دنیا هنوز افراد آزادهای هستند که حاضرند در برابر جنایت ایستادگی کنند. همانطور که در مسئله غزه دیدید، کشور آفریقای جنوبی، که یک کشور مسلمان هم نیست، علیه رژیم صهیونیستی اقدام کرد. ما باید از این ظرفیت استفاده کنیم.
