وزیر علوم:
شهید لاریجانی سرمایه ملی و مظهر عقلانیت در سیاست بود/در مرحله اجرا به یافته‌های عقل جمعی پایبند بمانیم
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با تأکید بر اینکه شهید علی لاریجانی سرمایه‌ای ملی و مظهر عقلانیت در سیاست بود، گفت: زیربنای حکمرانی خوب، عقلانیت است و باید بیش از گذشته به عقل جمعی در سیاست‌گذاری اعتماد کرد؛ چراکه اسرائیل از عقلانیت و تأملات علی لاریجانی هراس داشت.
به گزارش خبرنگار ایلنا، حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، در مراسم یادبود شهید علی لاریجانی با اشاره به ویژگی‌های شخصیتی و سیاسی او گفت: شهید لاریجانی شخصیتی مؤدب، صبور، دانشمند و برخوردار از نگاه ملی بود که در طول سالیان ریاست مجلس، با وجود بدرفتاری‌هایی که با او شد، هرگز از خود بدرفتاری نشان نداد.
وی با اشاره به یادداشتی که در سال ۱۳۹۹، هم‌زمان با پایان ریاست علی لاریجانی بر مجلس شورای اسلامی، منتشر کرده بود، اظهار کرد: در آن زمان، به‌عنوان معاون حقوقی و پارلمانی وزیر علوم، عملکرد ایشان را از نزدیک در صحن مجلس مشاهده می‌کردم. در یادداشتم نوشتم: «علی لاریجانی رفت» و متأسفیم که امروز رفتن او دیگر بازگشتی ندارد.
سیمایی صراف افزود: در آن یادداشت تأکید کرده بودم که در مدتی که عملکرد دکتر لاریجانی را از نزدیک در صحن مجلس مشاهده کردم، او را شخصیتی مؤدب، صبور، دانشمند و دارای نگاه ملی یافتم. در طول سالیان طولانی ریاست مجلس، با او بدرفتاری‌هایی شد، اما کسی از او بدرفتاری ندید.
وزیر علوم ادامه داد: نکته جالب‌تر برای من، با توجه به اینکه رشته تحصیلی‌ام حقوق است، این بود که علی‌رغم تحصیل در رشته فلسفه، از فهم حقوقی نیز برخوردار بود. او در زیست سیاسی خود، مسیر رشد، تحول و پختگی را طی کرد و به یک سرمایه ملی تبدیل شد. پرسش این است که ما با سرمایه‌های ملی خود چه می‌کنیم؟
وی با ابراز تأسف از شهادت علی لاریجانی و فرزندش گفت: ارادت من به شهید لاریجانی روزبه‌روز بیشتر شد. واقعاً نمی‌دانیم چگونه این داغ سنگین را به خانواده عزیز ایشان تسلیت بگوییم.
عقلانیت، زیربنای حکمرانی خوب است
سیمایی صراف در ادامه با اشاره به نسبت عقلانیت و حکمرانی اظهار کرد: از افلاطون این دیدگاه نقل شده است که فیلسوف باید بتواند جامعه را به سعادت برساند، اما امروز بحث صرفاً درباره حاکم نیست، بلکه موضوع حکمرانی مطرح است. مفهوم حکومت به معنای سنتی آن جای خود را به حکمرانی داده است؛ مفهومی که امروز برای رساندن بشر به سعادت مورد توجه قرار می‌گیرد.
وی با اشاره به مؤلفه‌های حکمرانی خوب در ادبیات بانک جهانی، از حاکمیت قانون، مشارکت و شفافیت به‌عنوان برخی از این مؤلفه‌ها نام برد و تأکید کرد: زیربنای همه این مؤلفه‌ها، عقلانیت است؛ ویژگی‌ای که در شخصیت علی لاریجانی بسیار برجسته بود.
وزیر علوم با اشاره به تاریخ پرفرازونشیب عقل در میان مسلمانان گفت: از خوارج تا معتزله، عدلیه و اخباریان، دیدگاه‌ها، نحله‌ها و مکتب‌های گوناگونی درباره عقل شکل گرفته است. شهید مطهری درباره امیرالمؤمنین علی(ع) تعبیری دارد که ایشان شهید جدایی دین از عقل است؛ تعبیری بسیار عجیب و در عین حال قابل تأمل.
وی افزود: ممکن است گروه‌هایی اهل جهاد باشند، اما اهل اجتهاد، عدالت و تعقل نباشند. ما نیز با وجود اینکه خود را پیرو مکتب عدلیه و اصولی می‌دانیم و در نظریه، عقل را بسیار ارج می‌نهیم، باید از خود بپرسیم که در عمل، در فقه، معرفت‌شناسی و اخلاق، چه تفاوتی با اخباریان داریم؛ جریانی که برای عقل در مکتب خود جایگاه چندانی قائل نبود.
احتمال خطا نمی‌تواند دلیل کنار گذاشتن عقل باشد
وزیر علوم با اشاره به شبهه‌های مطرح‌شده درباره امکان اعتماد به عقل تصریح کرد: یکی از پرسش‌ها این است که با وجود احتمال خطا، چگونه می‌توان به عقل اعتماد کرد؟ پاسخ من این است که آیا فهم پیامبر نیز خطاپذیر است؟ آیا انسان در فهم نقل دچار خطا نمی‌شود؟ ما برای فهم، استنباط، اجتهاد و انتساب یک برداشت به خدا، گرد هم می‌آییم و بحث می‌کنیم؛ بنابراین، صرف وجود احتمال خطا نمی‌تواند دلیل کنار گذاشتن عقل باشد.
وی با تأکید بر اینکه در روزگار کنونی احتمال خطای عقل جمعی کاهش یافته است، گفت: هنگامی که موضوعی را به عقل و عقلا می‌سپاریم، اندیشکده‌ها، پژوهشکده‌ها و آزمایشگاه‌ها، حتی در حوزه علوم انسانی، آثار و پیامدهای سیاست‌ها و تصمیم‌ها را بررسی و تحلیل می‌کنند و می‌سنجند که چرا باید مسیری را انتخاب کرد و از مسیر دیگری پرهیز کرد.
سیمایی صراف ادامه داد: عقل جمعی در کنار این بررسی‌ها و ارزیابی‌ها، اطمینان بیشتری برای ما ایجاد می‌کند و احتمال خطا را کاهش می‌دهد. در مطالعات آماری نیز نشان داده شده است که با افزایش مشارکت افراد در فرایند تصمیم‌گیری، احتمال خطا کاهش می‌یابد؛ از این رو، باید بیش از آنچه امروز شاهد هستیم، عقل را وارد عرصه سیاست کرد و به آن اعتماد داشت.
در مرحله اجرا به یافته‌های عقل جمعی پایبند بمانیم
وی با بیان اینکه گاهی یافته‌های عقل جمعی در مرحله اجرا مورد توجه قرار نمی‌گیرند، اظهار کرد: در بسیاری از موارد، در فرایند سیاست‌گذاری به کمک عقل جمعی به نتایجی می‌رسیم، اما هنگام اجرا و عمل، به یافته‌های آن پایبند نمی‌مانیم. این مسئله یکی از مشکلات جدی در عرصه حکمرانی است.
سیمایی صراف در پایان با اشاره به جایگاه علی لاریجانی در عرصه سیاست گفت: شهید لاریجانی مظهر عقلانیت بود. شاید پیش از این برای برخی روشن نبود، اما امروز می‌توان دریافت که اسرائیل از عقلانیت و تأملات علی لاریجانی هراس داشت. او به دست اشقیا به شهادت رسید و این شهادت، از نظر من، بسیار ارزشمند است؛ چراکه موجودی بدتر از اسرائیل روی کره زمین نمی‌توان سراغ گرفت.
