رفتارهای حمل و نقل شهری در مناطق مختلف جهان(نمودار)
شهرها خلق شده اند تا خدمات بهتر و زندگی آسودهتری را به ساکنان خود ارائه دهند، با این وجود طی مسافت برای ساکنان شهری در تمامی جوامع از دغدغههایی بوده که باعث شده کارشناسان برای حل مشکلات آن تحقیقات زیادی داشته باشند.
دسترسی مناسب به امکانات و شرایط اقتصادی بهتر از خصوصیات بارز زندگی شهری به حساب میآید. بر همین اساس وجود وسایل حمل و نقل کافی و قابل دسترس برای مردم شهرها که بتوانند فاصله بین محل زندگی تا محل کار خود را با آن طی کنند بسیار پر اهمیت است و این شاخص شامل وسایل حمل و نقل عمومی و خصوصی میشود.
کارشناسان دریافتهاند که شهرهای متراکمتر خدمات بهتری در این زمینه به ساکنان خود ارائه میدهند. دیاگرام زیر بر اساس برنامهLSE برای شهرها طراحی شده و نشان دهنده فواصل میان محل زندگی و محل کار شهروندان و تداخل آنها با یکدیگر است. همچنین این نمودار نشان میدهد که زندگی و کار در هر کیلومتر مربع از منطقه شهری چگونه است.


براساس این نمودار، "تراکم"، واحد اندازهگیری ساختار شهری است که میتواند برای تعیین کیفیت زندگی در شهرهای جهان مورد استفاده قرار گیرد. به این صورت که تراکم بالای شهری میتواند بهرهوری خدمات، نشاط شهری و توسعه خدمات حمل و نقل، پیادهروی و دوچرخه سواری را بهبود بخشد. البته این مزایا به مدیریت شهری و طراحی شهری نیز بستگی دارد و هزینههای منفی ازدحام بیش از حد و آلودگی هوا را نیز به حداقل میرسانند.
در طی قرن گذشته جمعیت شهرها افزایش زیادی داشته است. تا جایی که آمارهای نشان میدهد مساحت 100 شهر جهان که بزرگترین مناطق شهری به حساب میآیند، بین سالهای 1970 و 1990 به 82٪ کل مساحت جهان رسیده است.
همچنین توسعه شهری در کنار افزایش تراکم در بسیاری از شهرهای جهان رشد قابل توجهی داشته است. نمونهای از طرحهای توسعه شهری در شهرهای کپنهاگ، استکهلم و هنگ کنگ وجود دارد که نشان دهنده این موضوع است. در حالی که سایر شهرستانها مانند لندن، بروکسل، بوستون، توکیو، هامبورگ و ناگویا در حال از دست دادن تراکم شهری خود بوده و بیشتر ساکنان آنها به زندگی در حاشیه شهر علاقهمند شدهاند.

به طور کلی، خصوصیات زیرساختی که سیستم حمل و نقل را تعریف میکند، شامل اتصال و سطح پوشش جادهها، کیفیت جادهها و شبکههای ریلی و دیگر شبکههای دسترسی میشود و شهرهای امروزی نیز دارای انواع سیستمهای حملونقل از جمله تاکسی، اتوبوس و مترو هستند. با این وجود دوچرخه نیز از وسایل حمل و نقلی بوده که در سالهای گذشته توانسته محبوبیت زیادی در بین شهروندان به دست آورد.
براساس تحقیقات انجام شده، نزدیکی فیزیکی در شهرها میتواند با افزایش سرعت حملونقل از طریق استفاده از وسایل حمل و نقل موتوری عمومی و خصوصی، در کنار وسایل غیرموتوری میسر شود. البته وجود زیرساختهای مناسب مانند شبکه راهها تاثیر زیادی در توسعه آن دارد.
شکل زیر نشان میدهد که پیادهروی و دوچرخهسواری نقش مهمی در توسعه شهرها و دسترسی به شهری دوستدار محیط زیست دارند.حتی در شهرهایی که از سطح ثروت یکسانی برخوردارند، سهم سفرهای موتوری و غیرموتوری شخصی در سالهای گذشته تفاوت زیادی داشته است. به عنوان مثال بیش از 90 درصد از این سفرها در برخی از شهرهای شمالی آمریکا، در مقایسه با توکیو و هنگ کنگ که 15 درصد است، با خودروی شخصی انجام میشود. بنابراین به نظر میرسد که سفر با وسایل نقلیه غیر موتوری در بسیاری از شهرها روند رو به رشدی دارد. چراکه فقط در آمریکا درصد بالایی از مردم از وسایل نقلیه موتوری استفاده میکنند.

بیشترین تغییراتی که در طول زمان و در 5 دهه گذشته در سیستم حملونقل شهرها رخ داده، رشد سریع موتوریزه شدن و استقبال از وسایل غیر موتوری و عمومی است. در طول این دوره، سهم حمل و نقل عمومی در ناحیه شهری یا ثابت بوده یا کاهش تقریبی در برخی از شهرهای جهان داشته است؛ در حالی که استفاده از دوچرخه و پیاده روی بیشترین افزایش را نشان میدهد. گرچه این دو در کنار یکدیگر همچنان 70 درصد از سفرهای درون شهری را در آفریقا، بیش از 50 درصد در بسیاری از شهرهای چین و بیش از 33 درصد در شهرهای هندوستان را به خود اختصاص میدهند.
بر اساس گزارشهای موجود، در کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته، سطح بالایی از هماهنگی میان استفاده متفاوت از سیستمهای حمل و نقل متفاوت و طبقات اجتماعی وجود دارد. چراکه معمولا افراد فقیر سیستمهای حمل و نقل عمومی، دوچرخه و پیاده روی را ترجیح میدهند؛ در حالی که ثروتمندان وسایل حمل و نقل موتوری شخصی را انتخاب میکنند. با این وجود در مناطق متراکم تر ارائه خدمات حمل و نقل نیز معمولا بهتر است مناطقی است که جمعیت کمتری دارند و این خدمات ارتباطی به فقیر یا غنی بودن جامعه ندارد.
منبع:شهر فردا مترجم: آرزو میرزاخانی