ایرانیان نخستین ملتی که تشکیلات پست را برپا کردند

همه ساله ۹ اکتبر برابر هفدهم مهرماه به عنوان سالروز تاسیس اتحادیه جهانی پست نامگذاری شده است.اتحادیه جهانی پست از مؤسسات تخصصی وابسته به سازمان ملل متحد است که از نظر قدمت و سابقه دومین سازمان بین‌المللی جهانی محسوب می‌شود.

در سال ۱۸۷۸ عنوان اتحادیه عمومی پست‌ها تبدیل به اتحادیه جهانی پست شد و مقر اصلی آن در سوئیس قرار گرفت.رویکرد این اتحادیه کمک به سازماندهی و بهبود بخشیدن خدمات پستی در سطح بین‌المللی است.

هدف از نام‌گذاری روز جهانی پست

این روز به یادبود تأسیس اتحادیه جهانی پست (UPU) در سال ۱۸۷۴ در شهر برن سوئیس نام‌گذاری شده است. هدف اصلی از تعیین این روز افزایش آگاهی در مورد نقش مهم صنعت پست در زندگی روزمره مردم، کسب‌وکارهای مختلف و سهم آن در توسعه اجتماعی و اقتصادی کشورهاست.

تلاش برای برجسته کردن نقش پست در ارتباطات جهانی و تبادلات فرهنگی و اقتصادی،تشویق کشورها برای توسعه خدمات پستی و بهبود زیرساخت‌ها برای دسترسی آسان‌تر مردم به خدمات پستی، فراهم کردن بستر مناسب برای کشورهای عضو اتحادیه جهانی پست به منظور بررسی چالش‌ها، نوآوری‌ها و پیشرفت‌های تکنولوژیک از جمله دیجیتالی شدن خدمات پستی از دیگر اهداف نامگذاری این روز است.

اتحادیهٔ جهانی پست از ۴ رکن کنگره، شورای اجرایی، شورای بهره‌برداری پستی و تشکیل شده است.کنگره رکن اصلی اتحادیه به شمار می‌رود و هر ۴ سال یک‌بار، تمامی دولت‌های عضو اتحادیه در کنگره جمع می‌شوند تا در خصوص برنامه‌های آینده اتحادیهٔ جهانی پست و تجدیدنظر در اسناد آن که شامل سند مؤسس،کنوانسیون‌ها و قرادادهای مراسلات پستی است، تصمیمات جدیدی بگیرند.

دفتر بین‌المللی اتحادیه در برن سوئیس قرار دارد و نزدیک به ۲۵۰ کارمند از بیش از ۵۰ کشور در این دفتر کار می‌کنند.این دفتر به عنوان یک نهاد ارتباطی، اطلاعاتی،مشورتی و ارتقا دهنده همکاری‌های فنی میان ادارات پستی در اتحادیه عمل می‌کند.

با تأسیس اتحادیه پستی جهانی، ایران به عنوان یکی از نخستین کشورهای دنیا به عضویت این اتحادیه درآمد.پست در ایران تا پیش از سال ۱۲۵۸ به صورت یک اداره بود و تمامی امور پستی توسط آن انجام می‌شد تا اینکه در دوره قاجار دستور تأسیس وزارت پست صادر شد. هم زمان با صدارت امیرکبیر،تحولات تازه‌ای در پست کشور رخ داد و پست نوین بنیان‌گذاری شد.در این دوره سرویس‌های پستی منظم بین شهرها ایجاد،تعرفه‌های پستی تعیین و آیین‌نامه پستی به تصویب رسید.

در سال ۱۲۸۸ وزارت پست با ساختاری جدید شکل گرفت. اداره‌ تلگراف در این زمان به پست اضافه و وزارت پست و تلگراف تشکیل شد. در اواخر سال ۱۳۰۸ با خرید سهام شرکت تلفن، وزارت پست و تلگراف و تلفن ایجاد و با تاسیس وزارتخانه جدید، نظام پستی کشور توسعه پیدا کرد.

با پیروزی انقلاب اسلامی، شیوه های نوین پستی روز به روز گسترش و کمیت و کیفیت خدمات ارتقا یافت. شرکت ملی پست ایران به عنوان زیرمجموعه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در سال ۱۳۶۷ با هدف ارائه خدمات پستی آغاز به کار کرد.حذف ساختار سنتی پست و اجرای مکانیزاسیون و اتوماسیون شبکه پستی، ایجاد سرویس های نوین و متنوع نظیر پست پیشتاز، پست مستقیم،تحویل هوشمند مرسولات به گیرندگان، پست تصویری،پست یافته، صندوق شخصی، پست تلفنی ۱۹۳، پست اکسپرس، پست خرید و پیک ویژه از جمله خدمات این دوره است.

در حال حاضر شرکت ملی پست جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از زیرساختی‌ترین نهادها،نقش بسیار حیاتی و غیرقابل جایگزینی در زنجیره تأمین و توزیع مرسولات در سراسر کشور ایفا می‌کند.

بر اساس گزارش اخیر سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، در بهار امسال بیش از ۷۴ میلیون و ۳۲۴ هزار مرسوله توسط شرکت ملی پست و شرکت‌های پستی ارائه دهنده خدمات پستی جابه‌جا شده و حدود ۹۶ درصد مرسوله‌های داخلی با موفقیت توزیع شده‌ است.

در شرایط جنگ که نیاز به خدمت‌رسانی بی‌وقفه بیش از گذشته احساس می‌شد و مردم نسبت به مرسولات خود نگران بودند، پرسنل شرکت پست تمام تلاش خود را برای کاهش نگرانی و ارائه خدمات پستی به هموطنان به کار گرفته و ماموریت خود را با تمام توان و حس مسئولیت‌پذیری به انجام رساندند.

همه ساله کشورهای عضو اتحادیه جهانی پست در سراسر دنیا ۹ اکتبر را جشن می‌گیرند و از این روز برای راه‌اندازی طرح‌های پستی جدید و برگزاری نمایشگاه‌های ویژه جهت افزایش آگاهی در خصوص اهمیت خدمات پستی در زندگی روزمره مردم استفاده می‌کنند.