چرا گرما هوسهای غذایی را تغییر میدهد؟
کاهش اشتها در روزهای گرم لزوماً به این معنا نیست که بدن به مواد مغذی کمتری نیاز دارد. گرما میتواند اشتها را کاهش دهد و میل به غذاهای سبک و آبدار را بیشتر کند؛ به همین دلیل توجه به آبرسانی و دریافت کافی مواد مغذی در تابستان اهمیت بیشتری پیدا میکند.
اگر متوجه شدهاید با بالا رفتن دمای هوا، بیشتر به سالاد و میوه تمایل پیدا میکنید و کمتر سراغ خورشها و غذاهای سنگین میروید، این تغییر عادات غذایی فقط یک اتفاق فصلی نیست. کارشناسان میگویند گرما میتواند از طریق تأثیر بر دمای بدن، وضعیت آب بدن، فرایند گوارش و هورمونهای مرتبط با اشتها، الگوی گرسنگی و انتخابهای غذایی ما را تغییر دهد.
۱. بدن بهطور طبیعی تلاش میکند خنک بماند
وقتی دمای هوا بالا میرود، بدن برای جلوگیری از افزایش بیش از حد دمای خود، سازوکارهای مختلفی را فعال میکند. هیپوتالاموس، بخشی از مغز که در تنظیم دمای بدن و اشتها نقش دارد، واکنشهایی مانند گشاد شدن رگهای خونی و افزایش تعریق را هماهنگ میکند و همزمان بر پیامهای گرسنگی نیز تأثیر میگذارد.
یکی از دلایلی که ممکن است در هوای گرم کمتر احساس گرسنگی کنیم، همین فرایند است. هضم غذا به انرژی نیاز دارد و مصرف انرژی در جریان هضم، مقداری گرما نیز در بدن تولید میکند؛ فرایندی که به آن گرمازایی ناشی از رژیم غذایی گفته میشود.
بنابراین کاهش اشتها میتواند یکی از راههایی باشد که بدن از طریق آن، تولید گرمای اضافی را در شرایطی که برای خنک ماندن تلاش میکند، کاهش میدهد.
۲. گرما اشتها را تغییر میدهد
اگر در موج گرما، خورش و غذای سنگین را با سالاد عوض کردهاید یا بهجای غذاهای پرکالری بیشتر هوس میوه میکنید، تنها نیستید.
تغییر اشتها یکی از واکنشهای رایج بدن به افزایش دماست و پژوهشها نشان میدهند که عوامل مختلفی میتوانند در این تغییر نقش داشته باشند:
هوای گرم میتواند میل به غذاهای سبکتر را افزایش دهد؛ غذاهایی که خوردن آنها در دمای بالا راحتتر به نظر میرسد.
غذاهای سرد میتوانند با خنک کردن موقت دهان و گلو، احساس تازگی و راحتی ایجاد کنند.
غذاهای سبک معمولاً نسبت به غذاهای چرب و سنگین، احساس پری و سنگینی کمتری ایجاد میکنند و به همین دلیل در هوای گرم برای بسیاری از افراد جذابتر هستند.
۳. چرا غذاهای آبدار در گرما جذابتر میشوند؟
یکی از مهمترین چالشها در هوای گرم، حفظ آب بدن است. بدن برای خنک شدن عرق میکند و در این فرایند علاوه بر آب، مقدار کمی از الکترولیتها نیز از دست میرود.
به همین دلیل، میوهها و سبزیجات آبدار ممکن است در تابستان جذابتر به نظر برسند. هندوانه، خیار، توتفرنگی، گوجهفرنگی، پرتقال و کاهو از جمله مواد غذایی سرشار از آب هستند و میتوانند در کنار نوشیدنیها به تأمین مایعات مورد نیاز بدن کمک کنند.
۴. گرما میتواند اشتها را سرکوب کند
بسیاری از افراد در روزهای گرم متوجه میشوند که کمتر از معمول احساس گرسنگی میکنند. پژوهشها نیز نشان دادهاند که افزایش دما در بسیاری از موارد با کاهش دریافت کالری همراه است.
یکی از توضیحات احتمالی این است که بدن هنگام قرار گرفتن در معرض گرما، انرژی بیشتری را صرف خنک کردن خود میکند و در نتیجه ممکن است تمایل به فرایندهایی که گرمای بیشتری تولید میکنند، از جمله هضم غذا، کاهش پیدا کند.
علاوه بر این، هورمونهایی که در ایجاد احساس گرسنگی و سیری نقش دارند نیز ممکن است در شرایط استرس گرمایی تغییر کنند؛ هرچند پژوهشگران هنوز در حال بررسی دقیق ارتباط میان گرما و این تغییرات هورمونی هستند.
چرا بعضی افراد در گرما همچنان غذای داغ یا تند میخواهند؟
البته همه افراد در تابستان به دنبال غذاهای خنک نیستند. برخی همچنان چای یا قهوه داغ، سوپ یا غذاهای تند را ترجیح میدهند؛ حتی وقتی هوا بسیار گرم است.
نوشیدنیهای داغ و غذاهای تند میتوانند باعث افزایش تعریق شوند. اگر عرق بتواند بهخوبی از سطح پوست تبخیر شود، این فرایند میتواند به خنک شدن بدن کمک کند.
برخی ادویهها مانند هل و دارچین نیز ممکن است هنگام هضم، احساس خنکی ایجاد کنند. با این حال، این اثر به معنای کاهش واقعی دمای مرکزی بدن نیست و بیشتر به احساس خنکی مربوط میشود.
در هوای گرم چه بخوریم؟
کاهش اشتها در تابستان به این معنا نیست که بدن به مواد مغذی کمتری نیاز دارد. بنابراین حتی اگر در روزهای گرم کمتر گرسنه میشوید، باید همچنان مواد مغذی و مایعات کافی دریافت کنید؛ بهویژه اگر در فضای باز ورزش میکنید، در محیط گرم کار میکنید یا زیاد عرق میکنید.
کارشناسان برای تغذیه در هوای گرم توصیه میکنند:
آب کافی بنوشید: منتظر نمانید تا تشنه شوید و سپس آب بنوشید. در صورت تعریق زیاد، تأمین الکترولیتها نیز اهمیت پیدا میکند.
میوه و سبزیجات آبدار مصرف کنید: هندوانه، توتفرنگی، خیار و کرفس میتوانند بخشی از مایعات مورد نیاز بدن را تأمین کنند.
وعدههای سبکتر و خنکتر انتخاب کنید: سالاد، ماست، ساندویچهای سبک و سوپهای سرد میتوانند جایگزین مناسبی برای غذاهای بسیار سنگین و چرب باشند.
نوشیدنیهای شیرین را محدود کنید: مصرف زیاد نوشیدنیهای شیرین، الکل و کافئین میتواند برای وضعیت آب بدن مناسب نباشد.
نعناع را امتحان کنید: اضافه کردن نعناع به سالاد، سس، سوپ، چای یا لیموناد میتواند به دلیل وجود منتول، احساس خنکی موقتی در دهان ایجاد کند.
تغییر اشتها و هوسهای غذایی در روزهای گرم، تا حد زیادی میتواند واکنشی طبیعی به افزایش دمای بدن و نیاز به خنک ماندن باشد. کاهش میل به غذاهای سنگین و افزایش تمایل به میوهها، سبزیجات و غذاهای خنک و سبک، در بسیاری از افراد اتفاق میافتد. با این حال، حتی در صورت کاهش اشتها، تأمین آب و دریافت کافی پروتئین، ویتامینها، مواد معدنی و انرژی همچنان ضروری است.
