چرا با وجود مصرف کلسیم باز هم پوکی استخوان میگیریم؟
سالهاست بسیاری از افراد، بهویژه زنان پس از میانسالی، برای حفظ سلامت استخوانهای خود به مصرف مکملهای کلسیم روی آوردهاند؛ اما تحقیقات علمی نشان میدهد دریافت کلسیم بهتنهایی همیشه مانع کاهش تراکم استخوان نمیشود.
استخوانهای انسان برخلاف تصور عمومی، ساختاری ثابت و بدون تغییر نیستند؛ بلکه بافتهایی زندهاند که دائماً در حال بازسازی هستند. بدن برای حفظ استحکام استخوانها به مجموعهای از عوامل نیاز دارد که کلسیم تنها یکی از آنهاست.
پژوهشگران معتقدند برایآنکه کلسیم بتواند نقش واقعی خود را در بدن ایفا کند، عواملی مانند ویتامین D، فعالیت بدنی، تغذیه مناسب و وضعیت هورمونی نیز باید در کنار آن وجود داشته باشند. به همین دلیل است که بعضی افراد باوجود مصرف کلسیم، همچنان با کاهش تراکم استخوان یا پوکیاستخوان مواجه میشوند.
چرا مصرف کلسیم همیشه به معنای داشتن استخوان قوی نیست؟
کلسیم یکی از مهمترین مواد معدنی موجود در استخوان است و بخش زیادی از ذخایر کلسیم بدن در بافت استخوانی قرار دارد. اما مسیر کلسیم از غذا یا مکمل تا رسیدن به استخوان، چند مرحله دارد. این ماده ابتدا باید در دستگاه گوارش جذب شود و سپس بدن بتواند آن را در فرآیند ساخت و بازسازی استخوان استفاده کند.
در این مسیر، ویتامین D به جذب بهتر کلسیم از روده کمک میکند و در تنظیم میزان کلسیم موردنیاز بدن نقش اساسی دارد. به بیان ساده، کلسیم ماده اولیه است، اما ویتامین D کمک میکند این ماده بهدرستی مورداستفاده قرار گیرد.
نقش نور خورشید در سلامت استخوان، به دلیل تأثیر آن بر تولید ویتامین D در پوست است. هنگامی که پوست در معرض بخش خاصی از اشعه فرابنفش خورشید یعنی UVB قرار میگیرد، فرآیندی آغاز میشود که به تولید ویتامین D۳ کمک میکند. ویتامین D پس از فعال شدن در بدن، باعث افزایش توانایی جذب کلسیم و استفاده بهتر از آن میشود.
البته میزان تولید ویتامین D برای همه افراد یکسان نیست و عواملی مانند سن، رنگ، پوست، فصل و موقعیت جغرافیایی همچنین میزان پوشش بدن و مدت تماس با نور خورشید بر آن تاثیر میگذارند. بنابراین هدف، دریافت متعادل نور خورشید است، نه قرارگرفتن طولانی و آسیبزا در معرض آفتاب.
حلقه مفقوده سلامت استخوان
به گزارش National Osteoporosis Foundation یکی از مواردی که گاهی کمتر مورد توجه قرار میگیرد، فعالیت بدنی است. استخوانها به فشار و حرکت پاسخ میدهند. ورزشهای تحملکننده وزن مانند پیادهروی، بالارفتن از پله و تمرینات مقاومتی، پیام حفظ و تقویت ساختار استخوانی را به بدن ارسال میکنند. به همین دلیل، مصرف کلسیم و ویتامین D زمانی اثربخشی بیشتری دارد که همراه با فعالیت بدنی مناسب باشد.
غذا، شیر یا مکمل
متخصصان معمولاً توصیه میکنند تاحدامکان کلسیم از منابع غذایی تأمین شود. شیر، ماست، پنیر، برخی ماهیها و مواد غذایی غنیشده از منابع مهم کلسیم هستند.
در کودکان و نوجوانان، دریافت کافی کلسیم و ویتامین D اهمیت زیادی دارد، زیرا بخش زیادی از توده استخوانی بدن در دوران رشد ساخته میشود. اما در بزرگسالان، بهخصوص زنان پس از یائسگی، تنها مصرف شیر یا مکمل کلسیم نمیتواند کاهش تراکم استخوان را متوقف کند؛ زیرا عواملی مانند تغییرات هورمونی، افزایش سن، کمبود ویتامین D و کمتحرکی نیز نقش مهمی دارند.
استخوان سالم با قرص ساخته نمیشود
دانش امروز نشان میدهد سلامت استخوان نتیجه همراهی چند عامل است. کلسیم همچنان مادهای ضروری برای ساختار استخوان محسوب میشود، اما بدون ویتامین D، فعالیت بدنی، تغذیه مناسب و توجه به شرایط فردی، نمیتواند تمام نقش خود را ایفا کند. به همین دلیل، نگاه جدید دانشمندان به پیشگیری از پوکیاستخوان، از تمرکز صرف بر مصرف کلسیم به سمت یک رویکرد جامعتر تغییر کرده است.
