گردشگری ایران در مسیر توسعه پایدار؛ از حفاظت از میراث تا توانمندسازی جوامع محلی
فعالان صنعت گردشگری با راهاندازی انجمن حمایت از گردشگری پایدار، توسعه پایدار را بهعنوان محور مشترک فعالیتهای این صنعت مورد توجه قرار داده و بر پیوند میان حفاظت از میراث، کاهش مصرف منابع، ارتقای خدمات و بهرهمندی جوامع محلی تأکید کردند.
به گزارش ایلنا، مراسم رونمایی از انجمن حمایت از گردشگری پایدار امروز با حضور جمعی از پیشکسوتان، اساتید، فعالان صنعت گردشگری و نمایندگان رسانهها برگزار شد.
گردشگری پایدار؛ ضرورتی برای آینده صنعت گردشگری
امید محمد علیخان، رئیس هیاتمدیره و مدیرعامل انجمن حمایت از گردشگری پایدار، در این مراسم با بیان اینکه رونمایی از این انجمن تنها به معنای آغاز فعالیت یک تشکل نیست، گفت: امروز گرد هم آمدهایم تا مسئولیت مشترکی را که به عنوان ایرانی در قبال حفظ ایران، میراث، منابع طبیعی، فرهنگ و هویت ایرانی داریم، جدیتر دنبال کنیم و این سرمایهها را که از نسلهای گذشته به ما رسیده، پربارتر به نسلهای آینده منتقل کنیم.
وی با اشاره به شرایط کنونی صنعت گردشگری اظهار کرد: خانواده گردشگری در شرایط دشواری قرار دارد و روزهای سختی را سپری میکند. عدم سرمایهگذاری، تحریمها، قطع ارتباط با بازارهای بینالمللی، مشکلات مربوط به حملونقل هوایی و مسائل ایجادشده در نرخ ارز، از جمله عواملی هستند که بر وضعیت گردشگری کشور تأثیر گذاشتهاند.
علیخان ادامه داد: با وجود این شرایط، امروز درباره پایداری، توسعه پایدار و تابآوری صحبت میکنیم. تجربههای جهانی نشان داده صنایعی که به سمت پایداری حرکت کردهاند، توانستهاند بحرانها را با سهولت بیشتری پشت سر بگذارند.
رئیس هیات مدیره انجمن حمایت از گردشگری پایدار با اشاره به حدود ۲۸ سال فعالیت خود در حوزه گردشگری گفت: حدود چهار سال پیش، همراه با تعدادی از دوستان همفکر، بررسی این موضوع را آغاز کردیم که چرا با وجود تعداد زیادی انجمن و تشکل در حوزه گردشگری، فعالیتها پراکنده است و در نهایت به این نتیجه رسیدیم که پایداری میتواند نقطه مشترک فعالان این صنعت باشد.
وی افزود: این انجمن به عنوان محلی برای گفتمان، همافزایی و هماندیشی طراحی شده و قصد داریم بانک اطلاعاتی از فعالان حوزه گردشگری در بخشهای مختلف ایجاد کنیم و افرادی را که دغدغه ایران و پایداری دارند به یکدیگر معرفی کنیم.
علیخان همچنین از ارائه چکلیستهای توسعه پایدار به فعالان گردشگری خبر داد و گفت: این چکلیستها بهصورت بومیسازیشده در اختیار فعالان قرار خواهد گرفت.

ایجاد کمیتههای تخصصی برای اجرای برنامههای انجمن
وی با تأکید بر اینکه فعالیت انجمن نباید صرفاً در حد شعار و برگزاری جلسات باقی بماند، اظهار کرد: برای اینکه فعالیتهای انجمن به سرانجام برسد، باید بازوهای اجرایی آن یعنی کمیتههای تخصصی فعال شوند.
علیخان از تشکیل کمیته حملونقل و هوانوردی و کمیته تورگردانان خبر داد و گفت: در کمیته هوانوردی تلاش میکنیم چکلیستهای شورای جهانی گردشگری پایدار (GSTC) را متناسب با شرایط کشور بومیسازی و در اختیار شرکتهای هواپیمایی قرار دهیم تا در زمینه کاهش آلایندگی، انتشار کربن و مصرف پلاستیک مورد استفاده قرار گیرد.
وی همچنین از تلاش انجمن برای ایجاد ارتباط میان تورگردانها و سفارتخانهها و توجه بیشتر به گردشگری خروجی خبر داد و افزود: یکی از اهداف انجمن، ایجاد یک اکوسیستم منسجم در صنعت گردشگری و تقویت ارتباط میان بخشهای مختلف این صنعت است.
حمزهزاده: گردشگری پایدار باید به توانمندسازی جوامع محلی منجر شود
جمشید حمزهزاده، رئیس جامعه هتلداران ایران، نیز در این مراسم با اشاره به ضرورت توجه بیشتر به گردشگری پایدار اظهار کرد: در کشور ما متأسفانه به موضوع گردشگری پایدار یا توسعه گردشگری پایدار کمتر پرداخته شده است و در این برهه، راهاندازی چنین انجمنی اقدام ارزشمندی است.
وی با قدردانی از بنیانگذاران انجمن حمایت از گردشگری پایدار گفت: از طرف مجمع تشکلهای گردشگری و جامعه هتلداران ایران، از امید علیخان، اعضای هیئتمدیره و بنیانگذاران این تشکل تشکر میکنم.
حمزهزاده همچنین با گرامیداشت یاد مرحوم احمدی، از فعالان حوزه گردشگری، از خدمات وی در توسعه صنعت دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری یاد کرد.
رئیس جامعه هتلداران ایران با بیان اینکه گردشگری پایدار را میتوان از منظر توانمندسازی جوامع محلی نیز مورد توجه قرار داد، گفت: در توسعه پایدار، جوامع محلی میتوانند در فرآیند توسعه گردشگری کشور نقش داشته باشند.
وی افزود: امروز در بسیاری از مناطق، یک هتل پنجستاره ساخته شده و در حال فعالیت است، اما جوامع محلی از مزایا و منافع این مجموعهها بهره کافی نمیبرند. یکی از مزیتهای گردشگری پایدار این است که باید به جوامع محلی؛ هم از نظر اشتغال جوانان منطقه و هم از نظر ایجاد منافع اقتصادی برای جامعه محلی توجه ویژه شود.
حمزهزاده ادامه داد: اگر جوامع محلی در فرآیند توسعه مشارکت داده شوند، به جای ممانعت، میتوانند از توسعه حمایت و در آن همراهی کنند. همچنین اشتغالزایی برای جوانان منطقه از دیگر مزایای این رویکرد است.
استانداردسازی خدمات و کاهش مصرف انرژی در تأسیسات گردشگری
رئیس جامعه هتلداران ایران با تأکید بر آمادگی تشکلهای گردشگری برای همکاری با انجمن حمایت از گردشگری پایدار گفت: در مجمع تشکلهای گردشگری کشور و جامعه هتلداران ایران، در زمینه آموزش، استانداردسازی خدمات، ارتقای کیفیت خدمات و افزایش سطح معلومات فعالان، آماده همکاری هستیم.
وی یکی دیگر از محورهای مهم گردشگری پایدار را توجه به تأسیسات گردشگری دانست و اظهار کرد: یکی از مشکلات فعلی تأسیسات گردشگری، بهویژه هتلها، افزایش هزینه حاملهای انرژی است.
حمزهزاده با اشاره به هزینه سوخت تأسیسات گردشگری گفت: سهمیه گازوئیل هتلها و تأسیسات گردشگری که چندین برابر شد و هزینه آب و برق نیز افزایش یافته است.
وی افزود: در هتلها یکی از مشکلات اصلی، هزینه برق است؛ به گونهای که علاوه بر مصرف برق، هزینهای بابت ترانزیت برق نیز پرداخت میشود که در برخی موارد رقم قابل توجهی است. این مسائل امروز به یکی از موانع اصلی فعالیت تأسیسات گردشگری تبدیل شده است.
رئیس جامعه هتلداران ایران تأکید کرد: توجه به گردشگری پایدار میتواند به کاهش هزینهها و کاهش مصرف انرژی کمک کند. برای نمونه، یک هتل قدیمی ممکن است چند برابر یک هتل مجهز به فناوریهای روز مصرف برق داشته باشد.
تأکید بر استفاده از محصولات محلی و غذای ارگانیک
حمزهزاده همچنین استفاده از محصولات محلی و غذاهای ارگانیک را از دیگر رویکردهای مورد توجه جامعه هتلداران عنوان کرد و گفت: امروز دنیا به سمت استفاده از غذاهای ارگانیک حرکت میکند و لازم است در این زمینه نیز اقدامات بیشتری انجام شود.
وی پیشنهاد کرد با همکاری انجمن حمایت از گردشگری پایدار، سیاست و رویکرد مشخصی برای استفاده از محصولات محلی و غذاهای ارگانیک در هتلها و تأسیسات گردشگری تعریف شود.
حمزهزاده گفت: میتوان حداقل در هر شهر چند رستوران با رویکرد استفاده از محصولات محلی و غذای ارگانیک ایجاد کرد که این موضوع میتواند به سلامت خانوادهها و حل بخشی از مسائل و مشکلات موجود کمک کند.

پیوند حملونقل هوایی با زنجیره گردشگری
فریبرز کریمی دبیر انجمن حمایت از گردشگری پایدار نیز با اشاره به پیوستن شرکت هواپیمایی وارش به انجمن حمایت از گردشگری پایدار به عنوان نخستین شرکت هواپیمایی عضو این مجموعه، اظهار کرد: یکی از اهداف اصلی این انجمن، ایجاد همدلی، همیاری و شکل دادن به همکاریهایی است که بتواند به اتفاقات مثبت و مؤثر در صنعت گردشگری منجر شود.
وی افزود: توسعه گردشگری در استانهای مختلف کشور نیازمند همراهی همه بخشهاست و هیچیک از اجزای این صنعت به تنهایی نمیتوانند ظرفیتهای موجود را به طور کامل فعال کنند. زمانی میتوان از توسعه پایدار گردشگری سخن گفت که میان بخشهای مختلف زنجیره سفر، ارتباط و همکاری مؤثر شکل بگیرد.
دبیر انجمن حمایت از گردشگری ادامه داد: حضور این شرکت هواپیمایی در کنار مجموعههای فعال گردشگری، هتلها، تورگردانان، آژانسهای مسافرتی و توزیعکنندگان خدمات، میتواند به شکلگیری حلقهای از همکاری میان این بخشها کمک کند؛ حلقهای که هدف آن پشتیبانی از گردشگری و فراهم کردن شرایط مناسبتر برای توسعه این صنعت است.
کریمی با بیان اینکه حملونقل یکی از ارکان اساسی صنعت گردشگری محسوب میشود، گفت: شرکتهای هواپیمایی در زنجیره سفر نقش مهمی دارند و ارتباط آنها با سایر فعالان این حوزه میتواند به طراحی و ارائه خدمات منسجمتر و در نهایت افزایش رضایت گردشگران منجر شود.
وی تأکید کرد: رویکرد انجمن حمایت از گردشگری این است که همه ظرفیتهای موجود در بخش خصوصی و فعالان صنعت در کنار یکدیگر قرار گیرند و از این طریق زمینه برای اجرای برنامههای مشترک و ایجاد فرصتهای جدید در بازار گردشگری فراهم شود.
دبیر انجمن حمایت از گردشگری با اشاره به اهمیت اقتصادی توسعه گردشگری در استانهای مختلف کشور اظهار کرد: رونق سفر میتواند علاوه بر درآمد مستقیم حاصل از خدمات گردشگری، فعالیت مجموعهای از صنایع و کسبوکارهای مرتبط از جمله حملونقل، هتلداری، آژانسهای مسافرتی، رستورانها، مراکز تفریحی و صنایعدستی را تحت تأثیر قرار دهد.
وی افزود: هر اندازه ارتباط میان این بخشها منسجمتر باشد، امکان استفاده بهتر از ظرفیتهای اقتصادی گردشگری نیز افزایش پیدا میکند و میتوان زمینه افزایش اشتغال، درآمد و رونق اقتصادی مناطق مختلف کشور را فراهم کرد.
کریمی گفت: انجمن حمایت از گردشگری تلاش دارد بستری ایجاد کند تا مجموعههای مختلف فعال در این صنعت، ظرفیتهای خود را در کنار یکدیگر قرار دهند و از موازیکاری و فعالیتهای جزیرهای فاصله بگیرند.
وی افزود: هدف نهایی از شکلگیری این شبکه همکاری، صرفاً افزایش تعداد اعضای انجمن نیست، بلکه ایجاد ارتباطی مؤثر میان ارکان مختلف صنعت گردشگری و تبدیل این ارتباط به همکاریهای واقعی و نتیجهبخش است؛ به گونهای که در نهایت منافع آن به فعالان صنعت و گردشگران برسد.
دبیر انجمن حمایت از گردشگری خاطرنشان کرد: پیوستن هواپیمایی وارش به عنوان نخستین شرکت هواپیمایی به این انجمن، میتواند زمینه ارتباط نزدیکتر صنعت حملونقل هوایی با سایر بخشهای گردشگری را فراهم کند و به عنوان یکی از حلقههای این زنجیره، در مسیر توسعه گردشگری کشور مورد استفاده قرار گیرد.
کریمی ابراز امیدواری کرد: با تقویت این همکاریها و حضور مجموعههای بیشتری از بخشهای مختلف گردشگری، زمینه برای ارائه خدمات بهتر، افزایش رضایت گردشگران و حرکت به سمت توسعه پایدار گردشگری در استانهای مختلف کشور فراهم شود.
بر این اساس، ورود هواپیمایی وارش به انجمن حمایت از گردشگری پایدار، از منظر اقتصادی نیز قابل توجه است؛ چرا که اتصال ظرفیت حملونقل هوایی به هتلها، آژانسها، تورگردانان و سایر ارائهدهندگان خدمات سفر میتواند به شکلگیری بستههای منسجمتر گردشگری، افزایش تقاضای سفر و فعالتر شدن ظرفیتهای گردشگری مناطق مختلف کشور کمک کند.