سخنرانی میشل فوشه در نشست «جغرافیا و ژئوپولتیک: ابزار درک جهان»
«میشل فوشه» ستاد کالج مطالعات جهان وزارت خارجه فرانسه با اشاره به اینکه تعاریف متفاوتی از جغرافیا و ژئوپولتیک ارائه شده است، گفت که برای تشریح ژئوپولتیک بهتر است تمامی بحرانها را در ذهنمان بررسی و تشریح کنیم مانند بحران اوکراین.
به گزارش خبرنگار ایلنا، میشل فوشه در نشست «جغرافیا و ژئوپولتیک: ابزار درک جهان» که در دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس برگزار شد، با اشاره به اینکه تعاریف متفاوتی از جغرافیا و ژئوپولتیک ارائه شده است، گفت: زمانی که از ژئوپولتیک و جغرافیا سخن به میان میآید، تعاریف گوناگون و متعارفی استنباط میشود که البته تعریف من که به عنوان یک دیپلمات و یک محقق در این عرصه فعالیت داشتهام، مقداری با سایر تحلیلها متفاوت است. باید توجه داشت که تعریف ژئوپولتیک در جایی که شما ایستادهاید تعریف و شناخته میشود و در هر کشور متفاوت خواهد بود. در واقع هم جغرافیای علمی و هم ذهنی در این بین مطرح میشود اما باید دید که منظور و مقصود ما از ژئوپولوتیک و جغرافیای سیاسی چیست.
سفیر اسبق فرانسه در لتونی با مثال زدن کلمه اروپا و معانی مختلف آن گفت: به عنوان مثال واژه و عبارت اروپا میتواند در گستره جهان و در جغرافیای مختلف معانی متفاوتی را مخابره کند. به عنوان مثال روسیه کشوری اروپایی است اما در آسیا هم قرار دارد و ترکیه هم به همین صورت. از این رو باید دید که چه معنی در این موضوع وجود دارد؛ به بیان دیگر باید بررسی شود که میان اروپا، اتحادیه اروپا و روسیه چه ارتباطی ازحیث منطقهای، ملی و فراملی وجود دارد.
وی افزود: برای تشریح ژئوپولتیک بهتر است تمامی بحرانها را در ذهنمان بررسی و تشریح کنیم مانند بحران اوکراین و سایر بحرانهای دیگری که در اقصی نقاط جهان به وجود آمده است. همینطور میتوانیم برای تشریح ژئوپولوتیک اقتصادی در سطح دنیا به اتفاقی که در بریکس افتاد اشاره کنیم و آن این بود که یک جغرافیای جدید و ضد غربی در محور اقتصادی توسط اعضای این گروه به وجود آمد و بحث جهانیسازی را مطرح کردند تا بتوانند اقتصاد را از تکقطبی بودن و از انحصار غربیها خارج کنند. به طوری که روسها از به وجود آمدن گروه بریکس بسیار خرسند بودند چرا که قرار بود ستون اقتصادی قرن بیست و یکم باشد. در این میان هندیها مانند گذشته بیتفاوت بودند و چین هم با برزیل وارد تجارت شد البته باید توجه داشت که مناسبات بین دو این کشور از طریق دلار صورت نگرفته بود لذا اهمیت این موضوع را میتوان از دیدگاه ژئوپولوتیک بررسی کرد.
این استاد برجسته ژئوپولوتیک فرانسه در تعریف دیگری از علم جغرافیا و ژئوپولوتیک تصریح کرد: ژئوپولوتیک روابط متقابل سرزمین و سیاست است و وقتی که سعی در مشخص کردن معنی آن داریم باید تمامی محورها و ریزمحورها را بررسی کنیم. محورهایی مانند منافع ملی و سیاستهای مربوطه و حتی پایههای قدرت در هر کشور و تفاوتهای آنها میبایست بررسی شود. به عنوان مثال زمانی که در خصوص روسیه وآمریکا صحبت می شود، باید گفت که هیچ چیز در این محور یکسان و یکی نیست حتی منابع، دلار و روبل، تجهیزات نظامی و فناوری نوین ولی به هرحال باید ابعاد مختلف را در ژئوپولتیک بررسی کرد و به نظر من تمامی دیدگاهها متفاوت است. به عنوان مثال جغرافیدانان فرانسوی می گفتند که رودخانهها مرز حساب میشوند اما آلمانیها این موضوع را کاملاً رد میکنند و حتی باید دانست که در آلمان ژئوپولتیک و جغرافیا یکی از ابزارهای اتحاد آلمان و در واقع یک امتیاز انحصاری برای شاهزادگان به حساب میآمد.
این متخصص مرزهای بینالمللی در پایان تاکید کرد که تحلیل ژئوپولتیک خیلی سختتر و دشوارتر از مباحث تاریخی به حساب میآید چرا که باید دانست تاریخ تکرار نمیشود و تنها روش این است که سناریوسازی کنیم چرا که ما نمی دانیم در آینده چه اتفاقی خواهد افتاد اما میتوانیم یک کار را انجام دهیم و آن هم سناریوسازی است. تجربه من به عنوان یک جغرافیدان این را نشان می دهد که در بحث ژئوپولوتیک باید موشکافانه و بسیار دقیق پیگیر بحثها باشیم تا بتوانیم قویترین و بهترین تحلیل را ارائه دهیم.