یادداشتی از حسن هانیزاده:
چرا ارتش ترکیه خروج از عراق را آغاز کرد؟
تحلیلگر مسائل منطقه نوشت: به نظر میرسد ترکیه درصدد است نیروهای خود را بهطور کامل از عراق خارج کند و تمرکز نظامی خود را بیشتر بر مناطق دیگری مانند عربستان سعودی و سوریه قرار دهد.
حسن هانیزاده، تحلیلگر مسائل منطقه طی یادداشتی برای ایلنا به تشریح دلایل عقبنشینی ارتش ترکیه از بعشیقه و تحویل دادن پایگاه نظامی در این منطقه به دولت عراق پرداخت که به شرح زیر از نظر میگذرد:
عقبنشینی ارتش ترکیه از منطقه بعشیقه در چارچوب توافقات کلی میان دو کشور صورت گرفته است. با توجه به شرایط کنونی، به نظر میرسد ترکیه احساس میکند دیگر نیازی به حضور نیروهای ارتش خود در چندین جبهه بهصورت همزمان ندارد. از جمله اینکه ترکیه در حال حاضر نیروهایی در ادلب سوریه دارد که با هدف حمایت از ابومحمد جولانی، رئیسجمهوری خودخوانده سوریه، در آن منطقه مستقر هستند.
از سوی دیگر، پیمان دفاعی مشترک میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان اقتضا میکند که نیروهای ترکیه همواره در حالت آمادهباش قرار داشته باشند تا در صورت لزوم، به کمک عربستان بشتابند و حتی احتمال اعزام نیرو نیز وجود دارد.
بر همین اساس، ترکیه احساس میکند پراکندگی نیروهایش در مناطق مختلف میتواند انسجام و هماهنگی نظامی آنها را مختل کند. بنابراین، طبق توافقی که میان علی الزیدی، نخستوزیر عراق، و رجب طیب اردوغان، همتای ترک وی صورت گرفته، عقبنشینی نیروهای ترکیه در چارچوب حفظ امنیت مشترک و گسترش همکاریهای امنیتی و نظامی میان عراق و ترکیه انجام شده و هدف از این همکاریها، جلوگیری از نفوذ گروهکهای مخالف دولت اردوغان به خاک ترکیه است.
ضمن اینکه در حال حاضر، مجموعهای از توافقات نیز میان دولت ترکیه و نیروهای مخالف کُرد این کشور صورت گرفته است. بنابراین، به نظر میرسد تهدید جدی علیه امنیت ترکیه، چه از ناحیه عراق و چه از سوی کردهای مخالف دولت ترکیه، وجود ندارد. از این منظر، عقبنشینی نیروهای ارتش ترکیه از منطقه بعشیقه را میتوان نشانهای از اطمینان دولت ترکیه نسبت به همکاریهای امنیتی با عراق دانست.
در واقع، این مسئله بیش از آنکه صرفاً یک اقدام نظامی باشد، موضوعی امنیتی و راهبردی است و میتوان آن را در چارچوب اطمینانیابی دولت ترکیه از تأمین امنیت مرزهای مشترک با عراق ارزیابی کرد. به همین دلیل، با توجه به اینکه اقلیم کردستان عراق نیز در حال حاضر روابط تنگاتنگی با ترکیه دارد، طبیعی است که شرایط عراق بهگونهای باشد که دیگر نیازی به حضور نظامی ترکیه در خاک این کشور احساس نشود.
البته این احتمال وجود دارد که نیروهای باقیمانده ترکیه نیز در مراحل بعدی منطقه را تخلیه کنند. هرچند نمیتوان این احتمال را بهطور قطعی مطرح کرد، اما با توجه به شرایط کنونی، به نظر میرسد دولت رجب طیب اردوغان درصدد است نیروهای خود را بهطور کامل از عراق خارج کند و تمرکز نظامی خود را بیشتر بر مناطق دیگری مانند عربستان سعودی و سوریه قرار دهد.
به نظر میرسد مرحله بعدی، خروج کامل نیروهای ترکیه از خاک عراق باشد. چنین اقدامی میتواند مقدمهای برای گسترش همکاریهای ترکیه و عراق در عرصههای مختلف، بهویژه در حوزههای سیاسی و اقتصادی، فراهم کند.
در شرایط کنونی، یکی از مهمترین نگرانیهای دولت رجب طیب اردوغان، احتمال درگیری انصارالله با عربستان سعودی است؛ بهویژه اینکه عربستان در چارچوب پیمان دفاعی مشترک، درخواست کمک نظامی و اعزام نیرو از سوی پاکستان و ترکیه را مطرح کرده است. این موضوع میتواند در واقع نشانهای از تغییر رویکرد و اولویتبندیهای ترکیه در سیاستهای منطقهای و نظامی این کشور تلقی شود.