رخنه‌های امنیتی و روایتی عجیب؛ ماجرای پرواز جنجالی فلای‌دبی چه ابهام‌هایی دارد؟
حادثه پرواز «فلای‌دبی» به تل‌آویو تنها یک حمله در کابین خلبان نبود؛ نحوه حضور کمک‌خلبان عمانی در پرواز و روایت نجات هواپیما توسط یک مسافر، ابهام‌های تازه‌ای را پیش روی تحقیقات قرار داده است.
به گزارش ایلنا، اطلاعات منتشرشده از سوی رسانه‌ها و اظهارات مسافران درباره حمله به کابین خلبان پرواز FZ1073 «فلای‌دبی» در مسیر دبی به تل‌آویو، پرسش‌های متعددی درباره ابعاد امنیتی و نحوه وقوع این حادثه مطرح کرده است.
از همان ابتدا، روایت رسمی اسرائیل درباره نجات هواپیما با تردیدهایی روبه‌رو شد؛ به‌ویژه پس از آنکه اعلام شد مسافری که «لوله‌کش» معرفی شده، در شرایطی که هواپیما با سرعت زیادی در حال کاهش ارتفاع بود، وارد کابین شده و با در دست گرفتن اهرم‌های کنترل به بازگرداندن تعادل آن کمک کرده است.
چرا اسرائیل درباره حضور کمک‌خلبان ملاحظه‌ای نداشت؟
«وال‌استریت ژورنال» گزارش داده است کمک‌خلبان ۲۹ ساله‌ای که متهم به حمله به فرمانده هواپیماست، پیش از این نیز چندین بار با پروازهای «فلای‌دبی» به تل‌آویو سفر کرده بود.
بر اساس این گزارش، فلای‌دبی پیش از استخدام وی سوابق کیفری‌اش را بررسی کرده بود، اما طبق معیارهای اسرائیل، ظاهرا نباید به این فرد اجازه حضور در پروازهای عازم تل‌آویو داده می‌شد؛ زیرا بر اساس گزارش رسانه‌های غربی، وی تبعه عمان بوده و اسرائیل برای خلبانان اتباع کشورهای فاقد روابط دیپلماتیک با این رژیم محدودیت‌هایی دارد.
با این حال، امارات پیش از پرواز فهرست مسافران و خدمه را در اختیار اسرائیل قرار داده بود و به گفته منابع منطقه‌ای که «آسوشیتدپرس» به آنها استناد کرده، اسرائیل هیچ ملاحظه امنیتی درباره اعضای خدمه یا مسافران مطرح نکرده بود.
«وال‌استریت ژورنال» همچنین گزارش داده است که اسرائیل شرکت‌های هواپیمایی خارجی را ملزم به ارائه فهرست مسافران و خدمه پیش از ورود می‌کند. سازمان مالیاتی اسرائیل نیز تأیید کرده فلای‌دبی فهرست مسافران پرواز FZ1073 را ارسال کرده بود، اما وزارت حمل‌ونقل این رژیم مدعی شده بود تصور نمی‌کرد اختیار یا تخصص لازم برای بررسی خدمه پرواز را داشته باشد.
کارشناسان امنیتی این موضوع را با توجه به توانمندی‌های اطلاعاتی و نظارتی اسرائیل و امارات، پرسش‌برانگیز دانسته‌اند. به گفته «ایتان بن‌دیوید»، مقام سابق امنیتی اسرائیل، شاباک بر شرکت‌های هواپیمایی اسرائیلی نظارت دارد و مسئولیت بررسی خدمه شرکت‌های خارجی ورودی به اسرائیل بر عهده وزارت حمل‌ونقل است.
چرا هیچ مسافری آسیب جدی ندید؟
بر اساس اظهارات مسافران و خلبان زخمی، حادثه حدود دو ساعت و نیم پس از برخاستن هواپیما از دبی آغاز شد. کمک‌خلبان، «همام الهمامی»، ۲۹ ساله، ابتدا برای اقامه نماز از خلبان اجازه خواست و چهار یا پنج دقیقه بعد با تبر اضطراری به قسمت پشتی سر او ضربه زد.
در پی این حمله، هواپیما در کمتر از دو دقیقه بیش از ۵۱۸۰ متر، معادل ۱۷ هزار پا، ارتفاع از دست داد. با وجود شدت این کاهش ارتفاع و ادعاهای مطرح‌شده درباره ایجاد نیروی گرانشی منفی و عبور هواپیما از حداکثر سرعت سازه‌ای، هیچ آسیب جدی میان مسافران گزارش نشد.
یک کارشناس هوانوردی که مسیر کاهش ارتفاع هواپیما را در شبیه‌ساز بازسازی کرده، گفته است در چنین شرایطی انتظار می‌رود اجسام مهارنشده در داخل کابین بر اثر نیروی گرانشی منفی به اطراف پرتاب شوند.
برای مقایسه، در ماه اوت گذشته کاهش ارتفاع حدود ۹۰ متری یک پرواز «ایر ایندیا» بر اثر تلاطم هوایی، دست‌کم ۱۷ مجروح بر جا گذاشت.
روایت «لوله‌کش» زیر سؤال رفت
بر اساس روایت اسرائیلی، خلبان زخمی توانست در کابین را باز کند و تعدادی از مسافران وارد کابین شدند. در میان آنها «یانیو حایون»، مسافر ۵۰ ساله اسرائیلی، قرار داشت که در ویدئویی در کنار بنیامین نتانیاهو ظاهر شد و نخست‌وزیر اسرائیل او را «لوله‌کش» معرفی کرد.
حایون مدعی شد که او پشت صندلی کنترل نشست و با کشیدن اهرم‌ها تلاش کرد هواپیما را متعادل کند. او گفت با تماشای برنامه‌های تلویزیونی درباره سوانح هوایی و الگوبرداری از یک برنامه کانادایی، نحوه انجام این کار را می‌دانسته است.
این روایت با تردیدهایی در شبکه‌های اجتماعی و میان برخی مهندسان و کارشناسان هوانوردی مواجه شده است؛ از جمله درباره اینکه آیا فردی بدون آموزش تخصصی می‌تواند یک هواپیمای جت پیچیده را در شرایط سقوط شدید کنترل کند.
تحقیقات ادامه دارد
دادستان کل امارات، اعلام کرده است تحقیقات برای روشن شدن ابعاد حادثه، انگیزه کمک‌خلبان و ارتباطات احتمالی او ادامه دارد و شواهد فیزیکی و دیجیتال نیز در حال بررسی است.
وی گفته است کمک‌خلبان «اجرای نقشه خود را در جریان پرواز آغاز کرد، با تبر اضطراری به فرمانده هواپیما حمله کرد و تلاش کرد کنترل هواپیما را به دست بگیرد».
پرواز FZ1073 چهارشنبه گذشته از دبی به مقصد تل‌آویو برخاست، اما پس از این حادثه در فرودگاه تبوک عربستان فرود اضطراری کرد. مسافران بعدا به اسرائیل و خلبان و کمک‌خلبان نیز به امارات منتقل شدند.
