«ما را به چین واگذار نکنید»؛ واشنگتن: دیگر نمیخواهیم از متحدان ضعیف خود حمایت کنیم
کشورهای جنوب شرق آسیا در شرایطی برای مقابله با قدرت فزاینده چین همچنان به حمایت امنیتی آمریکا چشم دوختهاند که واشنگتن صراحتاً اعلام کرده متحدانش باید مسئولیت بیشتری برای دفاع از خود بر عهده بگیرند؛ رویکردی که همزمان با گسترش حضور اقتصادی و نظامی چین، برخی کشورهای منطقه را به بازنگری در روابط خود با پکن واداشته است.
به گزارش ایلنا به نقل از الجزیره، رزمایشهای هوایی و دریایی چین در اطراف صخره مورد مناقشه «اسکاربرو» در دریای چین جنوبی، بار دیگر فیلیپین را در برابر قدرت نظامی پکن قرار داد. چین با بیش از ۳ میلیون نیروی نظامی و بودجه دفاعی حدود ۲۷۰ میلیارد دلار، از بزرگترین قدرتهای نظامی جهان برخوردار است و زرادخانه هستهای، موشکهای پیشرفته، ناوهای هواپیمابر، زیردریاییها و هزاران جنگنده در اختیار دارد.
کشورهای عضو آسهآن طی سالهای گذشته تلاش کردهاند میان آمریکا و چین توازن برقرار کنند؛ از چتر امنیتی واشنگتن بهره ببرند و همزمان روابط تجاری گسترده خود با پکن را حفظ کنند. با این حال، کاهش حضور سیاسی آمریکا در منطقه و افزایش نفوذ چین، این سیاست را با چالش جدی روبهرو کرده است.
البرج کولبی، معاون وزیر جنگ آمریکا در امور سیاستگذاری، در سفر به مانیل گفت واشنگتن قصد خروج از منطقه هند-اقیانوس آرام را ندارد، اما متحدانش باید سهم بیشتری در تأمین امنیت خود داشته باشند. او صراحتا گفت آمریکا به دنبال «شریک، نه تحتالحمایه» است.
این اظهارات در حالی مطرح شده که چین حضور خود در جنوب شرق آسیا را بهطور محسوسی افزایش داده است. وانگ یی، وزیر خارجه چین، اخیرا به کامبوج، تایلند و میانمار سفر کرده و شی جینپینگ نیز در ماه آوریل از ویتنام، مالزی و کامبوج دیدار کرده است؛ تحرکاتی که نشاندهنده اهمیت راهبردی این منطقه برای پکن است.
در مقابل، حضور مقامهای آمریکایی در جنوب شرق آسیا محدودتر بوده است. کارشناسان معتقدند این وضعیت باعث افزایش تردید کشورهای منطقه درباره میزان پایبندی واشنگتن به تعهدات امنیتی خود شده و برخی از آنها را به سمت گزینههای جایگزین سوق داده است.
در میان اعضای آسهآن نیز اختلاف رویکرد نسبت به چین آشکار است. ویتنام و فیلیپین خواستار موضعی قاطعتر در برابر پکن هستند، در حالی که کامبوج و لائوس از تقابل با چین پرهیز میکنند. تایلند، متحد پیمانی آمریکا، نیز نشانههایی از نزدیک شدن بیشتر به چین نشان داده است.
فیلیپین که قدیمیترین متحد پیمانی آمریکا در آسیاست، همچنان درگیر اختلافات دریایی با چین است. واشنگتن اقدامات پکن در اطراف صخره اسکاربرو را محکوم کرده، اما این مواضع تاکنون نتوانسته مانع اعمال فشار چین بر کشتیها و ماهیگیران فیلیپینی شود.
از سوی دیگر، اختلافات اقتصادی نیز بر بیاعتمادی کشورهای منطقه به واشنگتن افزوده است. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در نشست اخیر آسهآن تلاش کرد بر تداوم تعهد واشنگتن به امنیت منطقه تأکید کند، اما همزمانی این اظهارات با اعمال تعرفههای جدید آمریکا علیه چند کشور عضو آسهآن، از جمله فیلیپین، واکنش منفی مقامهای منطقه را به دنبال داشت.
نگرانی کشورهای جنوب شرق آسیا تنها به رقابت آمریکا و چین محدود نمیشود. جنگ و بحران تنگه هرمز نیز امنیت انرژی این کشورها را تهدید میکند؛ چرا که بسیاری از اعضای آسهآن به نفت و گاز وارداتی از خلیج فارس وابستهاند. این کشورها هشدار دادهاند تداوم بحران میتواند عرضه انرژی، تجارت و تولید مواد غذایی را مختل و فشار اقتصادی و فقر را تشدید کند.
در مجموع، کاهش اعتماد به واشنگتن در کنار گسترش نفوذ چین، آسهآن را در برابر یک انتخاب دشوار قرار داده است؛ تداوم اتکا به آمریکا یا بازنگری در موازنهای که طی دهههای گذشته میان واشنگتن و پکن برقرار کرده بود.
