آیا رویارویی آمریکا و چین بر سر تایوان نزدیکتر شده است؟
گزارشها و هشدارهای برخی مقامات و مشاوران آمریکایی، بار دیگر بحث درباره آینده بحران تایوان را در مرکز توجه قرار داده و این پرسش را تقویت کرده است که آیا تنش میان واشنگتن و پکن در پی تحولات و رایزنیهای اخیر رهبران طرفین، وارد مرحلهای حساستر و پرریسکتر شده است یا خیر.
به گزارش ایلنا، مقامات و مشاوران آمریکایی نزدیک به دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، هشدار دادهاند که نتایج نشست اخیر او با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، میتواند احتمال اقدام چین علیه تایوان را در پنج سال آینده افزایش دهد؛ در حالی که به نظر میرسد واشنگتن در مورد تعهد دفاعی خود نسبت به این جزیره—که یکی از مراکز حیاتی صنعت تراشههای الکترونیکی و هوش مصنوعی جهان محسوب میشود—شفافیت کمتری نشان میدهد.
در گزارشی در این باره، وبسایت «آکسیوس» اعلام کرد برخی از مشاوران ترامپ پس از نشست پکن، برداشت نگرانکنندهای داشتهاند و نسبت به احتمال حمله چین به تایوان در پنج سال آینده ابراز نگرانی کردهاند؛ موضوعی که در صورت تحقق، میتواند شرکتهای آمریکایی را از دسترسی به زنجیره تأمین تراشههای الکترونیکی مورد استفاده در فناوریهای هوش مصنوعی محروم کند.
در همین گزارش آمده است که یکی از مشاوران ترامپ هشدار داده آمریکا از نظر اقتصادی برای مواجهه با اختلال احتمالی در زنجیره تأمین تراشههای الکترونیکی آماده نیست؛ زنجیرهای که شرکتهای فناوری آمریکا و صنعت هوش مصنوعی بهشدت به آن وابستهاند.
بر اساس این گزارش، ترامپ از استقبال گرم در سفر خود به پکن ابراز رضایت کرده است، اما نگرانی اصلی به گفته دستیاران او این است که پکن ممکن است مواضع ترامپ را بهعنوان فرصتی برای گسترش نفوذ خود در قبال تایوان تلقی کند.
«بازی خطرناک»
در همین زمینه، جان بولتون، مشاور پیشین امنیت ملی آمریکا، در مقالهای در روزنامه «تلگراف» هشدار داده است که ترامپ در قبال تایوان «بازی خطرناکی» را دنبال میکند و در حال برخورد با فروش تسلیحات آمریکا به این جزیره بهعنوان «کارت چانهزنی» با چین است.
بولتون تأکید کرده است که شی جینپینگ در آغاز دیدارهای خود با ترامپ، موضوع تایوان را «حساسترین مسئله» میان دو کشور دانسته و هشدار داده که در صورت عدم مدیریت صحیح، میتواند به درگیری منجر شود.
ترامپ پس از پایان نشست اعلام کرده که فروش تسلیحات آمریکا به تایوان میتواند «ابزار مذاکراتی بسیار خوبی» باشد؛ موضوعی که از نظر بولتون، تغییر اساسی در رویکرد سنتی سیاست خارجی آمریکا محسوب میشود.
بولتون همچنین یادآور شده است که «قانون روابط با تایوان» مصوب کنگره آمریکا در سال ۱۹۷۹، واشنگتن را ملزم میکند تا تجهیزات دفاعی لازم را در اختیار این جزیره قرار دهد تا توانایی دفاع از خود را حفظ کند. او تأکید کرده هرگونه عقبنشینی از این تعهد میتواند در پکن بهعنوان چراغ سبز برای افزایش فشار نظامی و سیاسی علیه تایوان تلقی شود.
وی همچنین به «تضمینهای ششگانه» رونالد ریگان در سال ۱۹۸۲ اشاره کرده که شامل مواردی همچون عدم تعیین زمان برای توقف فروش تسلیحات و عدم مذاکره با چین درباره این موضوع است. اما به گفته بولتون، ترامپ این چارچوبهای تاریخی را کماهمیت تلقی کرده و حتی گفته است «دهه ۸۰ میلادی خیلی دور است».
بولتون معتقد است سیاست ترامپ با اصل «صلح از طریق قدرت» که دولتهای جمهوریخواه پیشین دنبال میکردند، در تضاد است؛ چراکه به جای تقویت بازدارندگی، استفاده از موضوع تایوان بهعنوان ابزار معامله میتواند این پیام را به چین بدهد که واشنگتن در صورت محاصره یا اقدام نظامی علیه تایوان، واکنش قاطع نشان نخواهد داد.
پیامدهای اقتصادی گسترده
این نگرانیها با گزارش آکسیوس درباره پیامدهای اقتصادی گسترده هرگونه درگیری احتمالی بر سر تایوان همراستا است. تایوان قلب صنعت نیمههادیهای پیشرفته جهان به شمار میرود و هرگونه اختلال در آن میتواند اقتصاد جهانی و شرکتهای فناوری آمریکا را بهطور مستقیم تحت تأثیر قرار دهد.
در این گزارشها همچنین تأکید شده که نگرانیها تنها محدود به تایوان نیست، بلکه متحدان آمریکا در آسیا و آفریقا نیز این پرسش را مطرح کردهاند که آیا واشنگتن همچنان به دفاع از شرکای سنتی خود پایبند است یا این تعهدات در حال تبدیل شدن به ابزارهای چانهزنی در سیاست خارجی ترامپ است.
اگرچه ترامپ بهطور رسمی هیچ تغییری در سیاست آمریکا نسبت به تایوان اعلام نکرده است، منتقدان معتقدند حتی ابهام یا اشاره به احتمال معامله بر سر این موضوع میتواند بازدارندگی آمریکا را تضعیف کرده و چین را به آزمودن حدود قدرت واشنگتن در منطقه هند و اقیانوس آرام تشویق کند.
در جمعبندی این گزارشها آمده است که هفتهها و ماههای آینده میتواند روشن کند تفاهمات واقعی میان ترامپ و شی جینپینگ چیست، اما نگرانی فزاینده در واشنگتن این است که هرگونه نشانه ضعف یا معامله بر سر تایوان ممکن است به بحرانی بینالمللی منجر شود که فراتر از این جزیره، بر توازن قدرت جهانی تأثیر بگذارد.
