۶ نشانه از بنبست راهبردی آمریکا؛ چرا ایران «طناب نجات» به ترامپ نمیدهد؟
در حالی که کاخ سفید بهدنبال خروج از بحران جنگ با ایران است، یک تحلیلگر با برشمردن چند نشانه میگوید پافشاری تهران بر مواضع خود، محاسبات واشنگتن را با چالش جدی مواجه کرده است.
به گزارش ایلنا، عبدالباری عطوان، تحلیلگر مطرح جهان عرب در سرمقاله روزنامه فرامنطقهای «رای الیوم»، با طرح این پرسش که چرا ایران «طناب نجات» را برای نجات دونالد ترامپ از باتلاق جنگ فراهم نمیکند، مینویسد: بررسی وضعیت آرامش شکننده در جبهه تقابل آمریکا و اسرائیل علیه ایران نشان میدهد که ترامپ بهدنبال خروج سریع از جنگی است که بهگفته او با تحریکات بنیامین نتانیاهو و کابینهاش در آن گرفتار شده است.
به اعتقاد نویسنده، ترامپ به این جمعبندی رسیده که همه ابزارهای فشار، از جمله تشدید تهدیدها تا مرز اغراق، نهتنها ایران را وادار به عقبنشینی نکرده، بلکه نتیجه معکوس داده و موجب افزایش انسجام و صلابت تهران شده است؛ موضوعی که در طولانی شدن جنگ و افزایش هزینههای انسانی و اقتصادی آن نمود پیدا کرده است.
عطوان برای اثبات این ارزیابی، به چند نشانه کلیدی اشاره میکند:
نخست، عقبنشینی نسبی ترامپ از ادبیات تند و تهدیدآمیز پس از آنکه ایران در مذاکرات اسلامآباد بدون عقبنشینی از مواضع خود، گفتوگو را ترک کرد و تأکید داشت که تحت فشار مذاکره نخواهد کرد.
دوم، واکنش شتابزده کاخ سفید به سفرهای منطقهای عباس عراقچی و تلاش برای آغاز گفتوگو، که با ناامیدی مواجه شد، چراکه این سفرها ارتباطی با مذاکرات مستقیم نداشت.
سوم، ناکامی آمریکا در القای وجود شکاف در ساختار سیاسی ایران؛ بهگونهای که ادعاها درباره اختلافات داخلی یا تغییر در تیم مذاکرهکننده با واکنش صریح تهران رد شد.
چهارم، توقف مذاکرات بهدلیل پافشاری ایران بر حقوق هستهای خود، از جمله ادامه غنیسازی و عدم واگذاری ذخایر اورانیوم غنیشده.
پنجم، اقدام عملی ایران در پاسخ به فشارها، از جمله بستن تنگه هرمز در واکنش به محاصره اقتصادی، که بهعنوان اهرم فشار مهمی علیه غرب تلقی میشود.
ششم، تمدید یکجانبه آتشبس از سوی ترامپ، در حالی که ایران چنین درخواستی مطرح نکرده و همزمان آمادگی نظامی خود را برای ادامه درگیریها حفظ کرده است.
نویسنده در ادامه نوشته است که این تحولات موجب بروز اختلافات درون ساختار نظامی آمریکا شده و برخی فرماندهان ارشد نسبت به ورود به جنگی جدید هشدار دادهاند؛ امری که با استعفای برخی مقامات نظامی نیز همراه بوده است.
عطوان در بخش دیگری از تحلیل خود تأکید میکند که ایران برخلاف آمریکا، در موضع دفاع از سرزمین و حاکمیت خود قرار دارد و از این رو، عجلهای برای پایان دادن به درگیری ندارد. وی همچنین مدعی است که تهدیدهای ایران برای گسترش دامنه درگیری، از جمله در مناطق راهبردی، با واکنش سریع واشنگتن مواجه شده است.
به باور نویسنده، بزرگترین اشتباه ترامپ، ناآگاهی از واقعیتهای تاریخی و اجتماعی ایران و مقایسه نادرست آن با برخی کشورهای منطقه بوده است.
در ادامه این تحلیل آمده است که فرماندهان نظامی آمریکا با توجه به تجربیات پرهزینه در عراق و افغانستان، تمایلی به تکرار چنین درگیریهایی ندارند و همین مسئله، دست ترامپ را در پیشبرد گزینه نظامی محدود کرده است.
در پایان، عطوان نتیجه میگیرد که ترامپ در دو «دام» گرفتار شده است: از یکسو محاسبات و فشارهای اسرائیل و از سوی دیگر، پیچیدگیهای راهبردی ایران؛ وضعیتی که به گفته او، آمریکا را در شرایطی دشوار قرار داده و گزینههای محدودی پیش روی آن باقی گذاشته است.
