پیشروی تدریجی روسیه در اوکراین و جنگ روانی غرب؛ اعداد چه میگویند؟
در ادامه جنگ فرسایشی میان روسیه و اوکراین، علاوه بر درگیریهای میدانی، نبردی دیگر نیز در جریان است؛ «جنگ آمار و ارقام» درباره میزان پیشروی و کنترل بر اراضی، که روایتهای متناقض مسکو و کییف بر پیچیدگی آن افزوده است.
به گزارش ایلنا، والری گراسیموف، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح روسیه اعلام کرده است که نیروهای این کشور از ابتدای سال ۲۰۲۶ تاکنون حدود ۱۷۰۰ کیلومتر مربع از اراضی اوکراین را به کنترل خود درآوردهاند. وی همچنین از ادامه پیشرویها به سمت آنچه «کمربند استحکامات» در منطقه دونباس خوانده میشود خبر داده؛ منطقهای راهبردی که مسکو از زمان آغاز جنگ در سال ۲۰۲۲ به دنبال تسلط کامل بر آن بوده است.
در مقابل، مقامات اوکراینی روایت متفاوتی ارائه میدهند. اولکساندر سیرسکی، فرمانده ارتش اوکراین اعلام کرده که نیروهای این کشور تنها در ماه مارس گذشته حدود ۵۰ کیلومتر مربع از مناطق اشغالی را بازپس گرفتهاند. همچنین برخی نقشههای منتشرشده از سوی منابع نزدیک به کییف نشان میدهد که میزان پیشروی روسیه بسیار کمتر از ادعاهای مطرحشده بوده و در حدود ۵۹۲ کیلومتر مربع برآورد میشود؛ آماری که البته از سوی منابع مستقل قابل راستیآزمایی کامل نبوده است.
این اختلافات آماری در حالی مطرح میشود که درگیریها در محورهای مختلفی از جمله دونتسک، خارکف و سومی ادامه دارد. منابع روسی از نزدیک شدن نیروهای این کشور به شهرهای مهمی مانند اسلاویانسک و کراماتورسک خبر میدهند و مدعی هستند فاصله نیروهایشان با این شهرها به ۷ تا ۱۲ کیلومتر کاهش یافته است. همچنین گزارشهایی از درگیری در بخشهایی از شهر کوستیانتینیفکا منتشر شده است.
بر اساس برآوردهای روسیه، حدود ۹۰ درصد از منطقه دونباس تحت کنترل این کشور قرار دارد و در مناطق زاپوریژیا و خرسون نیز پیشرویهایی حاصل شده است. در مقابل، دادههای نزدیک به اوکراین نشان میدهد که روسیه در مجموع حدود ۱۹.۳۵ درصد از خاک اوکراین را در اختیار دارد و روند پیشروی این کشور در سال جاری با کندی همراه بوده است.
در همین راستا، برخی تحلیلگران معتقدند جنگ وارد مرحلهای فرسایشی و طولانیمدت شده است. نزار بوش، استاد علوم سیاسی دانشگاه مسکو در گفتوگو با «ارمنیوز»، با اشاره به تداوم جنگ، آن را وابسته به حمایتهای گسترده غرب از اوکراین دانسته و تأکید کرده که این حمایتها، از جمله ارسال تسلیحات و کمکهای مالی، عملاً غرب را به بازیگری غیرمستقیم در این جنگ تبدیل کرده است.
وی همچنین خاطرنشان کرده که روسیه صرفا با اوکراین مواجه نیست، بلکه با یک جبهه غربی گسترده روبهرو است و همین مسئله، عامل اصلی کندی در تعیین تکلیف نهایی جنگ به شمار میرود. به گفته این تحلیلگر، پیشرویهای روسیه در سالهای اخیر، هرچند تدریجی و کند بوده، اما متوقف نشده و همچنان ادامه دارد.
در سوی دیگر، برخی کارشناسان بر غیرقابل اتکا بودن آمارهای منتشرشده از سوی دو طرف تأکید دارند. محمد العروقی، تحلیلگر مسائل اوکراین معتقد است که بدون وجود منابع مستقل و بیطرف، نمیتوان به ادعاهای مطرحشده از سوی مسکو یا کییف درباره میزان تلفات یا کنترل میدانی اعتماد کرد.
وی همچنین اشاره کرده که حتی ادعاهای اوکراین درباره وارد کردن تلفات سنگین به نیروهای روسی ممکن است با بزرگنمایی همراه باشد و هر دو طرف تلاش میکنند از آمار بهعنوان ابزاری برای تقویت روایتهای سیاسی و رسانهای خود استفاده کنند.
به نظر میرسد واقعیت میدانی جنگ پیچیدهتر از اعداد و ارقام اعلامی است؛ جایی که خطوط تماس بهطور مداوم تغییر میکند و تثبیت یک تصویر دقیق از میزان کنترل طرفین، در سایه جنگ روایتها، همچنان دشوار باقی مانده است.
