آغاز حملات به کشتیها در هرمز؛ ایران معادله دریایی را بازتعریف میکند
در حالی که آتشبس میان ایران و آمریکا تمدید شده، تحولات تازه در تنگه هرمز از تشدید تنشهای دریایی حکایت دارد؛ جایی که بهنظر میرسد معادله «نه جنگ، نه صلح» وارد مرحلهای جدید و پرتنشتر شده است.
به گزارش ایلنا، روزنامه «الاخبار» در یک گزارش تحلیلی نوشت با اعلام تمدید یکجانبه آتشبس از سوی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در حالی که تنها ساعاتی تا پایان مهلت آن باقی مانده بود، واشنگتن نشان داده تمایلی به بازگشت به جنگ تمامعیار ندارد؛ با این حال، شرایط موجود همچنان شکننده و غیرقابل پیشبینی ارزیابی میشود.
در این تحلیل آمده است که ادامه اختلافات عمیق میان ایران و آمریکا، تداوم فشارهای دریایی ایالات متحده و وضعیت مبهم در تنگه هرمز، فضایی با عنوان «نه جنگ، نه صلح» ایجاد کرده که میتواند زمینهساز دور جدیدی از تنشها و واکنشهای متقابل باشد.
بر اساس این گزارش، دونالد ترامپ در اظهاراتی از احتمال «پیشرفت در مذاکرات طی ۳۶ تا ۷۲ ساعت آینده» سخن گفته و از امکان تمدید چندروزه آتشبس خبر داده است. همزمان برخی منابع نیز از تلاش میانجیها برای برگزاری دور جدید گفتوگوها در آینده نزدیک خبر میدهند.
در مقابل، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران تأکید کرده است که در شرایط ادامه فشارهای دریایی و اقدامات خصمانه، مفهوم آتشبس عملاً بیمعناست و طرف مقابل نتوانسته به اهداف خود دست پیدا کند.
الاخبار مینویسد همزمان با تحولات سیاسی، آمریکا تلاش دارد از طریق فشار دریایی و محدودسازی صادرات نفت ایران، یک فشار اقتصادی سنگین بر تهران وارد کند؛ راهبردی که هدف آن واداشتن ایران به پذیرش توافقی با محوریت پرونده هستهای عنوان میشود.
در مقابل، ایران در جریان تحولات اخیر علاوه بر پاسخ نظامی به برخی حملات، اقدام به اعمال کنترل عملی بر تنگه هرمز کرده است؛ اقدامی که بنا به این تحلیل، تأثیرات آن از سطح منطقه فراتر رفته و به اقتصاد جهانی نیز سرایت کرده است.
این روزنامه لبنانی تأکید میکند که تنگه هرمز به یکی از نقاط کانونی بحران تبدیل شده و همزمان واشنگتن با اعمال فشارهای دریایی در تلاش است نقش این گذرگاه راهبردی را محدود یا خنثی کند.
در ادامه این تحلیل سه سناریو برای واکنش ایران مطرح شده است:
در سناریوی نخست، ایران وضعیت موجود را بدون تغییر اساسی ادامه میدهد؛ یعنی نه وارد توافق میشود و نه اقدام نظامی گسترده انجام میدهد. هرچند این وضعیت میتواند در بلندمدت فشارهای اقتصادی و سیاسی قابل توجهی ایجاد کند.
سناریوی دوم، بازگشت سریع ایران به میز مذاکره با هدف دستیابی به توافقی برای کاهش فشارهای دریایی و بازگشایی مسیرهای حیاتی است. با این حال، اختلافات بر سر پیششرطهایی مانند رفع تحریمها و توقف فشارهای دریایی همچنان مانع پیشرفت جدی مذاکرات شده است. در این میان، نقش میانجیهایی مانند پاکستان نیز پررنگتر شده است.
اما سناریوی سوم که از نگاه این گزارش محتملتر به نظر میرسد، بر اقدام متقابل ایران برای تغییر موازنه فشارها تأکید دارد؛ از جمله استفاده از ابزارهای دریایی مانند توقیف کشتیها، هدف قرار دادن برخی شناورها و گسترش فشار در مسیرهای استراتژیک منطقهای از جمله بابالمندب با همکاری متحدان منطقهای.
در همین چارچوب، گزارشهایی از توقیف دو کشتی در تنگه هرمز توسط ایران منتشر شده که به گفته منابع ایرانی به دلیل «کامل نبودن مدارک و اخلال در سامانههای ناوبری» صورت گرفته و برای بررسی به سواحل ایران منتقل شدهاند. همچنین ادعا شده یکی از این کشتیها با طرفهای مرتبط با اسرائیل ارتباط داشته است.
همزمان برخی گزارشها نیز از وقوع حملاتی علیه چند شناور در منطقه هرمز خبر دادهاند.
الاخبار نتیجهگیری میکند که تقابل ایران و آمریکا وارد مرحلهای جدید شده است؛ مرحلهای که در آن، معادله قدرت در دریا میتواند نقش تعیینکنندهای در مسیر تحولات آینده و شکلگیری موازنه جدید در منطقه ایفا کند.
